Ένα εκπαιδευτικό προσωπικό με υψηλά προσόντα, αλλά με χαμηλές αμοιβές, μεγάλη εργασιακή πίεση και ολοένα μεγαλύτερη ηλικιακή ανισορροπία αποκαλύπτει η νέα μελέτη του ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ για το επάγγελμα του εκπαιδευτικού στην Ελλάδα.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι απλώς πόσους εκπαιδευτικούς διαθέτει η χώρα, αλλά με ποιους όρους εργάζονται και ποιοι θα τους αντικαταστήσουν τα επόμενα χρόνια.
Το σχολικό έτος 2023-2024 καταγράφηκαν 185.668 εκπαιδευτικοί. Την τελευταία δεκαετία το προσωπικό αυξήθηκε σημαντικά σε ορισμένες βαθμίδες – κατά 65% στην ειδική αγωγή και 49,4% στην προσχολική εκπαίδευση. Την ίδια στιγμή, όμως, η εξάρτηση από τους αναπληρωτές αποκτά μόνιμα χαρακτηριστικά.
Στα νηπιαγωγεία αναπληρωτής είναι πλέον ένας στους τρεις εκπαιδευτικούς, ενώ στα δημοτικά ένας στους τέσσερις. Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η εξέλιξη στα γυμνάσια: από το 2015 έως το 2024 οι μόνιμοι μειώθηκαν κατά 13%, την ώρα που οι αναπληρωτές αυξήθηκαν κατά… 403,3%.
| Στελέχωση | Ποσοστό αναπληρωτών |
|---|---|
| Νηπιαγωγεία | 33,1% |
| Δημοτικά | 25,6% |
| Επαγγελματική εκπαίδευση | 24,2% |
| Γυμνάσια | 21,2% |
| Γενικά λύκεια | 14,3% |
Σχεδόν 6 στους 10 είναι άνω των 50
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η ηλικιακή εικόνα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Μόλις 1,4% των εκπαιδευτικών στην κατώτερη και 1,6% στην ανώτερη δευτεροβάθμια είναι κάτω των 30 ετών. Αντίθετα, περίπου 58% είναι 50 ετών και άνω.
Στην κατώτερη δευτεροβάθμια αντιστοιχούν πλέον περίπου 41 εκπαιδευτικοί άνω των 50 για κάθε έναν κάτω των 30.
Την ίδια στιγμή, το οικονομικό κίνητρο εισόδου στο επάγγελμα παραμένει εξαιρετικά περιορισμένο. Ο αρχικός θεσμοθετημένος μισθός στην Ελλάδα, σε όρους αγοραστικής δύναμης, βρίσκεται στα 23.363 δολάρια, έναντι 43.526 στην ΕΕ-25. Η Ελλάδα κατατάσσεται 38η μεταξύ 38 χωρών, ενώ μεταξύ 2015 και 2024 η πραγματική αξία του αρχικού μισθού μειώθηκε κατά 6,2%.
| Η εικόνα του επαγγέλματος | Ελλάδα |
|---|---|
| Εκπαιδευτικοί 50+ στη δευτεροβάθμια | ~58% |
| Αρχικός μισθός έναντι ΕΕ | 53,7% |
| Πραγματική μεταβολή αρχικού μισθού | -6,2% |
| Υπερβολικός φόρτος εργασίας* | 85% |
| Έλλειψη σεβασμού προς την εργασία* | 64% |
*Έρευνα ΔΟΕ σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Υψηλά τυπικά προσόντα, αλλά αυξανόμενη πίεση
Το παράδοξο είναι ότι η εικόνα αυτή αφορά ένα ανθρώπινο δυναμικό με υψηλά προσόντα. Στον ιδιωτικό κλάδο της Εκπαίδευσης, 87,5% θεωρεί ότι οι σπουδές και τα προσόντα του σχετίζονται άμεσα με τη δουλειά του και 88,7% δηλώνει ότι αξιοποιεί τις γνώσεις και τις δεξιότητές του.
Η καθημερινότητα, ωστόσο, γίνεται βαρύτερη. Το 31,8% εργάζεται στον ελεύθερο χρόνο του, ενώ από όσους κάνουν πρόσθετες ώρες μόλις 21,2% δηλώνει ότι πληρώνεται γι’ αυτές. Παράλληλα, 62,9% αναγνωρίζει ανάγκη περαιτέρω ανάπτυξης ψηφιακών δεξιοτήτων.
Υπάρχουν, τέλος, προειδοποιητικά σημάδια και στα πανεπιστήμια. Το 2026 καλύφθηκε μόλις 44,5% των θέσεων στα τμήματα Μαθηματικών, ενώ στα τμήματα που οδηγούν στον κλάδο των φιλολόγων έμειναν 1.243 θέσεις κενές.
