«Η αβεβαιότητα έχει γίνει η νέα κανονικότητα στην παγκόσμια οικονομία», προειδοποίησε ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, μετά τη σημερινή συνεδρίαση στις Βρυξέλλες, με φόντο τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και την εκτόξευση του ενεργειακού κόστους. Την ίδια ώρα, ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, προειδοποίησε για τα υψηλά ελλείμματα, το αυξανόμενο δημόσιο χρέος και τις πιέσεις στις αγορές ομολόγων.
Ο Πιερρακάκης επιβεβαίωσε επίσης τις δύο υποψηφιότητες για τη διαδοχή της Κριστίν Λαγκάρντ στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το ενδεχόμενο συνολικής πολιτικής συμφωνίας για τρεις θέσεις στην ηγεσία της ΕΚΤ, ενώ η χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής άμυνας συζητήθηκε παρουσία του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.
ΕΚΤ – «Δεν έχουμε μία θέση, έχουμε τρεις»
Οι υπουργοί Οικονομικών εξέτασαν τις υποψηφιότητες του Ισπανού Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), και του Ολλανδού Κλάας Κνοτ, πρώην διοικητή της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας, για τη διαδοχή της Λαγκάρντ, η οποία αποχωρεί στις 7 Φεβρουαρίου 2027.
Ο Πιερρακάκης χαρακτήρισε το χρονοδιάγραμμα ασφυκτικό, δηλώνοντας ότι το ιδανικό θα ήταν να υπάρξει απόφαση πριν από το τέλος του έτους. Στο ευρωπαϊκό ημερολόγιο περιλαμβάνεται η τακτική Σύνοδος Κορυφής στις 17 και 18 Δεκεμβρίου.
«Δεν έχουμε μία θέση, έχουμε τρεις», υπογράμμισε, εξηγώντας ότι είναι πιθανό οι διορισμοί να εξεταστούν ταυτόχρονα σε επίπεδο Ευρωπαίων ηγετών, ώστε να διευκολυνθεί η επίτευξη συναίνεσης.
Εκτός από την προεδρία, θα πρέπει να καλυφθούν ακόμη δύο θέσεις στην εξαμελή Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ, της Γερμανίδας Ιζαμπέλ Σνάμπελ, μέλους της Επιτροπής με αρμοδιότητες στις χρηματοπιστωτικές αγορές, που αποχωρεί στις αρχές Ιανουαρίου, και του Ιρλανδού Φίλιπ Λέιν, επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ, του οποίου η θητεία λήγει τον Μάιο του 2027.
Ο Πιερρακάκης ανακοίνωσε ότι θα συναντηθεί με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, για τη διαδικασία επιλογής, ενώ η τελική απόφαση ανήκει στους Ευρωπαίους ηγέτες.
«Οι οικογένειες δεν μπορούν να προσαρμόζουν τους προϋπολογισμούς τους όπως οι αγορές»
Ο Πιερρακάκης επισήμανε ότι μέσα σε δέκα ημέρες το πετρέλαιο Brent πλησίασε τα 118 δολάρια το βαρέλι, πριν υποχωρήσει στα 94 δολάρια, καθώς ενισχύθηκαν οι προσδοκίες για διπλωματική λύση στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
«Οι αγορές μπορούν να αλλάζουν κατεύθυνση από τη μία ημέρα στην άλλη, αλλά οι οικογένειες δεν μπορούν να προσαρμόζουν τους προϋπολογισμούς τους με την ίδια ταχύτητα. Και οι δικές τους ανησυχίες πρέπει να καθοδηγούν τις αποφάσεις μας», τόνισε.
Με τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη στο 4% τον Οκτώβριο και τις τιμές του φυσικού αερίου περίπου τριπλάσιες από τα προπολεμικά επίπεδα, ζήτησε προσωρινά και στοχευμένα μέτρα στήριξης των ευάλωτων, χωρίς να υπονομεύεται η δημοσιονομική σταθερότητα.
«Οι πολίτες περιμένουν από εμάς να είμαστε προετοιμασμένοι για την επόμενη κρίση, όχι για την προηγούμενη», πρόσθεσε, τονίζοντας ότι οι σημερινές αποφάσεις πρέπει να προστατεύουν τα εισοδήματα και να δημιουργούν ευκαιρίες για τις επόμενες γενιές.
Ο Ντομπρόβσκις προειδοποίησε ότι τα υψηλά ελλείμματα και η αύξηση του χρέους απαιτούν συνετή δημοσιονομική πολιτική, ενόψει των φθινοπωρινών οικονομικών προβλέψεων της Κομισιόν στις 17 Νοεμβρίου και της δημοσιονομικής αξιολόγησης στις 24 Νοεμβρίου.
Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, Πιερ Γκραμένια, επισήμανε ότι οι επενδυτές ανησυχούν ολοένα περισσότερο για τα ευρωπαϊκά κρατικά χρέη, ενώ το υψηλό κόστος δανεισμού ενδέχεται να διατηρηθεί για μεγαλύτερο διάστημα.
