Η επικοινωνία δεν χρειάζεται πάντοτε φωνή. Μπορεί να εκφράζεται με τα χέρια, το βλέμμα, τις κινήσεις του προσώπου και του σώματος. Μπορεί να μεταφέρει αγάπη, θυμό, αγωνία, χιούμορ και επιστημονική γνώση. Η 23η Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί από τον ΟΗΕ ως Διεθνής Ημέρα των Νοηματικών Γλωσσών, υπενθυμίζοντας ότι η πρόσβαση στην επικοινωνία αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα.
Η ημερομηνία επιλέχθηκε επειδή στις 23 Σεπτεμβρίου 1951 ιδρύθηκε η Παγκόσμια Ομοσπονδία Κωφών. Η ημέρα καθιερώθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 2017. Πηγή: Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών
Περισσότεροι από 70 εκατομμύρια κωφοί στον κόσμο
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, περισσότεροι από 70 εκατομμύρια κωφοί ζουν σε ολόκληρο τον κόσμο, με πάνω από το 80% να βρίσκεται σε αναπτυσσόμενες χώρες. Οι κοινότητες των κωφών χρησιμοποιούν περισσότερες από 300 διαφορετικές νοηματικές γλώσσες. Δεν υπάρχει μία ενιαία νοηματική γλώσσα για όλο τον πλανήτη: η ελληνική, η αμερικανική, η βρετανική και η γαλλική έχουν ιδιαίτερο λεξιλόγιο και γραμματική. Η Διεθνής Νοηματική χρησιμοποιείται κυρίως σε διακρατικές συναντήσεις.
Η Ελληνική Νοηματική Γλώσσα
Η Ελληνική Νοηματική Γλώσσα αποτελεί τη φυσική γλώσσα επικοινωνίας πολλών κωφών συμπολιτών μας. Δεν είναι απλή μεταφορά ελληνικών λέξεων σε χειρονομίες αλλά αυτόνομη γλώσσα που αξιοποιεί τον χώρο, το πρόσωπο και το σώμα. Η θεσμική αναγνώρισή της είναι σημαντική, όμως η ουσιαστική ισότητα απαιτεί πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην υγεία, στη δικαιοσύνη, στις δημόσιες υπηρεσίες και στην ενημέρωση.
Η τηλεόραση και η ευθύνη της ενημέρωσης
Για έναν κωφό τηλεθεατή, η διερμηνεία στη νοηματική δεν είναι διακοσμητική προσθήκη. Επιτρέπει την παρακολούθηση ειδήσεων, κυβερνητικών ανακοινώσεων και έκτακτων προειδοποιήσεων για σεισμό, πυρκαγιά ή πλημμύρα. Η προσβασιμότητα οφείλει να αποτελεί σταθερό χαρακτηριστικό της ενημέρωσης και όχι να περιορίζεται σε επετειακές εκδηλώσεις.
Τα παιδιά χρειάζονται πρόσβαση στη γλώσσα από νωρίς
Η έγκαιρη πρόσβαση στη νοηματική βοηθά το κωφό παιδί να εκφράζει τις ανάγκες του και να συμμετέχει στην οικογενειακή και σχολική ζωή. Η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες αναγνωρίζει τη σημασία των νοηματικών γλωσσών και της γλωσσικής ταυτότητας των κωφών.
Η εκμάθηση της νοηματικής από γονείς, εκπαιδευτικούς και ανθρώπους του περιβάλλοντος του παιδιού συμβάλλει στην επικοινωνία και στην κοινωνική ένταξη. Περισσότερα: Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες
Το μήνυμα της 23ης Σεπτεμβρίου 2026
Το 2026 συμπληρώνονται 75 χρόνια από την ίδρυση της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Κωφών και 20 χρόνια από την υιοθέτηση της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες. Η επέτειος είναι ευκαιρία να εξεταστεί πόσο προσβάσιμα είναι στην πράξη τα σχολεία, τα νοσοκομεία, οι δημόσιες υπηρεσίες και τα μέσα ενημέρωσης στην Ελλάδα.
Η νοηματική δεν είναι μια γλώσσα της σιωπής. Είναι μια γλώσσα που έχει πολλά να πει. Και μια κοινωνία πραγματικά συμπεριληπτική οφείλει να μπορεί να την ακούει, ακόμη και χωρίς ήχο.
