Το φράγμα Μοτούο (ή Μεντόγκ) στον ποταμό Γιαρλούνγκ Τσανγκπό αναδεικνύεται στο πιο φιλόδοξο και αμφιλεγόμενο υδροηλεκτρικό έργο που έχει σχεδιάσει ποτέ η Κίνα, με στόχο να μετατρέψει το Θιβέτ σε ενεργειακό κόμβο παγκόσμιας εμβέλειας, σύμφωνα με το LiveScience.
Το έργο, το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στην επόμενη δεκαετία, προβλέπεται να ξεπεράσει κάθε άλλο φράγμα στον κόσμο, με εκτιμώμενη ετήσια παραγωγή περίπου 300 τεραβατωρών ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ποσότητα αυτή είναι τριπλάσια σε σχέση με το Φράγμα των Τριών Φαραγγιών, το μεγαλύτερο υδροηλεκτρικό έργο σήμερα, και υπερβαίνει τη συνολική καθαρή υδροηλεκτρική παραγωγή των Ηνωμένων Πολιτειών για το 2024. Το κόστος κατασκευής του υπολογίζεται σε περίπου 170 δισεκατομμύρια δολάρια, καθιστώντας το ένα από τα πιο δαπανηρά έργα υποδομής στον πλανήτη.
Το φράγμα εντάσσεται στη στρατηγική της Κίνας για ενεργειακή μετάβαση και ενίσχυση της ενεργειακής της αυτάρκειας, αξιοποιώντας το τεράστιο υδροηλεκτρικό δυναμικό της περιοχής. Ωστόσο, η κλίμακα και η τοποθεσία του έργου σε σεισμογενή ζώνη του Θιβέτ έχουν προκαλέσει ανησυχίες για τις περιβαλλοντικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις του.
Παρά τις αντιδράσεις, το Πεκίνο προωθεί σταθερά την υλοποίησή του, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας μετασχηματισμού του φυσικού περιβάλλοντος. «Η σύγχρονη και ισχυρή Κίνα πιστεύει ότι μπορεί να δαμάσει τη φύση. Αυτό ακριβώς προσπαθεί να κάνει», δήλωσε ο ερευνητής Τενζίν Νόργκαϊ από τη Διεθνή Εκστρατεία για το Θιβέτ.
Θιβέτ: Από «υδάτινος πύργος της Ασίας» σε νέο ενεργειακό πεδίο γεωπολιτικής ισχύος
Το Οροπέδιο του Θιβέτ εξελίσσεται σε μία από τις πιο κρίσιμες γεωπολιτικά και ενεργειακά περιοχές του πλανήτη, καθώς φιλοξενεί τις πηγές των σημαντικότερων ποταμών της Ασίας και τροφοδοτεί με νερό σχεδόν δύο δισεκατομμύρια ανθρώπους.
Σε υψόμετρο περίπου 4.500 μέτρων, με παγετώνες και ακραίες κλιματικές συνθήκες, το Θιβέτ αποτελεί την πηγή του Κίτρινου Ποταμού, του Γιανγκτσέ, του Γιαρλούνγκ Τσανγκπό (Βραχμαπούτρα) και του Λαντσάνγκ (Μεκόνγκ), ποταμών ζωτικής σημασίας για την Κίνα, την Ινδία και άλλες χώρες της περιοχής. Δεν είναι τυχαίο ότι αποκαλείται «η στέγη του κόσμου», «ο τρίτος πόλος» και «ο υδάτινος πύργος της Ασίας».
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η περιοχή αποκτά και νέο ρόλο ως «ενεργειακός πύργος της Ασίας», λόγω του τεράστιου υδροηλεκτρικού της δυναμικού. Η Κίνα προωθεί εκτεταμένα έργα αξιοποίησης της υδροηλεκτρικής ενέργειας, επιδιώκοντας να καλύψει τις αυξανόμενες ενεργειακές ανάγκες της και να μειώσει την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα. Παράλληλα, τα έργα αυτά ενισχύουν τον στρατηγικό έλεγχο της χώρας πάνω σε υδάτινους πόρους που επηρεάζουν άμεσα γειτονικά κράτη.
