Αλμα στο 5,1% κατέγραψε ο πληθωρισμός τον Σεπτέμβριο στην Ελλάδα, από 3,7% τον Αύγουστο, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Μάρτιο του 2023, καταγράφοντας τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση στην Ευρωζώνη, μετά την Ιταλία.
Στην Ευρωζώνη, ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,8%, επίσης στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας τριετίας.
Ακριβότερη κατά 25,4% η ενέργεια
Οι τιμές της ενέργειας είναι ο βασικός παράγοντας που ενισχύει το νέο πληθωριστικό κύμα καθώς ο ετήσιος πληθωρισμός στην ενεργειακή κατηγορία εκτινάχθηκε στο 25,4% τον Σεπτέμβριο, από 15,4% τον Αύγουστο.
Οι αναταράξεις στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου, οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και οι περιορισμοί στη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν επιβαρύνει την παγκόσμια προσφορά. Ιδιαίτερη σημασία έχει η διατάραξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διερχόταν πριν από τον πόλεμο περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Παρά τη μερική αποκατάσταση των ενεργειακών ροών από τις χώρες του Κόλπου, οι πιέσεις δεν έχουν εξαλειφθεί. Τα αυξημένα ασφάλιστρα κινδύνου, το υψηλό κόστος μεταφοράς και οι απειλές για τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά και τη Μαύρη Θάλασσα διατηρούν την αβεβαιότητα στις αγορές.
Παράλληλα, η κλιμάκωση του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας και τα πλήγματα σε διυλιστήρια και άλλες ενεργειακές εγκαταστάσεις περιορίζουν την προσφορά πετρελαϊκών προϊόντων, ενισχύοντας τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
Αντίθετα, οι μεγαλύτερες μειώσεις σημειώθηκαν στις ακόλουθες κατηγορίες:
Ελαιόλαδο -11,9%
Ρύζι -8,2%
Φρούτα (γενικά) -8%
Δημητριακά για πρωινό -7,9%
Εξοπλισμός επεξεργασίας ήχου και εικόνας -7,3%
Η ακρίβεια επανέρχεται
Η άνοδος του πληθωρισμού δεν αποτυπώνει από μόνη της το συνολικό επίπεδο των τιμών, αλλά τον ρυθμό με τον οποίο αυτό αυξάνεται ή μειώνεται. Για την πραγματική αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, καθοριστική είναι η σωρευτική αύξηση των τιμών σε βάθος χρόνου σε σύγκριση με την αντίστοιχη μεταβολή των εισοδημάτων.
Στην Ελλάδα,την περίοδο Μαρτίου–Σεπτεμβρίου 2026, το μέσο επίπεδο τιμών, βάσει του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, ήταν αυξημένο κατά 4% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Η αύξηση αυτή δεν μπορεί να αποδοθεί εξ ολοκλήρου στον πόλεμο, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις προϋπήρχαν. Ενδεικτικά, το 2025 έκλεισε με πληθωρισμό 2,9%, πάνω από τον στόχο του 2% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Η μεγαλύτερη συμβολή στην αύξηση του επιπέδου των τιμών προήλθε από τις υπηρεσίες, οι οποίες αντιστοιχούσαν σε 2,2 ποσοστιαίες μονάδες από το συνολικό 4%. Ακολούθησε η ενέργεια με 1,3 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ τα τρόφιμα συνέβαλαν κατά 0,4 μονάδες και τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά κατά 0,1 μονάδα.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία έως τον Αύγουστο, οι υπηρεσίες αναψυχής, συμπεριλαμβανομένων των επισκευών και της προσωπικής φροντίδας, είχαν την κυριότερη συμβολή στην αύξηση των τιμών των υπηρεσιών. Ακολουθούσαν οι υπηρεσίες στέγασης.
Πετρέλαιο και φυσικό αέριο ακριβότερα κατά 39% και 54%
Η ένταση των διεθνών ενεργειακών πιέσεων αποτυπώνεται στις τιμές των βασικών καυσίμων. Κατά την περίοδο Μαρτίου–Σεπτεμβρίου 2026, το αργό πετρέλαιο τύπου Brent στις ευρωπαϊκές αγορές ήταν ακριβότερο κατά 39% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, ενώ η τιμή του φυσικού αερίου στον ολλανδικό κόμβο TTF αυξήθηκε κατά 54%.
Ως αποτέλεσμα, οι τιμές στην ενεργειακή κατηγορία στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 16,7% σε ετήσια βάση κατά την ίδια περίοδο, έναντι 11,2% στην Ευρωζώνη.
Οι επιπτώσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται στους λογαριασμούς ενέργειας και στα καύσιμα. Το αυξημένο κόστος πρώτων υλών, παραγωγής και μεταφοράς μεταφέρεται σταδιακά στις τιμές άλλων αγαθών και υπηρεσιών, ενισχύοντας τον κίνδυνο ευρύτερης και πιο επίμονης ακρίβειας.
