Μια νέα, πιο ευέλικτη και στοχευμένη ρύθμιση χρεών προς το Δημόσιο επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ, επιχειρώντας να δώσει ουσιαστική διέξοδο σε εκατομμύρια φορολογούμενους που έχουν εγκλωβιστεί σε χρέη χωρίς ρεαλιστική δυνατότητα αποπληρωμής. Σύμφωνα με πληροφορίες, το νέο σχήμα προβλέπει διακανονισμό σε 48 δόσεις, ενώ μία από τις εισηγήσεις που βρίσκεται στο «τραπέζι» προβλέπει ρύθμιση έως και σε 100 μηνιαίες δόσεις, με βάση «εξατομικευμένα» οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια, και θα αφορά τόσο οφειλές προς την εφορία όσο και προς τον ΕΦΚΑ.
Στόχος του οικονομικού επιτελείου είναι να προσφέρει πραγματική ανάσα σε συνεπείς αλλά οικονομικά πιεσμένους πολίτες και μικρές επιχειρήσεις, χωρίς να επαναληφθούν τα προβλήματα των προηγούμενων μαζικών ρυθμίσεων τύπου 120 δόσεων, οι οποίες –παρά τη μεγάλη απήχηση– κατέληξαν να έχουν υψηλά ποσοστά εγκατάλειψης.
Το «βουνό» των ληξιπρόθεσμων οφειλών
Το συνολικό ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο κινείται πλέον πάνω από τα 111 δισ. ευρώ, με τα νέα ληξιπρόθεσμα να αυξάνονται σταθερά, παρά τη βελτίωση των εισπρακτικών μηχανισμών, καθώς στην συντριπτική τους πλειονότητα οι οφειλέτες δεν αποφεύγουν να πληρώσουν, αλλά δεν μπορούν… Η εικόνα πίσω από τους αριθμούς είναι αντιφατική και αποκαλυπτική!
Περίπου το 90,5% των οφειλετών χρωστά έως 10.000 ευρώ. Πρόκειται για εκατομμύρια φυσικά πρόσωπα και μικρές επιχειρήσεις, που δεν έχουν τη δυνατότητα να τηρήσουν μια από τις διαθέσιμες πάγιες ρυθμίσεις λίγων δόσεων, ενώ λόγω ύψους της οφειλής δεν μπορούν να αναζητήσουν λύση μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.
Την ίδια στιγμή, περισσότερα από 36 δισ. ευρώ έχουν χαρακτηριστεί ή οδεύουν προς χαρακτηρισμό ως «ανεπίδεκτα είσπραξης», δηλαδή χρέη που πρακτικά δεν πρόκειται να εισπραχθούν ποτέ, αλλά συνεχίζουν να βαραίνουν τα λογιστικά μεγέθη του Δημοσίου.
Με απλά λόγια, εκατομμύρια πολίτες πνίγονται για μερικές χιλιάδες ευρώ, ενώ ένα τεράστιο κομμάτι του χρέους είναι ουσιαστικά «νεκρό» από πλευράς εισπραξιμότητας.
Το σημερινό αδιέξοδο των 12 ή 24 δόσεων
Σήμερα, βασικό εργαλείο ρύθμισης αποτελεί η πάγια ρύθμιση των 12 και των 24 δόσεων για ορισμένες κατηγορίες χρεών. Μόνο σε ειδικές περιπτώσεις –όπως κληρονομιές, αποτελέσματα ελέγχων ή μη φορολογικές οφειλές– προβλέπεται δυνατότητα έως 48 δόσεων.
Στην πράξη, όμως, για τη μεγάλη πλειονότητα των μικρών οφειλετών, οι επιλογές αυτές αποδεικνύονται ανεπαρκείς. Σε ένα περιβάλλον ακρίβειας, αυξημένων επιτοκίων και περιορισμένων εισοδημάτων, οι υψηλές μηνιαίες δόσεις οδηγούν πολλούς στο να «σπάνε» τη ρύθμιση και να επιστρέφουν εκτός συστήματος, αντιμέτωποι με προσαυξήσεις, κατασχέσεις και δεσμεύσεις λογαριασμών.
Δεν είναι τυχαίο ότι η αγορά επαναφέρει διαρκώς το αίτημα για μια νέα ρύθμιση τύπου 120 δόσεων. Ωστόσο, η κυβέρνηση απορρίπτει μια γενικευμένη λύση αυτού του τύπου, θεωρώντας ότι ενέχει δημοσιονομικό κόστος και δημιουργεί ηθικό κίνδυνο, «δικαιώνοντας» τους μόνιμα ασυνεπείς εις βάρος όσων προσπαθούν να πληρώνουν.
Το νέο μοντέλο: 48 για όλους ή 100 δόσεις με «οικονομικό προφίλ»
Η νέα ρύθμιση που σύμφωνα με τις πληροφορίες της HuffPost, βρίσκεται υπό επεξεργασία επιχειρεί να γεφυρώσει αυτό το κενό. Δεν θα φτάνει τις 120 δόσεις, αλλά θα δίνει τη δυνατότητα αποπληρωμής σε 48 δόσεις για όσους έχουν συσσωρευμένες οφειλές από τα προηγούμενα έτη, ενώ εξετάζεται και η εκδοχή για ρύθμιση έως και 100 δόσεις, με αυστηρές όμως προϋποθέσεις και βάσει εξατομικευμένης αξιολόγησης.
Κεντρική ιδέα είναι η δημιουργία ενός «οικονομικού προφίλ» για κάθε οφειλέτη. Ο αριθμός των δόσεων και το ύψος της ελάχιστης μηνιαίας καταβολής θα προκύπτουν από συνδυασμό παραμέτρων, όπως:
- Το ύψος της οφειλής, με ιδιαίτερη μέριμνα για χρέη έως 10.000 ευρώ, τα οποία θα μπορούν, υπό όρους, να σπάνε σε περισσότερες δόσεις από ό,τι σήμερα.
- Το ετήσιο εισόδημα, με «κόφτες» για υψηλά εισοδήματα και ευνοϊκότερη μεταχείριση για μισθωτούς, συνταξιούχους και μικροεπαγγελματίες.
- Η περιουσιακή κατάσταση, ώστε όσοι διαθέτουν σημαντική ακίνητη ή κινητή περιουσία να μην επωφελούνται από τις ανώτατες δόσεις.
- Η οικογενειακή κατάσταση, με πρόβλεψη για οικογένειες με ανήλικα παιδιά, μονογονεϊκά νοικοκυριά και μακροχρόνια ανέργους.
- Η προηγούμενη φορολογική συνέπεια, καθώς η συνεπής τήρηση παλαιότερων ρυθμίσεων και η έγκαιρη πληρωμή τρεχουσών υποχρεώσεων θα ανταμείβονται, ενώ η επαναλαμβανόμενη ασυνέπεια θα οδηγεί σε αυστηρότερους όρους ή αποκλεισμό.
Όπως επισημαίνουν στη HuffPost στελέχη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, το μεγάλο στοίχημα είναι «οι ρυθμίσεις να πάψουν να λειτουργούν ως απλή αναβολή του προβλήματος» και να εξελιχθούν σε ένα ρεαλιστικό, βιώσιμο «συμβόλαιο εμπιστοσύνης» μεταξύ κράτους και φορολογουμένων, που θα οδηγεί σε πραγματικές λύσεις.
