Στις 4 Νοεμβρίου 1996, στις 18.35, η πυραυλάκατος «Ανθυποπλοίαρχος Κωστάκος» (Ρ-25) του Πολεμικού Ναυτικού εμβολίστηκε από το επιβατηγό-οχηματαγωγό «Σάμαινα» στη θαλάσσια περιοχή Αυλάκια, κοντά στον Άγιο Κωνσταντίνο της Σάμου. Το επιβατηγό είχε αναχωρήσει από το Βαθύ με προορισμό το Καρλόβασι. Η πυραυλάκατος συμμετείχε στη διακλαδική άσκηση «Παρμενίων ’96» και βρισκόταν κοντά στις ακτές, σε συνθήκες συσκότισης που συνδέονταν με το σενάριο της άσκησης.
Η σφοδρή πρόσκρουση προκάλεσε σοβαρό ρήγμα στο πολεμικό σκάφος, το οποίο βυθίστηκε μέσα σε λίγα λεπτά. Από τα 38 μέλη του πληρώματος, τα 34 διασώθηκαν με τη συνδρομή του «Σάμαινα» και άλλων πλωτών μέσων. Τέσσερις ναυτικοί εγκλωβίστηκαν και έχασαν τη ζωή τους.
Οι τέσσερις που δεν επέστρεψαν
Νεκροί ήταν ο ανθυπασπιστής Κ. Κοκκίνης και οι κελευστές Α. Ασπρογέρακας, Γ. Αναδρανιστάκης και Β. Μαυρογιώργος. Η αρχική αγωνία για τους αγνοουμένους μετατράπηκε σε πένθος για τις οικογένειές τους και το Πολεμικό Ναυτικό. Οι σοροί ανασύρθηκαν κατά την επιχείρηση ανέλκυσης του σκάφους το 1997.
Τα ερωτήματα και η ανέλκυση
Το δυστύχημα προκάλεσε δημόσια συζήτηση για την πορεία του επιβατηγού, την επιτήρηση της θαλάσσιας περιοχής και τον συντονισμό πολιτικής ναυσιπλοΐας και στρατιωτικών ασκήσεων. Σύμφωνα με δημοσιευμένες αναφορές στο πόρισμα πραγματογνωμόνων του Πολεμικού Ναυτικού, επισημάνθηκαν ευθύνες και στις δύο πλευρές: για την πρόκληση της σύγκρουσης από το επιβατηγό και για τη μη αποτροπή της από το πολεμικό. Το θέμα έφτασε και στη Βουλή.
Η πυραυλάκατος «Κωστάκος» ανελκύστηκε στις 15 Μαρτίου 1997. Η επισκευή και επανένταξή της σε υπηρεσία κρίθηκε οικονομικά ασύμφορη. Η τραγωδία υπενθύμισε ότι ακόμη και σε ήρεμη θάλασσα, η ελλιπής πρόληψη και ο ανεπαρκής συντονισμός μπορούν να αποβούν μοιραίοι.
Τα ναυάγια που σημάδεψαν την Ελλάδα
«Χειμάρρα», 1947: Το επιβατηγό βυθίστηκε στον Νότιο Ευβοϊκό, με εκατοντάδες νεκρούς. Συχνά αναφέρεται ως μία από τις μεγαλύτερες ναυτικές τραγωδίες της μεταπολεμικής Ελλάδας.
«Ηράκλειον», 1966: Το οχηματαγωγό χάθηκε στη θαλάσσια περιοχή της Φαλκονέρας, κατά το ταξίδι από την Κρήτη προς τον Πειραιά. Η τραγωδία συνδέθηκε με σοβαρά ζητήματα ασφάλισης οχημάτων και ευστάθειας.
«Χρυσή Αυγή», 1983: Το οχηματαγωγό βυθίστηκε στην περιοχή της Καρύστου, με 26 θύματα.
«Δύστος», 1996: Το φορτηγό πλοίο ανατράπηκε κοντά στην Κύμη, με 20 νεκρούς.
«Εξπρές Σάμινα», 2000: Το επιβατηγό προσέκρουσε στις βραχονησίδες Πόρτες, έξω από την Πάρο, και βυθίστηκε. Οι 81 νεκροί συγκλόνισαν τη χώρα. Παρά την ομοιότητα των ονομάτων, πρόκειται για διαφορετικό πλοίο από το «Σάμαινα» του δυστυχήματος του 1996.
«Sea Diamond», 2007: Το κρουαζιερόπλοιο προσέκρουσε σε ύφαλο στη Σαντορίνη και βυθίστηκε. Δύο επιβαίνοντες δεν επέστρεψαν.
Κοινό δίδαγμα αυτών των διαφορετικών περιστατικών είναι η ανάγκη για διαρκή έλεγχο των πλοίων, εκπαίδευση των πληρωμάτων, ασφαλή πλοήγηση, έγκαιρη διάσωση και ουσιαστική διερεύνηση κάθε ατυχήματος.
Πηγές
Γενικό Επιτελείο Ναυτικού (αναφορές μέσω ναυτικών ιστορικών δημοσιεύσεων)· navalhistory.gr, «Η ανέλκυση της πυραυλακάτου Κωστάκος»· Λιμενικά Νέα· Ναυτιλία.gr· πρακτικά Βουλής 1996· ΕΚΔΔΑ, μελέτη για το Sea Diamond
