Στις 12 Οκτωβρίου 1964, η Σοβιετική Ένωση σημείωσε ακόμη μία εντυπωσιακή πρωτιά στην κούρσα του Διαστήματος απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για πρώτη φορά, όχι ένας αλλά τρεις άνθρωποι ταξίδεψαν ταυτόχρονα σε τροχιά γύρω από τη Γη, μέσα στο ίδιο διαστημόπλοιο.
Ήταν ο κυβερνήτης Βλαντίμιρ Κομάροφ, ο μηχανικός Κονσταντίν Φεοκτίστοφ και ο γιατρός Μπορίς Γιεγκόροφ. Το διαστημόπλοιό τους ονομαζόταν Voskhod 1, δηλαδή «Ανατολή».
Πίσω όμως από τον θρίαμβο κρυβόταν μια εξαιρετικά επικίνδυνη πραγματικότητα: οι τρεις άνδρες ταξίδεψαν χωρίς προστατευτικές διαστημικές στολές και χωρίς σύστημα διαφυγής σε περίπτωση σοβαρής βλάβης κατά την εκτόξευση.
Τρεις άνθρωποι σε έναν θάλαμο σχεδιασμένο αρχικά για έναν
Το Voskhod 1 αποτελούσε εξέλιξη του διαστημοπλοίου Vostok, με το οποίο ο Γιούρι Γκαγκάριν είχε πραγματοποιήσει την πρώτη επανδρωμένη διαστημική πτήση το 1961.
Για να χωρέσουν τρεις κοσμοναύτες στον περιορισμένο χώρο, οι Σοβιετικοί μηχανικοί προχώρησαν σε σημαντικές μετατροπές. Αφαίρεσαν το ογκώδες εκτινασσόμενο κάθισμα και τοποθέτησαν τρία καθίσματα. Επειδή δεν υπήρχε αρκετός χώρος, το πλήρωμα δεν μπορούσε να φορέσει τις συνηθισμένες στολές πίεσης.
Αυτό σήμαινε ότι μια σοβαρή αποσυμπίεση της καμπίνας θα μπορούσε να αποβεί μοιραία. Η αποστολή είχε επομένως σημαντικό τεχνολογικό και ανθρώπινο ρίσκο.
Ποιοι ήταν οι τρεις πρωτοπόροι
Ο Βλαντίμιρ Κομάροφ ήταν έμπειρος στρατιωτικός πιλότος και ο κυβερνήτης της αποστολής.
Ο Κονσταντίν Φεοκτίστοφ ήταν μηχανικός και ένας από τους ανθρώπους που είχαν εργαστεί στον σχεδιασμό των σοβιετικών διαστημοπλοίων. Έγινε ο πρώτος πολιτικός μηχανικός που ταξίδεψε στο Διάστημα.
Ο Μπορίς Γιεγκόροφ ήταν γιατρός, με αποστολή να παρακολουθήσει τις επιδράσεις της διαστημικής πτήσης στον ανθρώπινο οργανισμό.
Η παρουσία τους σηματοδοτούσε μια νέα εποχή. Το Διάστημα δεν αποτελούσε πλέον αποκλειστικό πεδίο δράσης στρατιωτικών πιλότων. Άρχιζε να ανοίγει και σε επιστήμονες άλλων ειδικοτήτων.
Δεκαέξι περιστροφές γύρω από τη Γη
Το Voskhod 1 εκτοξεύθηκε από το κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ στις 12 Οκτωβρίου 1964.
Η πτήση διήρκεσε περίπου 24 ώρες και 17 λεπτά, κατά τις οποίες το διαστημόπλοιο πραγματοποίησε 16 περιστροφές γύρω από τη Γη.
Στη διάρκειά της πραγματοποιήθηκαν ιατρικές παρατηρήσεις, επιστημονικά πειράματα και τεχνικοί έλεγχοι.
Στις 13 Οκτωβρίου το πλήρωμα επέστρεψε με ασφάλεια στη Γη. Σε αντίθεση με τα προηγούμενα Vostok, οι κοσμοναύτες παρέμειναν μέσα στην κάψουλα κατά την προσγείωση, χάρη σε νέο σύστημα επιβράδυνσης.
Ο ανταγωνισμός με την Αμερική
Η αποστολή πραγματοποιήθηκε στην κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου.
Οι Σοβιετικοί είχαν ήδη πετύχει την εκτόξευση του πρώτου τεχνητού δορυφόρου, του Sputnik 1, το 1957, και την πρώτη επανδρωμένη διαστημική πτήση με τον Γκαγκάριν, το 1961.
Με το Voskhod 1 ήθελαν να αποδείξουν ότι μπορούσαν να προηγηθούν και στις πτήσεις πολυμελών πληρωμάτων.
Οι Αμερικανοί προετοίμαζαν τότε το πρόγραμμα Gemini, το οποίο θα χρησιμοποιούσε διαστημόπλοια δύο αστροναυτών. Η πρώτη επανδρωμένη πτήση του Gemini πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 1965.
Η σοβιετική επιτυχία είχε επομένως και έντονη πολιτική σημασία.
Η τραγική μοίρα του Κομάροφ
Η ιστορία του κυβερνήτη της αποστολής απέκτησε τραγική συνέχεια.
Στις 24 Απριλίου 1967, ο Βλαντίμιρ Κομάροφ σκοτώθηκε κατά την επιστροφή του διαστημοπλοίου Soyuz 1, όταν απέτυχε το σύστημα αλεξιπτώτων και η κάψουλα συνετρίβη.
Ήταν ο πρώτος άνθρωπος που έχασε τη ζωή του κατά τη διάρκεια διαστημικής αποστολής.
Ο θάνατός του αποκάλυψε με τον σκληρότερο τρόπο τους κινδύνους που συνόδευαν τις πρώτες δεκαετίες της διαστημικής εξερεύνησης.
Από τους τρεις κοσμοναύτες στους σύγχρονους διαστημικούς σταθμούς
Το Voskhod 1 αποτέλεσε σημαντικό βήμα στην εξέλιξη των επανδρωμένων διαστημικών πτήσεων.
Σήμερα, ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός μπορεί να φιλοξενεί πληρώματα πολλών αστροναυτών, οι οποίοι παραμένουν σε τροχιά επί μήνες, πραγματοποιώντας επιστημονικά πειράματα και τεχνολογικές δοκιμές.
Όμως η 12η Οκτωβρίου 1964 παραμένει ιστορική ημερομηνία: ήταν η πρώτη φορά που τρεις άνθρωποι μοιράστηκαν το ίδιο διαστημόπλοιο σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη μας.
Και το κατάφεραν μέσα σε μια μικροσκοπική κάψουλα, χωρίς διαστημικές στολές, σε μια εποχή όπου κάθε ταξίδι πέρα από την ατμόσφαιρα της Γης αποτελούσε πραγματική αναμέτρηση με το άγνωστο.
