Την 1η Οκτωβρίου 1846, στη Σηλυβρία της Ανατολικής Θράκης, γεννήθηκε ένα παιδί φτωχής οικογένειας που έμελλε, πολλές δεκαετίες αργότερα, να γίνει μία από τις πλέον αγαπητές μορφές της σύγχρονης Ορθοδοξίας: ο Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως, κατά κόσμον Αναστάσιος Κεφαλάς.
Η ζωή του δεν ήταν ζωή προνομίων. Αντίθετα, σημαδεύτηκε από φτώχεια, σκληρή εργασία, συκοφαντίες, απομάκρυνση από εκκλησιαστικά αξιώματα και βαθιά προσωπική δοκιμασία. Και ίσως ακριβώς γι’ αυτό η μορφή του απέκτησε τόσο ισχυρή θέση στη συνείδηση των πιστών.
Το φτωχό παιδί από τη Σηλυβρία
Γονείς του ήταν ο Δήμος ή Δημοσθένης Κεφαλάς και η Βασιλική, γνωστή και ως Μπαλού. Η οικογένεια ήταν φτωχή και ο μικρός Αναστάσιος από πολύ νωρίς έδειξε ιδιαίτερη αγάπη για τα γράμματα και την Εκκλησία.
Σε ηλικία περίπου 14 ετών έφυγε για την Κωνσταντινούπολη, αναζητώντας εργασία αλλά και τη δυνατότητα να συνεχίσει τη μόρφωσή του. Αργότερα βρέθηκε στη Χίο, όπου εργάστηκε ως δάσκαλος. Σε ηλικία περίπου 30 ετών εκάρη μοναχός στη Νέα Μονή Χίου με το όνομα Λάζαρος και στη συνέχεια, όταν χειροτονήθηκε διάκονος, έλαβε το όνομα με το οποίο θα έμενε στην ιστορία: Νεκτάριος.
Η Αλεξάνδρεια και η μεγάλη αδικία
Η εκκλησιαστική του πορεία τον οδήγησε στην Αλεξάνδρεια. Αναδείχθηκε σε Μητροπολίτη Πενταπόλεως και απέκτησε μεγάλη απήχηση στον κόσμο χάρη στο κήρυγμα, την απλότητα και τη φιλανθρωπική του δράση.
Η δημοτικότητά του, όμως, συνδέθηκε και με μία από τις πλέον οδυνηρές περιόδους της ζωής του. Σύμφωνα με τις εκκλησιαστικές βιογραφικές πηγές, εναντίον του διατυπώθηκαν συκοφαντικές κατηγορίες από εκκλησιαστικούς κύκλους που φοβούνταν την αυξανόμενη επιρροή του και το ενδεχόμενο να διαδεχθεί τον Πατριάρχη Σωφρόνιο. Οι κατηγορίες έγιναν πιστευτές και ο Νεκτάριος απομακρύνθηκε από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας.
Δεν αντέδρασε με δημόσια σύγκρουση. Επέστρεψε στην Ελλάδα και ουσιαστικά αναγκάστηκε να ξαναρχίσει τη ζωή του από την αρχή.
Από ιεροκήρυκας διευθυντής στη Ριζάρειο
Στην Αθήνα πέρασε επίσης δύσκολες ημέρες, πριν διοριστεί ιεροκήρυκας και στη συνέχεια αναλάβει τη διεύθυνση της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής.
Παρέμεινε επικεφαλής της επί περίπου 15 χρόνια και άφησε έντονο αποτύπωμα ως εκπαιδευτικός και κληρικός. Οι περιγραφές για τη ζωή του εκεί επιμένουν σε ένα χαρακτηριστικό: παρά το υψηλό εκκλησιαστικό του αξίωμα, δεν θεωρούσε καμία εργασία κατώτερή του. Η εικόνα ενός επισκόπου που εργαζόταν ο ίδιος, βοηθούσε τους φτωχούς και αντιμετώπιζε με πραότητα ακόμη και όσους τον είχαν αδικήσει συνέβαλε καθοριστικά στη φήμη που απέκτησε ήδη όσο ζούσε.
