Με τις αποθήκες φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να βρίσκονται περίπου στο 65% της χωρητικότητάς τους, στο χαμηλότερο επίπεδο για αυτή την εποχή εδώ και 15 χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να εκτιμά ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια του εφοδιασμού ενόψει του χειμώνα.
Παράλληλα, δεν εξετάζει, τουλάχιστον προς το παρόν, την ενεργοποίηση της πρόσθετης ευελιξίας που θα μπορούσε να κατεβάσει στο 75% το επίπεδο πλήρωσης που θα θεωρούνταν επαρκές υπό εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες.
Το ζήτημα τέθηκε ευθέως κατά τη μεσημβρινή ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής την Παρασκευή, μία ημέρα μετά τη συνεδρίαση της Ομάδας Συντονισμού για το Φυσικό Αέριο (Gas Coordination Group).
Ερωτηθείσα εάν η Κομισιόν σχεδιάζει την έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξης ώστε να επιτραπεί περαιτέρω μείωση στο 75%, καθώς χώρες όπως η Γερμανία ενδέχεται να δυσκολευτούν να φτάσουν ακόμη και στο 80%, η εκπρόσωπος της Επιτροπής Άννα-Κάισα Ίτκονεν απάντησε ότι προς το παρόν δεν έχει υπάρξει ανάγκη να εξεταστεί κάτι τέτοιο.
Όπως εξήγησε, η Ομάδα Συντονισμού συνεδρίασε την Πέμπτη και κατέληξε ότι στην παρούσα φάση δεν απαιτείται περαιτέρω δράση.
Από το 90% στο 80% – και η δυνατότητα για 75%
Η Ίτκονεν θέλησε παράλληλα να αποσαφηνίσει το πλαίσιο που ισχύει για την πλήρωση των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου.
Ο στόχος που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία παραμένει στο 90%. Ωστόσο, η Κομισιόν έχει ήδη ενημερώσει τα κράτη-μέλη ότι, υπό τις σημερινές συνθήκες, το να φτάσουν στο 80% θεωρείται επαρκές για την κάλυψη των αναγκών του ερχόμενου χειμώνα.
«Ο στόχος στη νομοθεσία για την αποθήκευση είναι 90% και έχουμε έρθει σε επαφή με τα κράτη-μέλη λέγοντάς τους ότι το να φτάσουν στο 80% θα είναι αρκετό για την κάλυψη των αναγκών του επόμενου χειμώνα», ανέφερε η εκπρόσωπος.
Υπάρχει όμως και ένα επιπλέον περιθώριο ευελιξίας. Όπως εξήγησε η Ίτκονεν, η νομοθεσία επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, να δώσει πρόσθετη ευελιξία πέντε ποσοστιαίων μονάδων, κάτι που στην πράξη θα μπορούσε να κατεβάσει τον πήχη στο 75%.
Αυτή η επιλογή, ωστόσο, δεν έχει συζητηθεί μέχρι στιγμής.
Η εκπρόσωπος σημείωσε ότι η Ομάδα Συντονισμού θα εξακολουθήσει να συνεδριάζει τακτικά και ότι η Επιτροπή θα πρέπει να ακούσει από τα κράτη-μέλη ποια είναι η κατάσταση και σε ποιο βαθμό έχουν καταφέρει να γεμίσουν τις αποθήκες τους, πριν αξιολογήσει τα επόμενα βήματα.
Η ίδια ανέφερε ότι το συνολικό επίπεδο πλήρωσης στην ΕΕ βρίσκεται σήμερα γύρω στο 65%.
Τι αποφάσισε η Ομάδα Συντονισμού
Η θέση της εκπροσώπου αντανακλά το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η Ομάδα Συντονισμού για το Φυσικό Αέριο κατά τη συνεδρίασή της την Πέμπτη.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι εμπειρογνώμονες της Κομισιόν και των κρατών-μελών έκριναν ότι, παρά τα χαμηλότερα επίπεδα αποθήκευσης σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια, δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η κατάσταση στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται εξαιρετική και απαιτεί στενή παρακολούθηση, ωστόσο, σύμφωνα με την Επιτροπή, διαφέρει σημαντικά από εκείνη της ενεργειακής κρίσης του 2021-2022.