Άμυνα – «Να πετυχαίνουμε περισσότερα με λιγότερους πόρους»
Στη συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα, παρουσία του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι οι αυξανόμενες απειλές απαιτούν περισσότερες και διαρκείς επενδύσεις, ασκώντας πρόσθετες πιέσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς.
«Να πετυχαίνουμε περισσότερα με λιγότερους πόρους», είχε δηλώσει νωρίτερα, κατά την προσέλευσή του, εξηγώντας ότι οι αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις καθιστούν αναγκαία την καλύτερη αξιοποίηση κάθε ευρώ που δαπανάται για την άμυνα.
Μάλιστα σχετικά με τις κοινές αμυντικές δαπάνες παρουσίασε τέσσερις προτεραιότητες: περισσότερες κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες στρατιωτικού εξοπλισμού, επενδύσεις στην έρευνα και στις νέες τεχνολογίες, ενίσχυση της συνεργασίας με την ουκρανική αμυντική βιομηχανία και κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, ιδιαίτερα για νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
«Όταν η Ευρώπη επενδύει από κοινού, εξοικονομούμε πόρους και πολλαπλασιάζουμε την αποτελεσματικότητα και την ισχύ μας», τόνισε.
Ο Ντομπρόβσκις ανέφερε ότι οι αμυντικές δαπάνες της ΕΕ αναμένεται να φθάσουν το 2% του ΑΕΠ το 2027, ενώ στον δεύτερο γύρο του προγράμματος SAFE παραμένουν διαθέσιμα περισσότερα από 20 δισ. ευρώ.
Απντώντας σε ερώτηση για το ενδεχόμενο νέου κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού για την άμυνα, ο Ντομπρόβσκις παρέπεμψε στην πρόταση της Κομισιόν για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό, χωρίς να ανακοινώσει νέο χρηματοδοτικό μηχανισμό.
Επιπλέον στο ενδεχόμενο για πιθανή παράταση της δημοσιονομικής ευελιξίας για τις αμυντικές δαπάνες πέραν του 2028, ο Πιερρακάκης δεν δεσμεύτηκε, δίνοντας προτεραιότητα στις κοινές προμήθειες και στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των υφιστάμενων ευρωπαϊκών πόρων.
Ενεργειακή ευελιξία – Η ελληνική διάσταση
Όσον αφορά στα αιτήματα πρόσθετης δημοσιονομικής ευελιξίας στην ενέργεια, ο Ντομπρόβσκις ξεκαθάρισε ότι η Κομισιόν δεν προσφέρει προς το παρόν νέες εξαιρέσεις, αλλά εξετάζει ποιες επενδύσεις ενεργειακής ανθεκτικότητας μπορούν να ενταχθούν στο υφιστάμενο πλαίσιο.
«Εξετάζουμε πώς μπορούμε να ανταποκριθούμε στα αιτήματα των κρατών μελών σχετικά με την ευελιξία που ήδη υπάρχει για την ενεργειακή ανθεκτικότητα. Με άλλα λόγια, εξετάζουμε ποια είδη δαπανών και επενδύσεων μπορούν να θεωρηθούν επιλέξιμα στο πλαίσιο αυτής της ευελιξίας για την ενεργειακή ανθεκτικότητα» είπε.
Παρεμβαίνοντας, ο Πιερρακάκης υπενθύμισε ότι η Ελλάδα γνωρίζει από την εμπειρία της κρίσης χρέους τη σημασία της δημοσιονομικής σύνεσης, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η χώρα έχει επίσης θέσει ζήτημα ευελιξίας.
Υπενθυμίζεται ότι στις 9 Οκτωβρίου το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε για την Ελλάδα την επέκταση της λεγόμενης «ρήτρας διαφυγής» από την άμυνα και στην ενεργειακή ασφάλεια. Πρόκειται για δημοσιονομική ευελιξία που επιτρέπει στη χώρα να πραγματοποιεί πρόσθετες επενδύσεις, όπως η ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών και η μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα, χωρίς να παραβιάζει τα συμφωνημένα όρια κρατικών δαπανών, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η ρύθμιση δεν αφορά άμεσες επιδοτήσεις λογαριασμών. Για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν ζητήσει από την Κομισιόν να εξετάσει πρόσθετα μέτρα, χωρίς ωστόσο να έχει εγκριθεί νέα γενική δημοσιονομική εξαίρεση.
Ο πρόεδρος του Eurogroup υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε σχετική συζήτηση πρέπει να πραγματοποιείται εντός του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου, με γνώμονα τη σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών και το αυξημένο κόστος δανεισμού. Από τη συνέντευξη Τύπου δεν προέκυψε ανακοίνωση νέων μέτρων στήριξης των νοικοκυριών.
Ο πρόεδρος του Eurogroup επέμεινε ότι οι σχετικές συζητήσεις πρέπει να γίνονται εντός του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου, με την προσοχή στραμμένη στη σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών και στο υψηλό κόστος δανεισμού.
