Η Πανελλήνια Ημέρα Δωρεάς Οργάνων και Μεταμοσχεύσεων έχει καθιερωθεί από τον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ) το 2007 και τιμάται κάθε 1η Νοεμβρίου. Πίσω από κάθε μεταμόσχευση βρίσκονται ένας δότης, μια οικογένεια που συχνά καλείται να αποφασίσει σε δύσκολες ώρες και μια μεγάλη ιατρική ομάδα.
Τα στοιχεία της Ελλάδας
Σύμφωνα με τον ΕΟΜ, το 2024 καταγράφηκαν 111 αποβιώσαντες δότες συμπαγών οργάνων, από τους οποίους ωφελήθηκαν 236 ασθενείς. Άλλοι 125 ζώντες δότες, εκ των οποίων 123 νεφρού και δύο ήπατος, ανέβασαν τον συνολικό αριθμό ωφεληθέντων σε 361. Πρόκειται για σημαντική πρόοδο, όχι όμως για κάλυψη των αναγκών. Ο ΕΟΜ έχει θέσει ως στόχο την αξιοποίηση οργάνων από τουλάχιστον 200 αποβιώσαντες δότες ετησίως.
Ποια όργανα μεταμοσχεύονται
Ανάλογα με την ιατρική καταλληλότητα, μπορούν να μεταμοσχευθούν νεφροί, ήπαρ, καρδιά, πνεύμονες, πάγκρεας και έντερο. Μπορούν επίσης να δωρηθούν ιστοί, όπως κερατοειδείς. Η δωρεά από ζώντα δότη αφορά κυρίως έναν νεφρό και, σε εξειδικευμένες περιπτώσεις, τμήμα ήπατος. Κάθε περίπτωση απαιτεί αυστηρό ιατρικό και νομικό έλεγχο.
Πότε μπορεί να γίνει δωρεά
Η δωρεά οργάνων μετά θάνατον προϋποθέτει πιστοποίηση θανάτου σύμφωνα με αυστηρά πρωτόκολλα, συνήθως σε νοσοκομειακό περιβάλλον. Ο εγκεφαλικός θάνατος δεν είναι κώμα: σημαίνει μη αναστρέψιμη απώλεια όλων των λειτουργιών του εγκεφάλου. Η ομάδα που διαπιστώνει τον θάνατο λειτουργεί ανεξάρτητα από τη μεταμοσχευτική διαδικασία. Η καταλληλότητα των οργάνων κρίνεται χωριστά.
Η οικογένεια και η προσωπική επιλογή
Η άρνηση συγγενών υποψήφιων δοτών μειώθηκε, σύμφωνα με τον ΕΟΜ, στο 26% το 2024. Η ενημέρωση και η συζήτηση με τους οικείους είναι καθοριστικές. Όποιος επιθυμεί να δηλώσει τη βούλησή του μπορεί να ενημερωθεί για το Εθνικό Μητρώο Δωρητών Οργάνων μέσω του ΕΟΜ και των επίσημων κρατικών υπηρεσιών. Είναι σημαντικό να γνωρίζει η οικογένεια την απόφασή του.
Οι άνθρωποι πίσω από τις μεταμοσχεύσεις
Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, τοπικοί συντονιστές, χειρουργικές ομάδες, εργαστήρια και μεταφορείς συνθέτουν μια αλυσίδα όπου ο χρόνος είναι κρίσιμος. Ο ΕΟΜ ανέδειξε τη συμβολή μεγάλων νοσοκομείων, μεταξύ των οποίων το Αττικόν, η Σωτηρία, ο Ευαγγελισμός, το ΚΑΤ, το Παπανικολάου και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου.
Μια απόφαση που αξίζει να συζητήσουμε
Η δωρεά οργάνων δεν είναι υποχρέωση. Είναι μια προσωπική, συνειδητή επιλογή αλληλεγγύης. Η σωστή πληροφόρηση, η εμπιστοσύνη στο σύστημα υγείας και η διαφάνεια μπορούν να μετατρέψουν περισσότερες δύσκολες στιγμές σε μια ευκαιρία ζωής για άλλους ανθρώπους.
Πηγές: Εθνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων (στοιχεία 2024), Πανελλήνια Ημέρα Δωρεάς Οργάνων και Μεταμοσχεύσεων.
