Η διεθνής ενεργειακή αγορά μπήκε σε μια ακόμη κρίσιμη εβδομάδα με το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια, την Ευρώπη να ανησυχεί για τον χειμώνα και την ελληνική κυβέρνηση να αναζητεί τρόπους ώστε η διεθνής κρίση να μην περάσει αυτούσια στην αντλία, στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και τελικά στις τιμές ολόκληρης της αγοράς.
Μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης πρόκειται να συζητήσουν σήμερα στο Δουβλίνο οι υπουργοί Ενέργειας της Ε.Ε., τη στιγμή που το ταμπλό των τιμών έχει ανάψει κόκκινο από τη μια άκρη της ηπείρου μέχρι την άλλη.
Το Brent κινείται το πρωί της Τρίτης 29 Σεπτεμβρίου κοντά στα 107 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI βρίσκεται πάνω από τα 92 δολάρια. Την ίδια ώρα, το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο κινείται κάτω από τα 72 ευρώ/MWh. Πρόκειται όμως για αγορά εξαιρετικά ευάλωτη, καθώς οι ευρωπαϊκές αποθήκες και οι διαταραχές στις παραδόσεις LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένουν βασικοί παράγοντες κινδύνου.
Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν απομακρύνεται
Ο σημαντικότερος παράγοντας πίσω από την άνοδο του πετρελαίου παραμένει η σύγκρουση με το Ιράν και κυρίως η αβεβαιότητα για τα Στενά του Ορμούζ.
Οι τελευταίες εξελίξεις έχουν μειώσει τις προσδοκίες για άμεση συμφωνία Ουάσιγκτον–Τεχεράνης. Και όσο δεν υπάρχει πολιτική συμφωνία, η αγορά προσθέτει στην τιμή του βαρελιού το λεγόμενο «γεωπολιτικό ασφάλιστρο», με κάθε νέα δήλωση ή εμπλοκή στις διαπραγματεύσεις να μεταφέρεται σχεδόν αμέσως στις τιμές.
Το Ορμούζ παραμένει το κλειδί για ολόκληρο τον πλανήτη
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Κάθε περιορισμός στη ναυσιπλοΐα επηρεάζει όχι μόνο το αργό πετρέλαιο αλλά και τα πετρελαϊκά προϊόντα και το υγροποιημένο φυσικό αέριο.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι διεθνείς αγορές παρακολουθούν καθημερινά τόσο τις στρατιωτικές εξελίξεις όσο και τις διπλωματικές επαφές. Ακόμη και όταν αυξάνονται οι εξαγωγές από άλλους παραγωγούς, η αβεβαιότητα στο Ορμούζ εξακολουθεί να λειτουργεί ως παράγοντας διατήρησης υψηλών τιμών.
Ο σαουδαραβικός αγωγός ξαναδίνει ανάσα
Σημαντική εξέλιξη αποτελεί η επαναλειτουργία του σαουδαραβικού αγωγού East–West, ο οποίος συνδέει τις πετρελαϊκές περιοχές της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας με το Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα.
Ο αγωγός είναι στρατηγικής σημασίας ακριβώς επειδή επιτρέπει στη Σαουδική Αραβία να εξάγει πετρέλαιο παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ. Η επανεκκίνησή του προσφέρει μια εναλλακτική δίοδο και λειτουργεί ως βαλβίδα ασφαλείας για την παγκόσμια προσφορά, χωρίς όμως από μόνη της να εξαλείφει το γεωπολιτικό ρίσκο.
Η Ελλάδα θέτει ΕΦΚ και στρατηγικά αποθέματα
Η ελληνική κυβέρνηση προσέρχεται στις ευρωπαϊκές συζητήσεις με δύο κρίσιμα ζητήματα. Το πρώτο είναι η εξασφάλιση μεγαλύτερης δημοσιονομικής ευελιξίας, ώστε να μπορεί να εξεταστεί προσωρινή μείωση της φορολογίας στα καύσιμα χωρίς να δημιουργείται πρόβλημα με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.
Το δεύτερο είναι η πιθανότητα νέας αποδέσμευσης ποσοτήτων από τα ευρωπαϊκά στρατηγικά αποθέματα αργού και καυσίμων, ώστε να αυξηθεί η προσφορά και να ασκηθεί πίεση στις τιμές. Η Αθήνα επιδιώκει η απάντηση στην ενεργειακή κρίση να αποκτήσει ευρωπαϊκή διάσταση και να μη μείνει αποκλειστικά στις δυνατότητες των εθνικών προϋπολογισμών.
