Σε προσωρινή συμφωνία για την ενίσχυση της μάχης κατά της απάτης στον ΦΠΑ κατέληξαν οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ στο Συμβούλιο Ecofin, ενισχύοντας τη συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς ελεγκτικούς μηχανισμούς και διευρύνοντας την πρόσβασή τους σε κρίσιμα δεδομένα.
Πιο ειδικά το Συμβούλιο κατέληξε σε νέους κανόνες που στοχεύουν στην ενίσχυση της καταπολέμησης της απάτης στον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών, της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (European Public Prosecutor’s Office, EPPO) και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (European Anti-Fraud Office, OLAF).
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και η OLAF θα αποκτήσουν πιο άμεση πρόσβαση σε κρίσιμα δεδομένα ΦΠΑ που αφορούν διασυνοριακές επιχειρηματικές συναλλαγές εντός της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών που τηρούνται στο δίκτυο Eurofisc (Eurofisc).
«Έχουμε σημειώσει σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια στην αντιμετώπιση της απάτης στον ΦΠΑ. Ωστόσο, οι προϋπολογισμοί μας εξακολουθούν να χάνουν δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο και οι αρχές χρειάζονται τα κατάλληλα εργαλεία για να αντιμετωπίζουν αυτές τις εγκληματικές δραστηριότητες ταχύτερα», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών της Κυπριακής Δημοκρατίας Μάκης Κεραυνός.
Όπως πρόσθεσε, «η σημερινή συμφωνία θα δώσει στους ευρωπαϊκούς ερευνητικούς φορείς τις στοχευμένες πληροφορίες που χρειάζονται ώστε να διώκουν τους εγκληματίες ταχύτερα και να προστατεύουν τα εθνικά και ευρωπαϊκά έσοδα που ωφελούν όλους μας».
Η διασυνοριακή απάτη στον ΦΠΑ, και ιδίως η λεγόμενη «αλυσιδωτή απάτη ΦΠΑ» (carousel fraud) , γνωστή και ως απάτη τύπου “missing trader” (MTIC)» αποτελεί σοβαρό πρόβλημα για την Ένωση. Πρόκειται για σχήμα διασυνοριακών συναλλαγών όπου εταιρείες αγοράζουν χωρίς ΦΠΑ, μεταπωλούν με ΦΠΑ που δεν αποδίδεται και στη συνέχεια εξαφανίζονται, ενώ άλλες ζητούν επιστροφές φόρου που δεν καταβλήθηκε ποτέ.
Σύμφωνα με την Κομισιόν το φαινόμενο αυτό κοστίζει κάθε χρόνο στα δημόσια ταμεία των κρατών-μελών και στον προϋπολογισμό της ΕΕ μεταξύ 12,5 και 32,8 δισεκατομμυρίων ευρώ και συνδέεται κυρίως με δραστηριότητες οργανωμένων εγκληματικών ομάδων.
Στην πράξη, το νέο πλαίσιο σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και η OLAF θα διαθέτουν άμεση πρόσβαση στις απαραίτητες πληροφορίες για την έναρξη και υποστήριξη ερευνών στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους σχετικά με ύποπτες περιπτώσεις διασυνοριακής απάτης στον ΦΠΑ. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να βελτιώσει τον συντονισμό μεταξύ των εμπλεκόμενων αρχών, να επιταχύνει τις έρευνες και να ενισχύσει τη συνολική ικανότητα της ΕΕ να εντοπίζει και να καταπολεμά απάτες που πλήττουν τα οικονομικά της συμφέροντα.
Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη δημιουργία πιο ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τις νόμιμες επιχειρήσεις εντός της ενιαίας αγοράς.
Ως επόμενο βήμα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται να εκδώσει τη γνώμη του επί του φακέλου – πιθανότατα τον Ιούλιο του 2026. Στη συνέχεια, το Συμβούλιο θα προχωρήσει στην επίσημη υιοθέτηση των νέων κανόνων, με τον κανονισμό να τίθεται σε ισχύ είκοσι ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