Το σχέδιο
Το νέο έργο εκμεταλλεύεται πλήρως τη γεωγραφία του Θιβέτ. Ο ποταμός Γιαρλούνγκ Τσανγκπό διασχίζει το βαθύτερο φαράγγι του κόσμου και πραγματοποιεί μια θεαματική καμπή πριν συνεχίσει προς την Ινδία και το Μπανγκλαντές.
Το σχέδιο προβλέπει την εκτροπή του νερού μέσω σειράς σηράγγων που θα διανοιχθούν κάτω από το όρος Ναμτσά Μπάρουα ύψους 7.800 μέτρων. Μέσα σε περίπου 50 χιλιόμετρα σηράγγων το νερό θα κατεβαίνει κατά περίπου 2.000 μέτρα παράγοντας τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας.
Παρά την εντυπωσιακή μηχανική του το έργο αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις. Το Οροπέδιο του Θιβέτ είναι μία από τις πιο σεισμογενείς περιοχές του κόσμου λόγω της σύγκρουσης της ινδικής με την ευρασιατική τεκτονική πλάκα. Πρόσφατοι μεγάλοι σεισμοί έχουν ήδη προκαλέσει ζημιές σε φράγματα της περιοχής.
Οι ειδικοί προειδοποιούν επίσης ότι οι εκτεταμένες εκσκαφές, οι σήραγγες και η δημιουργία μεγάλων ταμιευτήρων μπορούν να προκαλέσουν επιπλέον σεισμική δραστηριότητα.
Η κλιματική αλλαγή αποτελεί ακόμη έναν κίνδυνο. Η επιτάχυνση της τήξης των παγετώνων αυξάνει τον κίνδυνο ξαφνικών πλημμυρών από παγετωνικές λίμνες, ενώ μελλοντικά η μείωση της ροής του ποταμού ενδέχεται να περιορίσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα του φράγματος.
Επιπτώσεις και γεωπολιτικές ανησυχίες από το γιγαντιαίο φράγμα στο Θιβέτ
Το φιλόδοξο υδροηλεκτρικό έργο στον ποταμό Γιαρλούνγκ Τσανγκπό αναμένεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στις τοπικές και περιφερειακές κοινωνίες. Στο εσωτερικό του Θιβέτ εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν μετακινήσεις πληθυσμών, ενώ δεν αποκλείεται να επηρεαστούν και πολιτιστικοί ή ιστορικοί χώροι της περιοχής.
Οι συνέπειες όμως δεν σταματούν εκεί, καθώς ο ποταμός Βραχμαπούτρα αποτελεί ζωτική πηγή νερού για περισσότερους από 130 εκατομμύρια ανθρώπους, με την Ινδία να αντλεί περίπου το 30% των αποθεμάτων γλυκού νερού της και το Μπανγκλαντές να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα νερά του για τη γεωργία του. Η μείωση των ιζημάτων που μεταφέρει ο ποταμός ενδέχεται να επηρεάσει την αγροτική παραγωγή και να εντείνει τον κίνδυνο πλημμυρών στο δέλτα Γάγγη–Βραχμαπούτρα.
Παρότι η Κίνα προβάλλει το έργο ως μέρος της πράσινης ενεργειακής της μετάβασης, ειδικοί επισημαίνουν ότι τα μεγάλα φράγματα δεν είναι περιβαλλοντικά ουδέτερα, προκαλώντας σοβαρές οικολογικές μεταβολές. Οι γεωπολιτικές ανησυχίες παραμένουν έντονες, με αναλυτές να τονίζουν ότι η Κίνα αποκτά αυξημένο έλεγχο σε έναν κρίσιμο υδάτινο πόρο της Ασίας.
(Με πληροφορίες από LiveScience)
