Οι Ιταλοί έχουν τον τρόπο τους να μετατρέπουν δύο απλά υλικά σε ολόκληρη γαστρονομική τελετουργία. Στην περίπτωση του affogato χρειάζονται μόνο μία μπάλα παγωτό και έναν καυτό espresso. Ο καφές πέφτει πάνω στο παγωτό, αρχίζει να λιώνει τις άκρες του και δημιουργεί ένα επιδόρπιο που αλλάζει γεύση και υφή από την πρώτη μέχρι την τελευταία κουταλιά.
Η λέξη «affogato» σημαίνει στα ιταλικά «πνιγμένος», καθώς το παγωτό κυριολεκτικά πνίγεται μέσα στον ζεστό καφέ. Η κλασική συνταγή προβλέπει παγωτό βανίλια ή fiordilatte –το ιταλικό παγωτό με έντονη γεύση γάλακτος– και έναν φρεσκοεκχυλισμένο μονό ή διπλό espresso.
Η επιτυχία του βρίσκεται στην αντίθεση. Ο espresso είναι ζεστός, έντονος και ελαφρώς πικρός, ενώ το παγωτό είναι κρύο, γλυκό και κρεμώδες. Τα λιπαρά του παγωτού μαλακώνουν την πικράδα του καφέ και η θερμότητα του espresso απελευθερώνει τα αρώματά του, δημιουργώντας ένα επιδόρπιο που είναι ταυτόχρονα καφές και γλυκό.
Οι παραδοσιακοί Ιταλοί επιμένουν στην απλότητα. Ούτε σαντιγί ούτε σιρόπια ούτε περιττά στολίδια. Οι πιο σύγχρονες εκδοχές, πάντως, επιτρέπουν λίγη τριμμένη σοκολάτα, φιστίκια, φουντούκια, μπισκότο ή λίγο λικέρ Amaretto και Frangelico.
Οι Ιταλοί έχουν το affogato, εμείς έχουμε ολόκληρο… οπλοστάσιο
Ωραίο το ιταλικό affogato, αλλά στην Ελλάδα το παγωτό δεν περιορίστηκε ποτέ σε μία μπάλα που περιμένει τον espresso. Το σερβίρουμε με ό,τι μπορεί να προσφέρει η ελληνική ζαχαροπλαστική – και πολλές φορές το αποτέλεσμα είναι ένα πλήρες επιδόρπιο μέσα σε ένα πιάτο.
Η πιο κλασική επιλογή είναι το παγωτό βανίλια με ζεστή σοκολάτα. Η παχύρρευστη σοκολάτα λιώνει ελαφρά την επιφάνεια του παγωτού, ενώ συχνά προστίθενται κομματάκια σοκολάτας, καβουρδισμένα αμύγδαλα, φουντούκια, καρύδια ή τραγανό μπισκότο.
Ακολουθεί η μηλόπιτα με παγωτό βανίλια. Η ζεστή μηλόπιτα, αρωματισμένη με κανέλα, συναντά το κρύο παγωτό και δημιουργεί μία από τις πιο επιτυχημένες αντιθέσεις θερμοκρασίας. Το ίδιο μπορεί να γίνει με πορτοκαλόπιτα, καρυδόπιτα, σοκολατόπιτα, σουφλέ σοκολάτας ή ζεστό brownie.
Παγωτό με γλυκό του κουταλιού
Εδώ βρίσκεται μία από τις πιο ελληνικές απαντήσεις στο affogato. Μία μπάλα πρόβειο ή καϊμάκι παγωτό μπορεί να σερβιριστεί με γλυκό βύσσινο, κεράσι, σταφύλι, περγαμόντο, σύκο, κυδώνι ή νεραντζάκι.
Το πυκνό σιρόπι πέφτει πάνω στο παγωτό και τα κομμάτια του φρούτου δίνουν γεύση, άρωμα και υφή. Ο συνδυασμός με βύσσινο είναι ίσως ο δημοφιλέστερος, όμως το περγαμόντο και το νεραντζάκι προσφέρουν μία πιο αρωματική και ελαφρώς πικρή εκδοχή.
Ακόμη πιο παραδοσιακό είναι το παγωτό καϊμάκι με γλυκό βύσσινο και καβουρδισμένο αμύγδαλο ή φιστίκι Αιγίνης. Ένα επιδόρπιο που δύσκολα έχει λόγο να ζηλέψει οποιοδήποτε ιταλικό gelato.
Τα σιροπιαστά βρίσκουν το παγωτό τους
Μπακλαβάς, κανταΐφι, εκμέκ, σαραγλί και γαλακτομπούρεκο μπορούν να σερβιριστούν με μία μπάλα παγωτό καϊμάκι, βανίλια ή μαστίχα. Το παγωτό ισορροπεί τη γλυκύτητα του σιροπιού, ενώ η τραγανή υφή του φύλλου δίνει στο πιάτο μεγαλύτερο ενδιαφέρον.
Στη βόρεια Ελλάδα, το εκμέκ με παγωτό καϊμάκι αποτελεί σχεδόν ξεχωριστή κατηγορία γλυκού. Στα νησιά, πάλι, το παγωτό μαστίχα μπορεί να συνοδευτεί με γλυκό σύκο, σταφύλι ή εσπεριδοειδή.
Πολύ καλά ταιριάζει το παγωτό και με λουκουμάδες. Οι ζεστοί λουκουμάδες με μέλι και κανέλα, όταν σερβίρονται με παγωτό βανίλια ή καϊμάκι, δημιουργούν μία ελληνική εκδοχή του παιχνιδιού ανάμεσα στο ζεστό και το παγωμένο.
Από το μέλι μέχρι το ελαιόλαδο
Στις πιο σύγχρονες προτάσεις το παγωτό συνδυάζεται με μέλι, ταχίνι, παστέλι, καραμελωμένο σουσάμι, χαλβά, λουκούμι ή θρυμματισμένα αμυγδαλωτά.
Υπάρχουν ακόμη πιο τολμηρές επιλογές, όπως παγωτό βανίλια με λίγο εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και ανθό αλατιού. Το λάδι προσθέτει φρουτώδες άρωμα και το αλάτι ενισχύει τη γλυκύτητα του παγωτού.
Άλλη καλοκαιρινή επιλογή είναι το παγωτό γιαούρτι με μέλι, καρύδια και φρέσκα φρούτα, όπως σύκα, ροδάκινα ή σταφύλια. Και φυσικά δεν λείπει το παγωτό με λικέρ μαστίχας, τεντούρα, βύσσινο ή κάποιο γλυκό κρασί.
Οι Ιταλοί, λοιπόν, έχουν κάθε λόγο να είναι υπερήφανοι για το affogato. Με δύο υλικά δημιούργησαν ένα παγκόσμιο επιδόρπιο. Εμείς, όμως, έχουμε τη δυνατότητα να «πνίξουμε» το παγωτό σε espresso, ζεστή σοκολάτα, μέλι ή σιρόπι και να το βάλουμε δίπλα σε μηλόπιτα, μπακλαβά, κανταΐφι, λουκουμάδες και γλυκά του κουταλιού.
Affogato οι Ιταλοί; Παγωτό με όλη την Ελλάδα στο πιάτο, εμείς.
