Η διεθνής ενεργειακή αγορά μπαίνει στον Οκτώβριο με μία μικρή ανάσα, αλλά με το βλέμμα σταθερά στραμμένο στη Μέση Ανατολή. Το πετρέλαιο έχει υποχωρήσει από τα υψηλότερα επίπεδα των προηγούμενων ημερών, όμως κανείς δεν θεωρεί ότι ο κίνδυνος έχει περάσει.
Το πρωί της Πέμπτης 1ης Οκτωβρίου, το Brent κινείται κοντά στα 98 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI βρίσκεται περίπου στα 90 δολάρια. Η Wall Street Journal κατέγραφε Brent στα 97,96 δολάρια και WTI στα 90,20 δολάρια.
Την ίδια στιγμή, το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο TTF παραμένει σε πολύ υψηλά επίπεδα, κοντά στα 72 ευρώ ανά μεγαβατώρα, διατηρώντας ζωντανή την ανησυχία για το ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη ενόψει του χειμώνα.
Τα Στενά του Ορμούζ κρατούν το κλειδί
Το σημείο που μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να αλλάξει ολόκληρη την εικόνα των αγορών παραμένει το ίδιο: τα Στενά του Ορμούζ.
Από αυτή τη θαλάσσια δίοδο περνά ένα εξαιρετικά σημαντικό τμήμα των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και LNG. Οποιαδήποτε σοβαρή διακοπή ή περιορισμός της ναυσιπλοΐας μεταφράζεται αμέσως σε αύξηση του γεωπολιτικού κινδύνου και των τιμών.
Τις τελευταίες ημέρες υπάρχουν ενδείξεις βελτίωσης. Το Al Jazeera, επικαλούμενο στοιχεία για τη ναυσιπλοΐα, ανέφερε ότι οι ροές πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων έχουν ανακάμψει σημαντικά και σε ορισμένες εκτιμήσεις προσεγγίζουν περίπου το 80% των επιπέδων πριν από τη μεγάλη αναταραχή.
Η αγορά, όμως, δεν θεωρεί ακόμη ότι η ομαλότητα έχει αποκατασταθεί. Η Susannah Streeter της Wealth Club υπογράμμισε ότι η αύξηση των ροών αποτελεί θετικό μήνυμα, αλλά δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα ότι αυτή η εικόνα θα διατηρηθεί εάν υπάρξει νέα κλιμάκωση.
Ιράν και ΗΠΑ: η διπλωματία πίσω από τις τιμές
Στο διπλωματικό μέτωπο συνεχίζεται το παζάρι ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.
Το CBS News μετέδωσε ότι το Ιράν έχει λάβει αμερικανική αντιπρόταση σε σχέδιο που συνδέει μία προσωρινή εκεχειρία με τη σταδιακή αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Το Reuters, από την πλευρά του, επισημαίνει ότι η αβεβαιότητα γύρω από τις συνομιλίες εξακολουθεί να προσφέρει ισχυρή στήριξη στις τιμές του πετρελαίου.
Σε τελευταία δημοσκόπηση του πρακτορείου, οι αναλυτές ανέβασαν τη μέση εκτίμησή τους για την τιμή του Brent το 2026 στα 89,05 δολάρια το βαρέλι.
Με απλά λόγια: οι αγορές δεν τιμολογούν μόνο πόσο πετρέλαιο υπάρχει σήμερα. Τιμολογούν και τον φόβο για το τι μπορεί να συμβεί αύριο.
Ο Τραμπ ζυγίζει ακόμη απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ
Στις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε ότι εξακολουθεί να εξετάζει το ενδεχόμενο απαγόρευσης των αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ, σε μία προσπάθεια να συγκρατήσει τις τιμές στο εσωτερικό, όπου το καύσιμο έχει φθάσει σε επίπεδα ρεκόρ άνω των 6,50 δολαρίων το γαλόνι. Ο Αμερικανός πρόεδρος αναγνώρισε, ωστόσο, ότι ένα τέτοιο μέτρο μπορεί να έχει παρενέργειες, ακόμη και να οδηγήσει σε αύξηση της τιμής της βενζίνης. Η κυβέρνηση εξετάζει παράλληλα ηπιότερες λύσεις, όπως εθελοντικούς περιορισμούς των εξαγωγών από τα διυλιστήρια και διεύρυνση της διάθεσης αφορολόγητου ντίζελ. Μία αμερικανική απαγόρευση θα είχε διεθνείς συνέπειες, καθώς οι ΗΠΑ αποτελούν βασικό προμηθευτή ντίζελ και η παγκόσμια αγορά είναι ήδη εξαιρετικά «σφιχτή» λόγω των προβλημάτων στη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία. (Reuters)
Τι γράφουν τα μεγάλα διεθνή μέσα
Η Wall Street Journal εστιάζει στην αύξηση των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, οι αποστολές έφθασαν περίπου τα 12,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, παραμένοντας πάντως χαμηλότερα από τα επίπεδα πριν από την κρίση.
