Η κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν από τα τέλη Φεβρουαρίου 2026 έχει πυροδοτήσει τη σοβαρότερη ενεργειακή κρίση που έχει καταγραφεί ποτέ σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα Στενά του Ορμούζ, ο πλέον κρίσιμος θαλάσσιος διάδρομος για την ενεργειακή τροφοδοσία του πλανήτη, έχουν ουσιαστικά αποκλειστεί για την εμπορική ναυσιπλοΐα. Το 2025, περίπου το 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου διερχόταν από εκεί, ενώ οι εναλλακτικές διαδρομές παράκαμψης είναι εξαιρετικά περιορισμένες. Η Ελλάδα είναι μία από τις 80(!) συνολικά χώρες, σε διαφορετικές “γειτονιές” στον πλανήτη, που έχουν σπεύσει να εφαρμόμουν έκτακτα μέτρα για να στηρίξουν τους πολίτες και την οικονομία τους.
3 στα 10 νέα αυτοκίνητα που θα πουληθούν το 2026 θα είναι ηλεκτρικά
Στις αρχές Απριλίου, οι φορτώσεις αργού, υγρών αερίων και διυλισμένων προϊόντων μέσω των Στενών ανέρχονταν σε μόλις 3,8 εκατ. βαρέλια/ημέρα, έναντι περισσότερων από 20 εκατ. βαρέλια/ημέρα τον Φεβρουάριο, πριν ξεσπάσει η κρίση. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (ΔΥΕ/IEA) έχει χαρακτηρίσει την κατάσταση ως «τη μεγαλύτερη διαταραχή εφοδιασμού στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου». Ακόμη και μετά τη μερική αποκλιμάκωση στις τιμές, το Brent παρέμενε στα μέσα Απριλίου περισσότερο από 50% υψηλότερο σε σχέση με τις αρχές του χρόνου.
Ο ι προβλέψεις της Παγκόσμιας Τράπεζας το τοποθετούν κατά μέσο όρο στα 86 δολάρια/βαρέλι για το σύνολο του 2026, έναντι 69 δολαρίων το 2025.
Οι καταναλωτές, σε διαρκή αγωνία για τα αυξανόμενα κόστη, αναζητούν λύσεις από την θέρμανση στα σπίτια, μέχρι τα αυτοκίνητά τους. Μετά την ισχυρή αύξηση που σημειώθηκε πέρυσι, οι παγκόσμιες πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων αναμένεται να αυξηθούν εκ νέου το 2026, φτάνοντας τα 23 εκατομμύρια και αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 30% του συνόλου των αυτοκινήτων που πωλούνται παγκοσμίως, σύμφωνα με τη νέα έκδοση της ετήσιας έκθεσης «Global EV Outlook» του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA).
Η παγκόσμια απάντηση είναι άμεση και πολυεπίπεδη. Η ΔΥΕ παρακολουθεί μέσω ειδικού Tracker τις παρεμβάσεις σχεδόν 80 χωρών για τη μείωση της ζήτησης καυσίμων, την προστασία καταναλωτών από τις υψηλές τιμές και την ενίσχυση της μακροπρόθεσμης ανθεκτικότητας — μέτρα που κυμαίνονται από βραχυπρόθεσμες εκπτώσεις φόρων και επιδοτήσεις έως διαρθρωτικές αλλαγές στο ενεργειακό μείγμα. Οι επιδοτήσεις καυσίμων αναμένεται να εκτιναχθούν το 2026, ενδεχομένως υπερβαίνοντας το ιστορικό ρεκόρ του 2022, που ανήλθε σε 1,76 τρισ. δολάρια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό ινστιτούτο οικονομικής ανάλυσης Bruegel, η πλειονότητα των ευρωπαϊκών κονδυλίων κατευθύνεται σε “οριζόντια” (μη στοχευμένα) μέτρα, παρά τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΚΤ υπέρ της στόχευσης στις πιο ευάλωτες κοινωνικά και οικονομικά ομάδες.
Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τα κυριότερα μέτρα ανά χώρα.
