Ένα νέο είδος μικρόσωμης αιλουροειδές με κηλίδες, ο τιλκάγιο (Leopardus tilcayo), ανακαλύφθηκε στη Βολιβία, σηματοδοτώντας την πρώτη φορά που ένα νέο είδος γάτας ονομάζεται και περιγράφεται επίσημα εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα.
Ανακαλύφθηκε νέα άγρια γάτα στη Βολιβία
Η επιστημονική ομάδα του Εντουάρντο Εϊζίρικ, από το Ποντιφικό Καθολικό Πανεπιστήμιο του Ρίο Γκράντε ντο Σουλ στη Βραζιλία, προχώρησε στην ανακάλυψη αναλύοντας το πλήρες DNA (γονιδίωμα) 38 αιλουροειδών του γένους Leopardus (στην οικογένεια των οποίων ανήκουν οι τιγρόγατες). Oνομάζεται «Tilcayo» από τις τοπικές κοινότητες και αποτελεί το πέμπτο, ξεχωριστό είδος στην οικογένεια αυτών των μικρών αιλουροειδών.
Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι το είδος αυτό διαχωρίστηκε εξελικτικά από τους κοντινότερους συγγενείς του πριν από περίπου 1,4 εκατομμύρια χρόνια.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, το ζώο εντοπίστηκε στο πυκνό οικοσύστημα Γιούνγκας (Yungas), μια ορεινή περιοχή της Βολιβίας που χαρακτηρίζεται από μόνιμη νεφοκάλυψη και υψηλά επίπεδα υγρασίας.
«Το τρίχωμά του έχει ανοιχτό καφέ χρώμα, με ακανόνιστες κηλίδες», δήλωσε η Πάολα Νογάλες-Ασκαρούνς, ερευνήτρια του National Geographic και συνεπιμελήτρια της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Current Biology.
Όπως εξηγεί ο βιολόγος Τζόνας Λεσκροάρ από το Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας, οι τίγρεις-γάτες αποτελούν «κρυπτικά είδη» (cryptic species), καθώς είναι εξαιρετικά δύσκολο να διακριθούν μεταξύ τους μόνο από την εξωτερική τους εμφάνιση.
Αυτά τα ζώα συναντώνται στην Κόστα Ρίκα της Κεντρικής Αμερικής, καθώς και σε μια ευρεία περιοχή της Νότιας Αμερικής, συμπεριλαμβανομένων της Βολιβίας, της Βραζιλίας, της Βενεζουέλας, της Κολομβίας, του Ισημερινού και του Περού. Ιστορικά υπήρχαν πολλές τοπικές και επιστημονικές ονομασίες για αυτές, αλλά τελικά όλες εντάχθηκαν κάτω από ένα μοναδικό είδος, το Leopardus tigrinus.
Τα χαρακτηριστικά της άγριας γάτας
Σύμφωνα με τους ερευνητές, υπολείμματα μικρών τρωκτικών που εντοπίστηκαν σε δείγματα περιττωμάτων υποδεικνύουν ότι αποτελούν βασικό μέρος της λείας του. Το ζώο είναι ιδιαίτερα μικρόσωμο, με μήκος σώματος (μαζί με το κεφάλι) από 42 έως 50 εκατοστά και ζυγίζει μόλις 1,5 έως 2 κιλά, δηλαδή είναι μικρότερο από μια συνηθισμένη οικιακή γάτα.
Πρόκειται για ένα αρσενικό ηλικίας 10 ετών, με το παρατσούκλι «Tigrino», που ζει πλέον στο Καταφύγιο Άγριας Ζωής Σέντα Βέρντε και οδήγησε τους επιστήμονες στην αποκάλυψη.
Η Νογκάλες-Ασκαρούνς εργαζόταν εθελοντικά στο καταφύγιο όταν παρατήρησε ότι η γάτα είχε ασυνήθιστη εμφάνιση. Είχε βρεθεί σε έναν δρόμο κοντά στο δάσος από έναν κάτοικο της περιοχής, ο οποίος αρχικά νόμιζε ότι ήταν ένα κατοικίδιο γατάκι και το είχε σπίτι του. Καθώς μεγάλωνε, όμως, έγινε σαφές ότι δεν συμπεριφερόταν όπως μια οικιακή γάτα. Έτσι, μετά από περίπου ένα χρόνο που ζούσε μαζί με το προφανώς άγριο ζώο, συνειδητοποίησε ότι θα ήταν καλύτερα για αυτό να βρεθεί σε ένα καταφύγιο.
Είχε ακούσει για άλλες παρατηρήσεις μικρών άγριων γατών στα πυκνά δάση της περιοχής Γιούνγκας της χώρας, αλλά αυτές δεν είχαν διερευνηθεί από επιστήμονες. Για να λύσει το μυστήριο, συνεργάστηκε με άλλους ερευνητές από όλο τον κόσμο για να διερευνήσει το γενεαλογικό ιστορικό της τιγρογαλής χρησιμοποιώντας DNA από ζωντανά ζώα και δείγματα μουσείων.