Το Bloomberg επισημαίνει ότι η αύξηση των ποσοτήτων αργού που φτάνουν στην αγορά δεν σημαίνει αυτομάτως και αποκατάσταση της προσφοράς βενζίνης, ντίζελ και άλλων διυλισμένων προϊόντων.
Η Rebecca Babin της CIBC προειδοποίησε ότι το γεγονός πως περισσότερα βαρέλια περνούν αυτή την εβδομάδα δεν αποτελεί εγγύηση ότι το ίδιο θα συμβεί και την επόμενη.
Η Washington Post δίνει ιδιαίτερο βάρος στα προβλήματα των διυλιστηρίων και των ενεργειακών υποδομών. Η επιστροφή περισσότερου αργού στις αγορές δεν αρκεί εάν η παραγωγή και η μεταφορά των τελικών καυσίμων εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προβλήματα.
Το Al Jazeera, από τη Μέση Ανατολή, εξετάζει εάν η Τεχεράνη αρχίζει να χάνει μέρος του ισχυρού διαπραγματευτικού χαρτιού που της προσφέρουν τα Στενά του Ορμούζ. Η απάντηση δεν είναι ακόμη ξεκάθαρη, καθώς το Ιράν εξακολουθεί να μπορεί να επηρεάσει αποφασιστικά την αίσθηση ασφάλειας στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή.
Το Reuters κρατά περισσότερο επιφυλακτική στάση: οι αυξημένες ροές είναι θετική εξέλιξη, αλλά η αγορά θα παραμείνει νευρική όσο δεν υπάρχει σταθερή πολιτική και διπλωματική λύση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση σε ενεργειακή επιφυλακή
Στις Βρυξέλλες παρακολουθούν καθημερινά την κατάσταση.
Στην τελευταία συνεδρίαση της Oil Coordination Group της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις 29 Σεπτεμβρίου, διαπιστώθηκε ότι ο εφοδιασμός της Ευρώπης παραμένει προς το παρόν σταθερός.
Υπάρχει όμως σαφής ανησυχία για τις υψηλές τιμές, ιδιαίτερα στο ντίζελ και στα αεροπορικά καύσιμα.
Τα αποθέματα στην περιοχή Amsterdam–Rotterdam–Antwerp βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, ενώ τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια λειτουργούν κοντά στα ανώτατα επίπεδα δυναμικότητάς τους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπενθυμίζει ότι υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου έκτακτης ανάγκης, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν εάν προκύψει σοβαρό πρόβλημα εφοδιασμού.
Προς το παρόν δεν έχει ληφθεί απόφαση για γενικευμένη αποδέσμευση των ευρωπαϊκών αποθεμάτων.
Φυσικό αέριο: ο δεύτερος μεγάλος πονοκέφαλος
Εξίσου σοβαρή είναι η κατάσταση στο φυσικό αέριο.
Η τιμή του ευρωπαϊκού TTF βρίσκεται περίπου στα 72 ευρώ/MWh, ενώ μέσα στον Σεπτέμβριο είχε ξεπεράσει ακόμη και τα 80 ευρώ.
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ και εδώ είναι τεράστια. Από την περιοχή διέρχονται μεγάλες ποσότητες LNG, ιδιαίτερα από το Κατάρ.
Η Ευρώπη έχει στραφεί πολύ περισσότερο στο υγροποιημένο φυσικό αέριο τα τελευταία χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι μία παρατεταμένη κρίση στον Περσικό Κόλπο μπορεί να μεταφερθεί πολύ γρήγορα στις ευρωπαϊκές τιμές του φυσικού αερίου και από εκεί στο ηλεκτρικό ρεύμα.
Και όλα αυτά συμβαίνουν ενώ η Ευρώπη μπαίνει πλέον στην κρίσιμη περίοδο προετοιμασίας για τον χειμώνα.
Ελλάδα: μεγαλύτερη επιδότηση στο ντίζελ
Στην Αθήνα η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει τη μεταφορά των διεθνών ανατιμήσεων στην πραγματική οικονομία.
Από σήμερα, 1η Οκτωβρίου, η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης αυξάνεται στα 15 λεπτά ανά λίτρο, από 10 λεπτά προηγουμένως, για την περίοδο 1–15 Οκτωβρίου.
Το δημοσιονομικό κόστος για το συγκεκριμένο δεκαπενθήμερο υπολογίζεται περίπου στα 20 εκατομμύρια ευρώ.