| Χώρα | Περιοχή | Κύρια μέτρα | Κατηγορία |
|---|---|---|---|
| Ελλάδα | Ευρώπη | Επιδοτήσεις 300 εκατ. € για καύσιμα, λιπάσματα και ακτοπλοΐα (Απρ.–Μάιος). Επιπλέον 500 εκατ. € για νοικοκυριά και αγρότες λόγω πλεονάσματος προϋπολογισμού 2025. | Επιδοτήσεις |
| Ευρωπαϊκή Ένωση | Ευρώπη | Αυξημένη ευελιξία κρατικών ενισχύσεων για καύσιμα/λιπάσματα. Μείωση φόρων ρεύματος και συντονισμός θερινής ανεφοδιασμός αποθηκών αερίου. Υποχρεωτικά αποθέματα αεροπορικού καυσίμου. | Φορολογικές ελαφρύνσεις – Εφοδιασμός |
| Ιταλία | Ευρώπη | Παράταση μείωσης ειδικού φόρου κατανάλωσης με έμφαση στο diesel. | Φορολογικές ελαφρύνσεις |
| Ισπανία | Ευρώπη | Πακέτο μέτρων 5 δισ. € για αντιστάθμιση ενεργειακής κρίσης στις τοπικές τιμές. | Επιδοτήσεις – Φορολογικές ελαφρύνσεις |
| Ολλανδία | Ευρώπη | Προσωρινές φορολογικές ελαφρύνσεις για αύξηση καυσίμων. Ετοιμότητα για πρόσθετα μέτρα αν επιδεινωθεί η κρίση. | Φορολογικές ελαφρύνσεις |
| Πολωνία | Ευρώπη | Ενεργά μέτρα για τον έλεγχο τιμών καυσίμων. Πιθανή παράταση μετά τα μέσα Μαΐου ανάλογα με την εξέλιξη της κατάστασης. | Φορολογικές ελαφρύνσεις |
| Ρουμανία | Ευρώπη | Μείωση ειδικού φόρου diesel κατά 0,30 λέι (≈0,07 €) ανά λίτρο. | Φορολογικές ελαφρύνσεις |
| Σερβία | Ευρώπη | Μειώσεις ειδικού φόρου αργού πετρελαίου συνολικά 60%. Παράταση απαγόρευσης εξαγωγής αργού και καυσίμων. | Φορολογικές ελαφρύνσεις – Εφοδιασμός |
| Σλοβενία | Ευρώπη | Προσωρινοί περιορισμοί αγοράς καυσίμων για αντιμετώπιση ελλείψεων στα πρατήρια. | Δελτίο / περιορισμοί |
| Σουηδία | Ευρώπη | Μείωση στο μισό της μηνιαίας κάρτας ΜΜΜ (β’ εξάμηνο 2026). 500 εκατ. κορόνες για αεροπορικές εταιρείες. Προσωρινή μείωση φόρου καυσίμων. | Επιδοτήσεις – Φορολογικές ελαφρύνσεις – Μείωση ζήτησης |
| Ηνωμένο Βασίλειο | Ευρώπη | Μεταφορά παλαιότερων αιολικών/φωτοβολταϊκών σε σταθερές συμβάσεις για αποσύνδεση κόστους ρεύματος από τιμές αερίου. | Εναλλακτικά καύσιμα |
| Ιαπωνία | Ασία | Επέκταση χρήσης σταθμών άνθρακα για το νέο οικονομικό έτος. Απελευθέρωση αποθεμάτων πετρελαίου και επιδοτήσεις βενζίνης. Αναζήτηση εφοδιασμού εκτός Μέσης Ανατολής. | Εφοδιασμός – Επιδοτήσεις – Εναλλακτικά καύσιμα |
| Κίνα | Ασία | Δέσμευση ανώτατης ηγεσίας για ενεργειακή ασφάλεια και αυτάρκεια. Αυστηροποίηση περιορισμών εξαγωγής λιπασμάτων για προστασία αγροτών. | Εφοδιασμός |
| Ινδία | Ασία | Απαγόρευση αγοράς LPG από πελάτες δικτύου φυσικού αερίου. Αύξηση φόρου windfall σε diesel και ΑΤΚ. Εκστρατεία εξοικονόμησης καυσίμων και εργασία εξ αποστάσεως. | Δελτίο / περιορισμοί – Φορολογικές ελαφρύνσεις – Μείωση ζήτησης |
| Ινδονησία | Ασία | Περιορισμός πωλήσεων καυσίμων, εργασία εξ αποστάσεως για δημοσίους υπαλλήλους. Αύξηση παραγωγής άνθρακα. B50 βιοντίζελ από 1 Ιουλίου. | Δελτίο / περιορισμοί – Μείωση ζήτησης – Εναλλακτικά καύσιμα |
| Μαλαισία | Ασία | Εξασφάλιση αποθεμάτων έως τέλη Ιουλίου. Αύξηση επιδοτήσεων βενζίνης σε 2 δισ. RM (≈510 εκατ. $). Περικοπή λειτουργικών προϋπολογισμών υπουργείων κατά 2026. | Επιδοτήσεις – Εφοδιασμός |
