Νέα δεδομένα έρχονται για τα διπλώματα οδήγησης στην Ευρώπη, με την ανανέωση ανά 15 χρόνια να γίνεται κεντρικός κανόνας για τους οδηγούς αυτοκινήτων και μοτοσικλετών. Η μεγάλη αλλαγή, ωστόσο, δεν είναι μόνο η διάρκεια ισχύος. Είναι η φιλοσοφία: η ικανότητα οδήγησης δεν θα θεωρείται αυτονόητη εφ’ όρου ζωής, αλλά θα ελέγχεται πιο συστηματικά, με ιδιαίτερη προσοχή στους οδηγούς μεγαλύτερης ηλικίας.
Η συζήτηση για τους ηλικιωμένους οδηγούς επιστρέφει δυναμικά στο ευρωπαϊκό τραπέζι, όχι με στόχο τον αποκλεισμό τους από το τιμόνι, αλλά με επίκεντρο την οδική ασφάλεια. Το νέο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπει ότι οι άδειες οδήγησης για αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες θα έχουν ισχύ 15 ετών, ενώ τα κράτη-μέλη θα μπορούν να εφαρμόζουν συχνότερους ελέγχους για οδηγούς μεγαλύτερης ηλικίας.
Η εφαρμογή των νέων ευρωπαϊκών κανόνων αναμένεται τα επόμενα χρόνια, με ορίζοντα το 2029, ώστε τα κράτη-μέλη να προσαρμόσουν τις εθνικές τους διαδικασίες.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η ανανέωση του διπλώματος δεν θα αφορά μόνο τους ηλικιωμένους. Ένας οδηγός που πήρε δίπλωμα στα 18 του, θα πρέπει να περάσει ξανά από διαδικασία ανανέωσης περίπου στα 33. Όμως οι μεγαλύτερες ηλικίες θα παραμείνουν στο επίκεντρο, καθώς εκεί η πολιτεία εξετάζει πιο προσεκτικά παράγοντες όπως η όραση, η ακοή, τα αντανακλαστικά, η γνωστική λειτουργία και η γενικότερη κατάσταση υγείας.
Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα η ανανέωση άδειας οδήγησης γίνεται είτε ψηφιακά, μέσω gov.gr και της ειδικής εφαρμογής του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, είτε μέσω ΚΕΠ ή Περιφερειακής Διεύθυνσης Μεταφορών, όπου αυτό προβλέπεται. Η επίσημη διαδικασία αφορά ανανέωση άδειας οδήγησης κάθε κατηγορίας, ελληνικής ή κράτους-μέλους της Ε.Ε., εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Για τους οδηγούς μεγαλύτερης ηλικίας, το βασικό σημείο είναι ότι η ανανέωση συνοδεύεται από ιατρικές εξετάσεις. Τουλάχιστον απαιτούνται πιστοποιητικά υγείας από παθολόγο ή αντίστοιχη συναφή ειδικότητα και από οφθαλμίατρο. Για όσους έχουν υπερβεί το 80ό έτος της ηλικίας τους, προστίθενται υποχρεωτικά εξετάσεις από ωτορινολαρυγγολόγο και από νευρολόγο ή ψυχίατρο.
Η διαδικασία βήμα προς βήμα για τους ηλικιωμένους οδηγούς
Ο ενδιαφερόμενος πρέπει πρώτα να μπει στην ψηφιακή εφαρμογή για άδειες οδήγησης μέσω gov.gr, χρησιμοποιώντας τους κωδικούς TAXISnet. Εκεί επιλέγει την υπηρεσία «Ανανέωση άδειας οδήγησης».
Στη συνέχεια, η εφαρμογή τον ενημερώνει για τον τετραψήφιο αριθμό PIN και για τις ιατρικές ειδικότητες από τις οποίες πρέπει να εξεταστεί. Αυτό είναι κρίσιμο, γιατί οι γιατροί χρησιμοποιούν το PIN για να καταχωρίσουν ηλεκτρονικά τα πιστοποιητικά υγείας.
Ακολουθεί η ιατρική εξέταση. Για οδηγούς άνω των 65 ετών απαιτείται τουλάχιστον εξέταση από παθολόγο ή γιατρό συναφούς ειδικότητας και από οφθαλμίατρο. Αν ο οδηγός είναι άνω των 80 ετών, απαιτούνται επιπλέον ΩΡΛ και νευρολόγος ή ψυχίατρος. Τα πιστοποιητικά υγείας γίνονται δεκτά εφόσον κατατεθούν εντός εξαμήνου από την έκδοσή τους.
Παράλληλα, ο οδηγός πρέπει να μεριμνήσει για πρόσφατη φωτογραφία τύπου διαβατηρίου και ψηφιακή υπογραφή μέσω MyPhoto. Η φωτογραφία και η υπογραφή συσχετίζονται με τον ΑΦΜ του πολίτη, ώστε να χρησιμοποιηθούν στην αίτηση ανανέωσης.
Έπειτα, συμπληρώνεται η υπεύθυνη δήλωση, στην οποία δηλώνονται στοιχεία όπως η συνήθης διαμονή στην Ελλάδα, η διεύθυνση κατοικίας, ο ΑΦΜ, καθώς και ότι ο ενδιαφερόμενος δεν κατέχει άλλη άδεια οδήγησης που να δημιουργεί ασυμβίβαστο ή ότι δεν του έχει αφαιρεθεί από άλλη αρχή.
Ακολουθεί η πληρωμή του e-παραβόλου. Σύμφωνα με το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών, το κόστος για την ανανέωση κυμαίνεται από 105 έως 110,87 ευρώ, ενώ ο εκτιμώμενος χρόνος ολοκλήρωσης της διαδικασίας είναι 45 ημέρες.
Στο τελευταίο στάδιο, ο ενδιαφερόμενος επιλέγει τον τρόπο παραλαβής της νέας άδειας και υποβάλλει οριστικά την αίτηση. Κατά την παραλαβή του νέου εντύπου, παραδίδεται υποχρεωτικά το παλαιό δίπλωμα, εφόσον δεν έχει ήδη παραδοθεί.
Τι πρέπει να προσέξουν οι οικογένειες
Η ανανέωση διπλώματος για ηλικιωμένους δεν είναι μια τυπική γραφειοκρατική διαδικασία. Είναι μια στιγμή ειλικρινούς αξιολόγησης. Η όραση, η ακοή, η ταχύτητα αντίδρασης, η λήψη φαρμάκων, η μνήμη και η συγκέντρωση είναι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν σοβαρά την οδήγηση.
Το ζήτημα δεν είναι να στερηθεί ένας ηλικιωμένος την ανεξαρτησία του. Για πολλούς ανθρώπους, ειδικά εκτός μεγάλων αστικών κέντρων, το αυτοκίνητο είναι καθημερινή ανάγκη. Το ζητούμενο είναι να διασφαλιστεί ότι η οδήγηση παραμένει ασφαλής για τον ίδιο, για τους συνεπιβάτες του και για όλους όσοι κινούνται στον δρόμο.