Η επιλογή του ντίζελ έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή δεν αφορά μόνο τα ΙΧ. Το πετρέλαιο κίνησης επηρεάζει φορτηγά, μεταφορές, αγροτική παραγωγή και ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Εάν αυξηθεί υπερβολικά η τιμή του, το πρόσθετο κόστος μπορεί να περάσει στα ράφια των σούπερ μάρκετ και τελικά στον πληθωρισμό.
Πετρέλαιο θέρμανσης: αυξημένο επίδομα
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι το πετρέλαιο θέρμανσης.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έχει προαναγγείλει σημαντική αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, καθώς η κυβέρνηση προετοιμάζεται για έναν χειμώνα στον οποίο οι διεθνείς ενεργειακές τιμές παραμένουν απρόβλεπτες.
Οι δυνητικοί δικαιούχοι υπολογίζονται περίπου σε 1,17 εκατομμύρια πολίτες.
Η ενίσχυση δεν αφορά αποκλειστικά όσους χρησιμοποιούν πετρέλαιο. Καλύπτει, ανάλογα με τα κριτήρια, νοικοκυριά που θερμαίνονται με φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια και άλλες μορφές θέρμανσης.
Τι γίνεται με τη βενζίνη
Στη βενζίνη, μέχρι το πρωί της 1ης Οκτωβρίου, δεν έχει ανακοινωθεί αντίστοιχη νέα οριζόντια επιδότηση ανά λίτρο, όπως αυτή που εφαρμόζεται στο ντίζελ.
Αυτό όμως είναι ένα από τα μέτωπα που παρακολουθεί στενά το οικονομικό επιτελείο, επειδή μία παρατεταμένη παραμονή του Brent κοντά ή πάνω από τα 100 δολάρια μπορεί να δημιουργήσει νέα πίεση στις λιανικές τιμές.
Καθοριστικό ρόλο θα παίξουν όχι μόνο η διεθνής τιμή του αργού αλλά και τα περιθώρια διύλισης και η ισοτιμία ευρώ–δολαρίου.
Ηλεκτρικό ρεύμα: ο φόβος της μετάδοσης
Η άνοδος του φυσικού αερίου έχει άμεση σχέση και με την ηλεκτρική ενέργεια.
Όσο αυξάνεται το κόστος του φυσικού αερίου, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος πίεσης στις χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ελληνική κυβέρνηση παρακολουθεί την αγορά και έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρεμβάσεων εάν υπάρξει νέα μεγάλη επιβάρυνση για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Παράλληλα επιταχύνονται πολιτικές για περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αποθήκευση, αυτοπαραγωγή και net billing, ώστε να περιοριστεί μακροπρόθεσμα η εξάρτηση από τις διακυμάνσεις του φυσικού αερίου.
Η Ελλάδα ψάχνει περισσότερες πηγές φυσικού αερίου
Η Αθήνα κινείται ταυτόχρονα και στο διπλωματικό επίπεδο.
Ο Σταύρος Παπασταύρου συναντήθηκε με τον υπουργό Ενέργειας του Αζερμπαϊτζάν Parviz Shahbazov, με βασικό αντικείμενο τον Νότιο Διάδρομο Φυσικού Αερίου και τη δυνατότητα ενίσχυσης και διαφοροποίησης των ενεργειακών ροών προς την Ελλάδα και την Ευρώπη.
Η λογική είναι ξεκάθαρη: όσο περισσότερες διαφορετικές πηγές και οδεύσεις διαθέτει η χώρα, τόσο μικρότερη είναι η έκθεσή της σε μία μεγάλη κρίση στη Μέση Ανατολή.
Το κρίσιμο δεκαπενθήμερο
Οι επόμενες ημέρες θα είναι καθοριστικές.
Εάν οι πετρελαϊκές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ συνεχίσουν να αυξάνονται και Ουάσιγκτον και Τεχεράνη καταφέρουν να βρουν έναν διπλωματικό συμβιβασμό, η αγορά μπορεί να κινηθεί σε χαμηλότερα επίπεδα.
Εάν όμως οι διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν και υπάρξει νέα στρατιωτική κλιμάκωση ή σοβαρό πρόβλημα στη ναυσιπλοΐα, η εικόνα μπορεί να ανατραπεί μέσα σε ώρες.
Και τότε δεν θα μιλάμε μόνο για την τιμή ενός βαρελιού πετρελαίου.
Θα μιλάμε για βενζίνη, ντίζελ, πετρέλαιο θέρμανσης, φυσικό αέριο, ηλεκτρικό ρεύμα, μεταφορές, προϊόντα και τελικά για ολόκληρο το κόστος ζωής στην Ελλάδα και την Ευρώπη.