Ένα από τα κρίσιμα ζητήματα για την πορεία των τιμών είναι κατά πόσο οι ανατιμήσεις στην ενέργεια και στα τρόφιμα θα περάσουν σε μεγαλύτερο βαθμό στον λεγόμενο πυρήνα του πληθωρισμού. Ο συγκεκριμένος δείκτης εξαιρεί κατηγορίες με έντονες διακυμάνσεις, όπως η ενέργεια και τα τρόφιμα, και αποτυπώνει καλύτερα τις πιο επίμονες πληθωριστικές τάσεις.
Κατά την περίοδο Μαρτίου–Σεπτεμβρίου 2026, ο πυρήνας του πληθωρισμού στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 3,3%, έναντι 3,8% την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Η εξέλιξη αυτή υποδηλώνει ότι, μέχρι στιγμής, σημαντικό μέρος των πιέσεων συνδέεται με παράγοντες που δεν έχουν ακόμη ενσωματωθεί πλήρως στις υπόλοιπες τιμές.
Υπάρχουν, ωστόσο, ενδείξεις ότι η επίδραση γίνεται πιο ευρεία. Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του πυρήνα του πληθωρισμού έφτασε το 4,5% τον Σεπτέμβριο, από 2,7% τον Μάρτιο. Αντίθετα, στην Ευρωζώνη ο αντίστοιχος δείκτης διαμορφώθηκε στο 2,4%, χωρίς να εμφανίζει ανάλογη επιτάχυνση.
Εφόσον οι αυξήσεις στην ενέργεια και στα τρόφιμα διατηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενδέχεται να μεταφερθούν περαιτέρω στο μισθολογικό κόστος και στις τιμές των υπόλοιπων αγαθών και υπηρεσιών.
Γιατί ο πληθωρισμός στην Ελλάδα είναι υψηλότερος
Πέρα από τις διεθνείς εξελίξεις, η ελληνική οικονομία αντιμετωπίζει και εσωτερικές πιέσεις που συμβάλλουν στη διατήρηση του πληθωρισμού σε υψηλότερα επίπεδα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Πρώτον, η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται ταχύτερα. Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,1% ετησίως το 2023, το 2024 και το 2025, έναντι 0,4%, 0,9% και 1,4% αντίστοιχα στην Ευρωζώνη. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, η ανάπτυξη διαμορφώθηκε στο 1,9% στην Ελλάδα και στο 0,9% στην Ευρωζώνη. Η ενισχυμένη ζήτηση, σε συνδυασμό με τους περιορισμούς στην παραγωγική δυναμικότητα και στην αγορά εργασίας, δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στις τιμές.
Δεύτερον, ο ανταγωνισμός σε αρκετές αγορές παραμένει ασθενέστερος. Οι αγορές αγαθών και υπηρεσιών στην Ελλάδα χαρακτηρίζονται από μικρότερο βάθος και λιγότερο ανεπτυγμένες δομές σε σύγκριση με την Ευρωζώνη. Αυτό μπορεί να δημιουργεί εμπόδια στην παραγωγή, στη μεταφορά και στη διανομή, διευκολύνοντας τη διατήρηση υψηλότερων περιθωρίων τιμών.
Τρίτον, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού αυξάνουν το κόστος των υπηρεσιών. Παρά τη σημαντική μείωση της ανεργίας, επιχειρήσεις σε κλάδους όπως ο τουρισμός, η μεταποίηση και οι κατασκευές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην κάλυψη κενών θέσεων. Ελλείψεις καταγράφονται επίσης σε εξειδικευμένες ειδικότητες πληροφορικής, επεξεργασίας δεδομένων και τεχνικών επαγγελμάτων. Το αυξημένο κόστος στελέχωσης μεταφέρεται εν μέρει στις τελικές τιμές.
Τέταρτον, η ενεργειακή εξάρτηση καθιστά τη χώρα πιο ευάλωτη στις διεθνείς αναταράξεις. Οι καθαρές εισαγωγές ενέργειας αντιστοιχούσαν στο 78% της συνολικά διαθέσιμης ενέργειας στην Ελλάδα το 2024, έναντι 57% στην ΕΕ-27. Παράλληλα, το 61% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας στη χώρα προερχόταν από πετρελαϊκά προϊόντα και φυσικό αέριο, έναντι 59% στην Ευρωζώνη. Επιπλέον, το 46% της ηλεκτροπαραγωγής και της παραγωγής θερμότητας στην Ελλάδα βασιζόταν σε πετρελαιοειδή και κυρίως στο φυσικό αέριο το 2025, έναντι 37% στην Ευρωζώνη.
Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων ενισχύει την ευαισθησία της ελληνικής οικονομίας σε εξωτερικά ενεργειακά σοκ και δυσχεραίνει την ταχύτερη αποκλιμάκωση των τιμών.
