Η ακρίβεια επιστρέφει σήμερα στο επίκεντρο της κυβερνητικής ατζέντας, καθώς ο πρωθυπουργός συγκαλεί στο Μέγαρο Μαξίμου σύσκεψη με τη συμμετοχή εκπροσώπων της βιομηχανίας τροφίμων και των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, αναζητώντας τρόπους αποκλιμάκωσης των τιμών στα βασικά είδη διατροφής. Στόχος της κυβέρνησης είναι να επιτευχθεί μια νέα «συμφωνία κοινωνικής ευθύνης» ή μια μορφή εθελοντικής συγκράτησης των ανατιμήσεων, σε μια περίοδο όπου λήγουν ορισμένα από τα έκτακτα μέτρα που εφαρμόζονταν στην αγορά.
Στή σύσκεψη θα συμμετάσχουν μεταξύ άλλων εκπρόσωποι από τον Σύνδεσμο Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων, τον ΣΕΒ και την Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας.
Η επιλογή του Μεγάρου Μαξίμου να αναλάβει προσωπικά ο πρωθυπουργός την πρωτοβουλία δεν είναι τυχαία. Η ακρίβεια παραμένει σταθερά το σημαντικότερο πρόβλημα που αναδεικνύουν οι πολίτες στις δημοσκοπήσεις, επηρεάζοντας άμεσα την καθημερινότητά τους αλλά και το πολιτικό κλίμα ενόψει των επόμενων εθνικών εκλογών. Όσο η οικονομία εμφανίζει θετικούς μακροοικονομικούς δείκτες αλλά οι καταναλωτές συνεχίζουν να βλέπουν το καλάθι του σούπερ μάρκετ να ακριβαίνει, τόσο ενισχύεται το αίσθημα δυσαρέσκειας απέναντι στην κυβέρνηση.
Δεν φταίει μόνο ο ΦΠΑ…
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα που ακούγονται συχνά είναι ότι η Ελλάδα διαθέτει υψηλό συντελεστή ΦΠΑ και αυτό εξηγεί τις υψηλές τιμές.
Τα στοιχεία, όμως, δείχνουν ότι η εικόνα είναι πιο σύνθετη.
Η νέα πλατφόρμα PosoKanei, που παρουσίασε πρόσφατα η κυβέρνηση, επιτρέπει για πρώτη φορά τη σύγκριση τιμών με αντίστοιχα προϊόντα του εξωτερικού, δίνοντας στους καταναλωτές τη δυνατότητα να βλέπουν όχι μόνο τη λιανική τιμή αλλά και την τιμή προ φόρων.
Από τις πρώτες συγκρίσεις προκύπτουν χαρακτηριστικά παραδείγματα όπου:
- προϊόντα πολυεθνικών εταιρειών κοστίζουν περισσότερο στην Ελλάδα ακόμη και πριν από την επιβολή του ελληνικού ΦΠΑ,
- η διαφορά δημιουργείται ήδη από την τιμή χονδρικής ή από το εμπορικό περιθώριο,
- σε ορισμένες περιπτώσεις, χώρες με χαμηλότερους συντελεστές ΦΠΑ εμφανίζουν μικρότερη τελική τιμή, αλλά ακόμη και αν αφαιρεθεί ο φόρος, η ελληνική καθαρή τιμή εξακολουθεί να είναι υψηλότερη.
Με απλά λόγια, ο ΦΠΑ εξηγεί μόνο ένα μέρος της διαφοράς. Το υπόλοιπο φαίνεται να σχετίζεται με τη λειτουργία της αγοράς, την τιμολογιακή πολιτική των προμηθευτών, τα κόστη της εφοδιαστικής αλυσίδας αλλά και τα περιθώρια κέρδους.
Προϊόντα που η Ελλάδα είναι πολύ πιο ακριβή: Γάλα βρεφικής ηλικίας, Δημητριακά, Αναψυκτικά, Καθαριστικά Σπιτιού, Απορρυπαντικά Πλυντηρίου, υλικά ζαχαροπλαστικής, κλπ.
Η πλατφόρμα ΡosoKanei φέρνει διαφάνεια, αλλά όπως επισημαίνουν αρκετοί οικονομολόγοι, η διαφάνεια από μόνη της δύσκολα αρκεί όταν η αγορά χαρακτηρίζεται από υψηλή συγκέντρωση σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων ή όταν οι ανατιμήσεις ξεκινούν ήδη από τον παραγωγό ή τον εισαγωγέα.
Η πολιτική διάσταση
Η σημερινή σύσκεψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η κυβέρνηση γνωρίζει ότι η ακρίβεια αποτελεί το βασικό κριτήριο με το οποίο αξιολογείται από τα νοικοκυριά.
Οι πολίτες μπορεί να αναγνωρίζουν ότι ο πληθωρισμός έχει αποκλιμακωθεί σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι οι τιμές επέστρεψαν στα προηγούμενα επίπεδα. Αντίθετα, η αίσθηση που κυριαρχεί είναι ότι το διαθέσιμο εισόδημα εξακολουθεί να πιέζεται έντονα, ιδιαίτερα στα τρόφιμα.
