Ένα πρόβλημα που αφορά άμεσα και την Ελλάδα επιχειρεί να αντιμετωπίσει δραστικά η Κύπρος: τα παλιά, εγκαταλελειμμένα και επικίνδυνα κτίρια που μπορεί ανά πάσα στιγμή να μετατραπούν σε παγίδες για ενοίκους και περαστικούς.
Σύμφωνα με το INK, η κυπριακή Βουλή βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας πρότασης νόμου που διαχωρίζει πλέον τις οικοδομές σε «επικίνδυνες» και «δυνητικά επικίνδυνες», ώστε οι αρχές να μπορούν να επεμβαίνουν πριν ένα κτίριο φθάσει ένα βήμα πριν από την κατάρρευση. Προβλέπεται διπλασιασμός του βασικού προστίμου από 10.000 σε 20.000 ευρώ, ενώ το ημερήσιο πρόστιμο για συνέχιση της παράβασης ανεβαίνει από 200 σε 400 ευρώ. (Ink.com)
Ακόμη σημαντικότερο: κτίριο που έχει χαρακτηριστεί επικίνδυνο δεν θα μπορεί να ενοικιάζεται ή να αξιοποιείται, ενώ προβλέπεται ακόμη και ποινική δίωξη ιδιοκτητών που εξακολουθούν να στεγάζουν σε αυτό ενοίκους.
Οι αρμόδιοι Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης αποκτούν παράλληλα τη δυνατότητα να εκκενώνουν, να υποστυλώνουν ή ακόμη και να κατεδαφίζουν αυτεπάγγελτα ένα επικίνδυνο κτίριο. Και ο λογαριασμός θα πηγαίνει στον ιδιοκτήτη, ως αστικό χρέος προς τον Οργανισμό. (Ink.com)
Τι προβλέπει ο νόμος στην Ελλάδα
Και στην Ελλάδα, πάντως, υπάρχει νομοθεσία για τις επικίνδυνες οικοδομές. Οι σχετικές διατάξεις έχουν πλέον ενσωματωθεί στον Ν. 5306/2026, με τον οποίο κυρώθηκε ο Κώδικας Χωροταξίας και Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς».
Το άρθρο 443 διακρίνει τέσσερις κατηγορίες επικίνδυνων οικοδομών: από στατική και δομική άποψη, από άποψη υγιεινής, από άποψη πυρασφάλειας και από άποψη ασφάλειας της κυκλοφορίας του κοινού σε χώρους συνάθροισης. Ως στατικά και δομικά επικίνδυνο –το γνωστό «ετοιμόρροπο»– θεωρείται το κτίριο που δεν παρέχει την απαιτούμενη ασφάλεια εξαιτίας, μεταξύ άλλων, προβλημάτων θεμελίωσης, κακής ποιότητας υλικών, διάβρωσης ή ανεπαρκών δομικών στοιχείων. (Taxheaven)
Υπάρχει επίσης η Ειδική Επιτροπή Επικινδύνως Ετοιμόρροπων Κτιρίων, η οποία εξετάζει ιδιαίτερες περιπτώσεις κτισμάτων, ιδίως όταν εμπλέκεται και η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το πλαίσιο έχει τροποποιηθεί ώστε να περιοριστούν οι παλιές, χρονοβόρες διαδικασίες και οι αλληλοεπικαλύψεις υπηρεσιών. (Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας)
Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν υπάρχει νόμος
Επομένως, στην Ελλάδα δεν υπάρχει νομοθετικό κενό. Υπάρχουν κανόνες, διαδικασίες χαρακτηρισμού και δυνατότητες επέμβασης.
Το πραγματικό ερώτημα είναι διαφορετικό: πόσο γρήγορα εφαρμόζονται;
Γιατί ένα επικίνδυνο μπαλκόνι, ένας ετοιμόρροπος τοίχος ή ένα εγκαταλελειμμένο κτίριο στο κέντρο μιας πόλης δεν μπορεί να περιμένει μήνες ή χρόνια ανάμεσα σε αυτοψίες, υπηρεσίες, ιδιοκτήτες και διοικητικές διαδικασίες.
Και εδώ ακριβώς έχει ενδιαφέρον το κυπριακό παράδειγμα: δημόσιο μητρώο επικίνδυνων κτιρίων, πολύ υψηλά πρόστιμα, απαγόρευση εκμετάλλευσης και, κυρίως, δικαίωμα της αρμόδιας αρχής να επέμβει άμεσα και να στείλει μετά τον λογαριασμό στον ιδιοκτήτη.
Ίσως λοιπόν είναι ώρα και στην Ελλάδα να εξετάσουμε όχι εάν έχουμε νόμο, αλλά εάν ο νόμος που έχουμε μπορεί πράγματι να προλάβει την επόμενη κατάρρευση πριν θρηνήσουμε θύματα.
