Η συζήτηση που άνοιξε ο Γιώργος Φλωρίδης για ενδεχόμενη αύξηση του πραγματικού χρόνου έκτισης των ισοβίων στα 30 χρόνια δεν είναι μια απλή πολιτική δήλωση. Είναι μια παρέμβαση με βαρύ θεσμικό φορτίο, ιδίως όταν γίνεται στη σκιά της αποφυλάκισης του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου, καταδικασμένου ως ηγετικού στελέχους της 17 Νοέμβρη.
Μιλώντας στη HuffPost και τον Τέρενς Κουίκ, ο υπουργός Δικαιοσύνης επιβεβαίωσε ότι η συζήτηση για τη θεσμοθέτηση της επέκτασης του ορίου στα 30 χρόνια βρίσκεται στο τραπέζι. Όπως υπογράμμισε, όμως, μια τέτοια συζήτηση μπορεί να γίνει μόνο με απόλυτο σεβασμό στο δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο.
Ο ίδιος υπενθύμισε μάλιστα ότι ακόμη και η Ιταλία, που είχε προβλέψει όριο 40 ετών, μπήκε στη διαδικασία να το μειώσει, ακριβώς υπό το βάρος των ευρωπαϊκών κανόνων και των εγγυήσεων του κράτους δικαίου.
Αυτό είναι και το κρίσιμο σημείο. Η Ελλάδα δεν κινείται σε θεσμικό κενό. Γνωρίζει πώς να χειρίζεται τέτοια ζητήματα, ιδίως όταν αυτά αγγίζουν τον πυρήνα της ποινικής δικαιοσύνης, της αναλογικότητας των ποινών και των δικαιωμάτων των κρατουμένων.
Ο Γιώργος Φλωρίδης, τόσο στη σημερινή του τηλεοπτική παρέμβαση όσο και στη συνομιλία του με τη HuffPost, απέφυγε ορθώς να σχολιάσει τη δικαστική κρίση για την αποφυλάκιση Γιωτόπουλου και την αναίρεση που έχει ή που θα ασκηθεί. Δεν θέλησε να αναμειχθεί σε μια υπόθεση που βρίσκεται πλέον ξανά ενώπιον της Δικαιοσύνης.
Ωστόσο, εμφανίστηκε αποφασισμένος να ανοίξει τη γενική θεσμική συζήτηση για τα 30 χρόνια. Μια συζήτηση που, όπως προκύπτει, θα γίνει εντός της χώρας και όχι υπό το πρίσμα εξωτερικών θεσμικών παραγόντων.
Η υπόθεση Γιωτόπουλου υπενθυμίζει με ένταση το χάσμα ανάμεσα στη νομική έννοια των ισοβίων και στην κοινωνική πρόσληψή τους. Για τον πολίτη, τα «ισόβια» ακούγονται ως ποινή ζωής. Στην πράξη, όμως, το ελληνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει δυνατότητα επανεξέτασης και υφ’ όρον απόλυσης μετά την παρέλευση συγκεκριμένου χρόνου.
Στην περίπτωση Γιωτόπουλου, το Συμβούλιο Εφετών Πειραιά άναψε το πράσινο φως για την υφ’ όρον αποφυλάκισή του, έπειτα από περίπου 24 χρόνια κράτησης. Είχαν προηγηθεί απορριπτικές κρίσεις, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία που έγιναν γνωστά, τόσο το πρωτοβάθμιο συμβούλιο όσο και η εισαγγελική πρόταση ήταν αρνητικά.
Στη συνέχεια, η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου άσκησε αναίρεση κατά του βουλεύματος, με την υπόθεση να οδηγείται εκ νέου σε δικαστική κρίση. Αν η αναίρεση γίνει δεκτή, ο Γιωτόπουλος θα επιστρέψει στη φυλακή.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της παρέμβασης Φλωρίδη. Η Δικαιοσύνη θα κρίνει τη συγκεκριμένη υπόθεση. Η Πολιτεία, όμως, έχει την ευθύνη να κρίνει το γενικό πλαίσιο.
Και όταν μιλάμε για πολυϊσοβίτες, για εγκλήματα τρομοκρατίας, για πράξεις που σημάδεψαν τη Δημοκρατία και άφησαν πίσω τους νεκρούς, οικογένειες και συλλογικό τραύμα, η συζήτηση για τα 30 χρόνια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως υπερβολή.
Ασφαλώς, κανένα κράτος δικαίου δεν μπορεί να λειτουργεί με εκδικητική λογική. Η ποινή δεν είναι πράξη αντεκδίκησης. Είναι όμως και μήνυμα προστασίας της κοινωνίας, απονομής δικαιοσύνης και σεβασμού στη βαρύτητα των εγκλημάτων.
Η δυνατότητα υφ’ όρον απόλυσης δεν πρέπει να μετατρέπεται αυτομάτως σε σχεδόν αναμενόμενη έξοδο, ιδίως σε περιπτώσεις όπου το μέγεθος της καταδίκης υπήρξε εξαιρετικό.
Η πρόταση να συζητηθούν τα 30 χρόνια δεν ακυρώνει τις ευρωπαϊκές εγγυήσεις ούτε καταργεί την επανεξέταση. Θέτει, όμως, έναν αυστηρότερο πήχη για τις πιο ακραίες περιπτώσεις.
Αυτή είναι μια συζήτηση που η Δημοκρατία μπορεί και ίσως πρέπει να κάνει με ψυχραιμία, θεσμικότητα και χωρίς κραυγές.
Η υπόθεση Γιωτόπουλου δεν πρέπει να γίνει πεδίο πολιτικής εκμετάλλευσης. Μπορεί όμως να λειτουργήσει ως αφορμή για μια σοβαρή επανεξέταση του πλαισίου.
Διότι όταν η κοινωνία ακούει «17 φορές ισόβια» και βλέπει αποφυλάκιση πριν καν συμπληρωθούν 25 χρόνια πραγματικής κράτησης, το πρόβλημα δεν είναι μόνο επικοινωνιακό.