Τι σχεδιάζει η κυβέρνηση για diesel και βενζίνη
Για το diesel εξετάζεται η συνέχιση ή προσαρμογή των μέτρων στήριξης, ανάλογα με την εξέλιξη των διεθνών τιμών. Το πετρέλαιο κίνησης είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, επειδή επηρεάζει άμεσα τις μεταφορές, την εφοδιαστική αλυσίδα, τη γεωργία και τελικά το κόστος των προϊόντων.
Για τη βενζίνη οι αποφάσεις είναι δυσκολότερες, καθώς μια οριζόντια μείωση του ΕΦΚ έχει σημαντικό δημοσιονομικό κόστος. Η κυβέρνηση έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο φορολογικής παρέμβασης εφόσον η Ευρωπαϊκή Ένωση δώσει στα κράτη-μέλη τον απαραίτητο δημοσιονομικό χώρο. Γι’ αυτό η Αθήνα επιδιώκει ευρωπαϊκή λύση αντί για μια αποκλειστικά εθνική παρέμβαση.
Το μεγάλο πρόβλημα είναι πλέον το diesel
Η πίεση δεν αφορά μόνο το αργό πετρέλαιο αλλά ιδιαίτερα το diesel. Τα διεθνή περιθώρια διύλισης, η περιορισμένη προσφορά και οι δυσκολίες στις μεταφορές μπορούν να ανεβάσουν την τιμή του πετρελαίου κίνησης ταχύτερα από την ίδια την τιμή του αργού.
Η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα ευάλωτη, επειδή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενη ενέργεια. Γι’ αυτό αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν ή εφαρμόζουν φορολογικές ελαφρύνσεις και στοχευμένες ενισχύσεις για επαγγελματίες και καταναλωτές.
Και το ηλεκτρικό ρεύμα στη μεγάλη εξίσωση
Το τρίτο μέτωπο είναι η ηλεκτρική ενέργεια. Η τιμή του φυσικού αερίου εξακολουθεί να επηρεάζει σημαντικά το κόστος παραγωγής ηλεκτρισμού στην Ευρώπη.
Η ελληνική κυβέρνηση εξετάζει συνολικά το ενεργειακό κόστος νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Οι αποφάσεις θα εξαρτηθούν από την πορεία των χονδρεμπορικών τιμών, το φυσικό αέριο και τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται επίσης στη βιομηχανία και στις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, οι οποίες αντιμετωπίζουν άμεσο πρόβλημα ανταγωνιστικότητας όταν η ενέργεια ακριβαίνει.
Τι γράφουν τα διεθνή μέσα
Τα μεγάλα διεθνή μέσα εστιάζουν σε τρία σημεία: στο αδιέξοδο των προσπαθειών ΗΠΑ–Ιράν, στην ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ και στην ικανότητα των παραγωγών της Μέσης Ανατολής να διοχετεύσουν περισσότερο πετρέλαιο στην αγορά μέσω εναλλακτικών διαδρομών.
Παράλληλα, οικονομικά μέσα συνδέουν πλέον ευθέως την ενεργειακή κρίση με τον πληθωρισμό, τις αποδόσεις των ομολόγων και την προοπτική υψηλότερων επιτοκίων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η αύξηση του πετρελαίου δεν μένει στην αντλία: περνά στις μεταφορές, στα τρόφιμα, στη βιομηχανία και τελικά στον πληθωρισμό.
Ο δύσκολος χειμώνας που έρχεται
Το πραγματικό ερώτημα πλέον δεν είναι εάν η ενεργειακή κρίση θα επηρεάσει την Ευρώπη, αλλά σε ποιο βαθμό.
Για την Ελλάδα το στοίχημα είναι διπλό: να συγκρατηθούν οι τιμές στην αντλία και στους λογαριασμούς ενέργειας, αλλά ταυτόχρονα να μη δημιουργηθεί μια νέα δημοσιονομική τρύπα από οριζόντιες και πανάκριβες επιδοτήσεις.
Γι’ αυτό οι επόμενες ημέρες είναι κρίσιμες. Η έκβαση των επαφών ΗΠΑ–Ιράν, η πραγματική δυναμικότητα του σαουδαραβικού East–West, η κατάσταση στο Ορμούζ και οι αποφάσεις της Ευρώπης θα καθορίσουν εάν τα 107 δολάρια του Brent είναι μια προσωρινή κορυφή ή η αφετηρία ενός ακόμη ακριβότερου ενεργειακού χειμώνα.
Πηγές