Η ΕΕ θεωρείται σήμερα καλύτερα προετοιμασμένη χάρη στη μεγαλύτερη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας, στην αυξημένη δυνατότητα εισαγωγής LNG και στη μειωμένη ζήτηση φυσικού αερίου.
Με βάση τις ιστορικές προβολές, η Κομισιόν εκτιμά ότι η Ένωση βρίσκεται σε πορεία προς ένα επαρκές επίπεδο προετοιμασίας για τον χειμώνα και, υπό τις σημερινές συνθήκες, «δεν βλέπει λόγο να παρέμβει».
Κατά την ίδια αξιολόγηση, το ευρωπαϊκό σύστημα φυσικού αερίου θεωρείται αρκετά ανθεκτικό ώστε να ανταποκριθεί στις ανάγκες του ερχόμενου χειμώνα ακόμη και με χαμηλότερα επίπεδα αποθήκευσης.
Οι κίνδυνοι: Μέση Ανατολή, Κατάρ και καύσωνες
Η ανακοίνωση της Κομισιόν, πάντως, δεν υποβαθμίζει τους κινδύνους.
Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει ασταθής, ενώ η παραγωγή LNG του Κατάρ εξακολουθεί να είναι εκτός λειτουργίας.
Παράλληλα, οι πρόσφατοι καύσωνες στην Ευρώπη αύξησαν τη ζήτηση φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή, περιορίζοντας τις ποσότητες που μπορούσαν να κατευθυνθούν στις αποθήκες κατά τους θερινούς μήνες.
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα, σύμφωνα με την Επιτροπή, συνεχίζει επίσης να προκαλεί σημαντικές διακυμάνσεις στις τιμές.
Η Κομισιόν διαβεβαιώνει ότι θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά την κατάσταση σε συνεργασία με τα κράτη-μέλη και τους εμπλεκόμενους φορείς. Η επόμενη συνεδρίαση της Ομάδας Συντονισμού έχει προγραμματιστεί για τις 24 Σεπτεμβρίου.
Η εικόνα της αγοράς: χαμηλό 15ετίας και πίεση στις τιμές
Παρά την καθησυχαστική στάση των Βρυξελλών, τα σημερινά επίπεδα αποθήκευσης είναι ασυνήθιστα χαμηλά.
Οι Financial Times, επαναλαμβάνουν ότι οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονται περίπου στο 65,6% της χωρητικότητάς τους, στο χαμηλότερο επίπεδο για αυτή την εποχή του έτους από τότε που άρχισαν οι σχετικές καταγραφές πριν από 15 χρόνια, έναντι περίπου 75,7% την αντίστοιχη περσινή περίοδο.
Αναφέρουν επίσης ότι οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί περισσότερο από 75% μέσα σε δύο μήνες, φτάνοντας αυτή την εβδομάδα στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας τριετίας.
Η εικόνα, πάντως, δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σύμφωνα με τους FT, φορείς διαχείρισης στη Γερμανία και την Ολλανδία εκτιμούν ότι οι δύο χώρες δεν θα επιτύχουν τους αντίστοιχους εθνικούς στόχους πλήρωσης, στο 70% και 80%, ενώ Ιταλία, Γαλλία και Ισπανία βρίσκονται σε καλύτερη θέση.
Την ίδια ώρα, ο παράγοντας του χρόνου αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης έχουν συγκεκριμένα τεχνικά όρια ως προς τον ρυθμό με τον οποίο μπορούν να δεχθούν φυσικό αέριο. Αυτό σημαίνει ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο πόσες επιπλέον ποσότητες μπορεί να εξασφαλίσει η Ευρώπη, αλλά και πόσο γρήγορα μπορεί πλέον να τις διοχετεύσει στις αποθήκες πριν από τον χειμώνα.
Το κρίσιμο ερώτημα για τις επόμενες εβδομάδες είναι, συνεπώς, εάν η Ευρώπη θα μπορέσει να πλησιάσει το 80%, πόσο γρήγορα θα μπορέσει να το πετύχει και με ποιο κόστος.
Για την ώρα, το μήνυμα των Βρυξελλών παραμένει σαφές: ο νομοθετικός στόχος είναι 90%, το 80% θεωρείται επαρκές για τον ερχόμενο χειμώνα και το 75% παραμένει μια πρόσθετη δυνατότητα ευελιξίας που η Κομισιόν δεν θεωρεί ακόμη αναγκαίο να ενεργοποιήσει.
