Η πιθανότητα ενός νέου κύματος ακρίβειας επαναφέρει στο τραπέζι τα εργαλεία παρέμβασης στην αγορά που χρησιμοποιήθηκαν την περίοδο της ενεργειακής κρίσης. Όπως έγραφε χθες η HuffPost, στο επίκεντρο βρίσκεται ένας αναβαθμισμένος μηχανισμός ελέγχου των περιθωρίων κέρδους, ο οποίος θα ενεργοποιείται εάν διαπιστωθεί ότι διεθνείς εξελίξεις – κυρίως στην ενέργεια ή στις μεταφορές – οδηγούν σε απότομες αυξήσεις τιμών.
Το βασικό εργαλείο είναι η επαναφορά του λεγόμενου «πλαφόν» στο μεικτό περιθώριο κέρδους. Το μέτρο είχε εφαρμοστεί την περίοδο της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης και στόχευε στον περιορισμό της κερδοσκοπίας σε βασικά προϊόντα. Η λογική του ήταν απλή, οι επιχειρήσεις δεν μπορούσαν να αυξήσουν το ποσοστό κέρδους τους σε σχέση με ένα συγκεκριμένο σημείο αναφοράς.
Η νέα εκδοχή του μηχανισμού, ωστόσο, επιχειρεί να γίνει πιο στοχευμένη και λειτουργική, ώστε να αποφεύγονται στρεβλώσεις στην αγορά.
Πώς θα λειτουργεί ο νέος μηχανισμός
Η βασική διαφοροποίηση σε σχέση με το προηγούμενο πλαίσιο είναι ότι ο καθορισμός του περιθωρίου κέρδους θα βασίζεται σε ένα δυναμικό σημείο αναφοράς. Συγκεκριμένα, εξετάζεται ένα σύστημα που θα λαμβάνει ως βάση τα ιστορικά στοιχεία κόστους και περιθωρίου κέρδους μιας επιχείρησης ή ενός κλάδου, θα συγκρίνει τα στοιχεία αυτά με την τρέχουσα δομή κόστους (ενέργεια, μεταφορές, πρώτες ύλες), και θα επιτρέπει αναπροσαρμογές μόνο εφόσον τεκμηριώνεται πραγματική αύξηση του κόστους παραγωγής ή προμήθειας.
Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος θα μπορεί να διακρίνει εάν μια αύξηση τιμής οφείλεται σε πραγματική αύξηση κόστους ή σε διεύρυνση του περιθωρίου κέρδους. Η σκέψη είναι να δημιουργηθεί ένα σύστημα ελέγχου που θα βασίζεται σε ψηφιακή επεξεργασία δεδομένων από τιμολόγια και στοιχεία αγοράς. Έτσι οι αρμόδιες αρχές θα μπορούν να εντοπίζουν γρήγορα περιπτώσεις όπου το μεικτό περιθώριο κέρδους υπερβαίνει τα επιτρεπόμενα επίπεδα.
Παράλληλα, εξετάζεται η επιβολή αυστηρότερων κυρώσεων σε περιπτώσεις παραβίασης των κανόνων, καθώς και η δημοσιοποίηση επιχειρήσεων που παραβιάζουν το πλαίσιο, ώστε να ενισχυθεί η διαφάνεια στην αγορά.
Στήριξη σε ενεργοβόρες επιχειρήσεις
Συμπληρωματικά προς τα μέτρα ελέγχου των περιθωρίων κέρδους, εξετάζεται και ένα σύστημα στήριξης των ενεργοβόρων επιχειρήσεων σε περίπτωση νέας ενεργειακής αναταραχής.
Ο στόχος είναι διπλός, αφενός να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και αφετέρου να αποτραπεί η μετακύλιση αυξήσεων του ενεργειακού κόστους στις τελικές τιμές των προϊόντων. Η κυβέρνηση έχει ήδη επεξεργαστεί σενάρια μηχανισμών μείωσης του ενεργειακού κόστους για τη βιομηχανία, στο πρότυπο ευρωπαϊκών παρεμβάσεων που στοχεύουν στη σταθεροποίηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας για επιχειρήσεις υψηλής κατανάλωσης.
Η λογική αυτών των παρεμβάσεων είναι ότι, εάν το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας συγκρατηθεί σε ανεκτά επίπεδα για τη βιομηχανία, μειώνεται η πίεση για αυξήσεις τιμών σε βασικά αγαθά και προϊόντα ευρείας κατανάλωσης.