| Νότια Κορέα | Ασία | Χαλάρωση ορίων χρήσης θερμοηλεκτρικών άνθρακα. Αύξηση χρήσης πυρηνικών έως 80%. Απαγόρευση εξαγωγής νάφθας για ενίσχυση εσωτερικών αποθεμάτων. | Εναλλακτικά καύσιμα – Εφοδιασμός |
| Σιγκαπούρη | Ασία | Πακέτο στήριξης ~S$1 δισ. (≈780 εκατ. $): μετρητά και κουπόνια καυσίμων. Εκστρατεία «Εξοικονομούμε ενέργεια μαζί». | Επιδοτήσεις – Μείωση ζήτησης |
| Φιλιππίνες | Ασία | Αναστολή χονδρεμπορικής αγοράς ρεύματος. Ενίσχυση παραγωγής από άνθρακα. Έκτακτο ταμείο 20 δισ. πέσο (≈333 εκατ. $). Αναζήτηση απαλλαγών για λήψη πετρελαίου από χώρες υπό κυρώσεις. | Εφοδιασμός – Επιδοτήσεις |
| Βιετνάμ | Ασία | Αύξηση εισαγωγών διυλισμένων προϊόντων για αντιστάθμιση μειωμένου αργού. Ταχεία μετάβαση σε βενζίνη με αιθανόλη. | Εφοδιασμός – Εναλλακτικά καύσιμα |
| Σρι Λάνκα | Ασία | Αύξηση επιτοκίου κεντρικής τράπεζας 100 μ.β. για έλεγχο πληθωρισμού. Δελτίο καυσίμων. Τετάρτη ως αργία. Διαπραγματεύσεις για ρωσικό αργό και δάνεια 1,73 δισ. $ από διεθνείς φορείς. | Δελτίο / περιορισμοί – Εφοδιασμός |
| Πακιστάν | Ασία | Ενίσχυση εσωτερικής αποθήκευσης αργού και διυλισμένων προϊόντων για μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια. | Εφοδιασμός |
| Βραζιλία | Αμερική | Επιδοτήσεις diesel και LPG. Μείωση φόρων σε αεροπορικό καύσιμο και βιοντίζελ. Επιτάχυνση δοκιμών υψηλότερων αναμίξεων βιοντίζελ. | Επιδοτήσεις – Φορολογικές ελαφρύνσεις – Εναλλακτικά καύσιμα |
| Αργεντινή | Αμερική | Μερική αύξηση φόρων καυσίμων, με αναβολή περαιτέρω αυξήσεων για τον Ιούνιο. | Φορολογικές ελαφρύνσεις |
| Αυστραλία | Ασία | Απελευθέρωση εσωτερικών αποθεμάτων βενζίνης/diesel. Ενθάρρυνση χρήσης ΜΜΜ. | Εφοδιασμός – Μείωση ζήτησης |
| Αίγυπτος | Αφρική & Μ. Ανατολή | Δάνειο 1,5 δισ. $ από ITFC για τρόφιμα/ενέργεια. Περικοπή 30% καυσίμων κυβερνητικών οχημάτων. Πάγωμα τιμής ψωμιού. | Εφοδιασμός – Δελτίο / περιορισμοί |
| Νιγηρία | Αφρική & Μ. Ανατολή | Διυλιστήριο Dangote: αύξηση εξαγωγών βενζίνης και ουρίας σε αφρικανικές χώρες που πλήττονται από ελλείψεις. | Εφοδιασμός |
| Κένυα | Αφρική & Μ. Ανατολή | Μείωση τιμής diesel μετά από διαδηλώσεις πολιτών για εκτίναξη τιμών ενέργειας. | Επιδοτήσεις |
| Αιθιοπία | Αφρική & Μ. Ανατολή | Αύξηση επιδοτήσεων καυσίμων. | Επιδοτήσεις |
| Μπανγκλαντές | Ασία | Αναζήτηση δισεκατομμυρίων σε εξωτερική χρηματοδότηση για εισαγωγές καυσίμων και LNG. | Εφοδιασμός |
| Ταϊλάνδη | Ασία | Περιορισμός εξαγωγών φοινικέλαιου, έλεγχος τιμών. Εγγύηση δανεισμού για ταμείο επιδότησης πετρελαίου. Πάγωμα τιμών βασικών αγαθών. | Εφοδιασμός – Επιδοτήσεις |
| Ναμίμπια | Αφρική & Μ. Ανατολή | Προσωρινή μείωση φορολογικών επιβαρύνσεων καυσίμων κατά 50% για τουλάχιστον 3 μήνες έως τέλος Ιουνίου. | Φορολογικές ελαφρύνσεις |
| Μαυρίκιος | Αφρική & Μ. Ανατολή | Μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας: απαγόρευση διακοσμητικού φωτισμού, θέρμανσης πισινών και συντριβανιών. | Μείωση ζήτησης |
πηγές: Reuters,