Η ομάδα ανέλυσε το DNA από 38 γάτες, από τις οποίες ελήφθησαν δείγματα σε διάφορες χώρες της Νότιας Αμερικής, συμπεριλαμβανομένων οκτώ δειγμάτων από μουσεία. Η μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το είδος της τιγρογαλής αποτελείται στην πραγματικότητα πέντε γενετικά διακριτά είδη.
«Δεν περιμέναμε ποτέ ότι αυτή η βολιβιανή τιγρογαλή θα αποτελούσε ξεχωριστό είδος και κανείς δεν είχε ποτέ προτείνει ότι πρόκειται για διαφορετικό ζώο, υποείδος ή οτιδήποτε άλλο», δήλωσε ο Λεσκροάρ.
Η γενετική ανάλυση έδειξε ότι η γενεαλογική γραμμή του Tilcayo διαχωρίστηκε από τα άλλα είδη της τιγρογαλής πριν από περίπου 1,4 εκατομμύρια χρόνια.
«Όσο περισσότερες διαφορές υπάρχουν στο DNA τους, τόσο μεγαλύτερο εκτιμούμε ότι είναι το χρονικό διάστημα κατά το οποίο αυτές οι γενεαλογικές γραμμές ήταν φυσικά διαχωρισμένες», είπε ο Λεσκροάρ, προσθέτοντας ότι ένα τέτοιο χάσμα θεωρείται γενικά ως διαχωρισμός σε επίπεδο είδους στις γάτες.
Λίγα είναι ακόμη γνωστά για τη βιολογία και τον τρόπο ζωής της γάτας. Υπολείμματα μικρών τρωκτικών σε δείγματα περιττωμάτων υποδηλώνουν ότι ενδέχεται να αποτελούν μέρος της διατροφής της, ενώ στοιχεία από κάμερες-παγίδες δείχνουν ότι μπορεί να είναι πιο δραστήρια τη νύχτα, ανέφερε επίσης, η Νογκάλες-Ασκαρούνς.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Current Biology», αποκάλυψε και άλλες εκπλήξεις, υποδηλώνοντας ότι υπάρχουν πέντε και όχι τρία είδη τιγρογαλής, συμπεριλαμβανομένης της πρόσφατα περιγραφείσας γάτας Tilcaya (Leopardus tilcayo) της Βολιβίας.
Ωστόσο, η ταυτοποίηση του είδους αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα. Η ερευνήτρια δρ. Καρολάιν Σαρτόρ από τη Μονάδα Έρευνας για τη Διατήρηση της Άγριας Ζωής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, δήλωσε ότι η ανακάλυψη αυτή είναι σημαντική για τη διατήρηση, καθώς είναι αδύνατο να προστατεύσουμε ένα είδος αν δεν γνωρίζουμε τι είναι ή πού ζει.
«Πρόκειται για ζώα παρόμοιου μεγέθους με μια οικιακή γάτα, οπότε θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί ότι θα τα γνωρίζαμε όλα μέχρι τώρα, αλλά αυτή η ανακάλυψη δείχνει πόση βιοποικιλότητα παραμένει ακόμη να ανακαλυφθεί σε ορισμένες από τις λιγότερο μελετημένες περιοχές του κόσμου», ανέφερε.
Περιβαλλοντικές προκλήσεις
Η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης, ή IUCN, η Κόκκινη Λίστα της οποίας παρακολουθεί την κατάσταση των ειδών, αντιμετωπίζει επί του παρόντος τις τιγρόγατες ως δύο «ευάλωτα» είδη. Οι ερευνητές έχουν μοιραστεί τα ευρήματά τους με την IUCN, της οποίας η επικείμενη αναθεώρηση θα αξιολογήσει τις πέντε γενεαλογικές γραμμές χωριστά. Αυτό θα μπορούσε να δώσει μια πιο ακριβή εικόνα του κινδύνου, δήλωσε ο Lescroart, και είδη όπως το Tilcayo θα μπορούσαν ενδεχομένως να θεωρηθούν υπό εξαφάνιση όταν αξιολογηθούν μόνα τους.
Η ανάγκη για μια σαφέστερη αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα επιτακτική στα Yungas, ένα από τα πιο απειλούμενα οικοσυστήματα της περιοχής. Τα ορεινά δάση έρχονται αντιμέτωπα με αποψίλωση, την αγροτική επέκταση, τις πυρκαγιές που προκαλούνται από τον άνθρωπο και την εξόρυξη.
Όπως επισημαίνει ο Εντουάρντο Εϊζίρικ, ανώτερος συγγραφέας της μελέτης από το Ποντιφικό Καθολικό Πανεπιστήμιο του Ρίο Γκράντε ντο Σουλ στη Βραζιλία, η ανακάλυψη αυτή υπενθυμίζει ότι πολλά άγνωστα είδη στον πλανήτη κινδυνεύουν να εξαφανιστούν πριν καν καταγραφούν από την επιστήμη.
Με πληροφορίες από New Scientist, Reuters