Η Αίγινα έγινε το μεγάλο καταφύγιό του
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του συνδέθηκαν με την Αίγινα.
Εκεί εγκαταστάθηκε και ασχολήθηκε με την ανασύσταση γυναικείας μονής, της σημερινής Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδος. Η Αίγινα έμελλε να γίνει ο τόπος που ταυτίστηκε όσο κανένας άλλος με το όνομά του.
Σήμερα ο μεγάλος προσκυνηματικός ναός του Αγίου Νεκταρίου και η μονή αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους τόπους ορθόδοξου προσκυνήματος στην Ελλάδα, με πιστούς από την Ελλάδα και το εξωτερικό να φτάνουν στο νησί για να προσκυνήσουν.
Η ασθένεια, το νοσοκομείο και η κοίμησή του
Προς το τέλος της ζωής του η υγεία του επιδεινώθηκε και μεταφέρθηκε στην Αθήνα για νοσηλεία. Εκοιμήθη στις 8 Νοεμβρίου 1920, σε ηλικία 74 ετών.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 9 Νοεμβρίου, ημέρα κατά την οποία χιλιάδες πιστοί συγκεντρώνονται κάθε χρόνο στην Αίγινα και σε ναούς αφιερωμένους στον Άγιο σε ολόκληρη την Ελλάδα και τον ορθόδοξο κόσμο.
Μετά τον θάνατό του άρχισαν να διαδίδονται πολυάριθμες μαρτυρίες πιστών για θαυματουργικές θεραπείες και παρεμβάσεις του Αγίου. Η παράδοση αυτή αποτελεί κεντρικό στοιχείο της λαϊκής ευλάβειας προς τον Άγιο Νεκτάριο, τον οποίο οι πιστοί επικαλούνται ιδιαίτερα σε περιπτώσεις σοβαρών ασθενειών.
Η ανακήρυξή του σε Άγιο
Στις 20 Απριλίου 1961, η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου προχώρησε επισήμως στην κατάταξη του Νεκταρίου Πενταπόλεως στο Αγιολόγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Ήταν η επίσημη εκκλησιαστική αναγνώριση μιας τιμής που είχε ήδη αναπτυχθεί έντονα μεταξύ των πιστών. Η φήμη του εξαπλώθηκε πολύ πέρα από τα ελληνικά σύνορα. Ναοί αφιερωμένοι στον Άγιο Νεκτάριο υπάρχουν σήμερα σε πολλές χώρες όπου υπάρχουν ορθόδοξες κοινότητες, ενώ ο βίος του έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες.
Ο Άγιος της υπομονής απέναντι στην αδικία
Ίσως το στοιχείο που κάνει την ιστορία του Αγίου Νεκταρίου τόσο ιδιαίτερη δεν είναι μόνο οι θαυματουργικές διηγήσεις που συνδέθηκαν με το όνομά του.
Είναι κυρίως η ανθρώπινη διαδρομή του.
Ένα φτωχό παιδί από τη Σηλυβρία έγινε δάσκαλος, μοναχός, διάκονος και επίσκοπος. Έφτασε ψηλά στην εκκλησιαστική ιεραρχία, συκοφαντήθηκε, απομακρύνθηκε και επέστρεψε στην Ελλάδα χωρίς να διαθέτει την εξουσία και τη θέση που κάποτε είχε.
Και όμως, το όνομά του όχι μόνο δεν ξεχάστηκε αλλά έγινε γνωστό σε εκατομμύρια πιστούς.
Από τη Σηλυβρία του 1846, στην Αλεξάνδρεια, την Αθήνα και τελικά την Αίγινα, η ζωή του Αγίου Νεκταρίου παραμένει για την Ορθόδοξη Εκκλησία ένα από τα χαρακτηριστικότερα σύγχρονα παραδείγματα πίστης, ταπεινοφροσύνης και υπομονής απέναντι στην αδικία.
Πηγές
Ριζάρειος Εκκλησιαστική Σχολή – Άγιος Νεκτάριος
Orthodox Church in America – Saint Nectarius
