Παρέμβαση με σαφές μήνυμα προς τις εμπλεκόμενες πλευρές πραγματοποιούν οι ΗΠΑ, εν μέσω της διπλωματικής κινητικότητας γύρω από το καλώδιο που θα φέρει την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Μέσω των διπλωματικών τους Αρχών στην Άγκυρα, τη Λευκωσία και την Αθήνα, οι Αμερικανοί γνωστοποιούν τη θέση τους, η οποία κινείται στην ίδια κατεύθυνση με όσα είχε επισημάνει ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, κατά την επίσκεψή του στην ελληνική πρωτεύουσα.
Το αμερικανικό μήνυμα είναι σαφές, καθώς υπογραμμίζεται ότι σε έργα αυτού του είδους δεν δικαιολογείται να διατυπώνεται ένσταση ή αντίρρηση (objection) από καμία πλευρά. Η σχετική ενημέρωση αναμένεται να μεταφερθεί προφορικά στην τουρκική πλευρά, με πιθανότερο συνομιλητή τον Αμερικανό πρέσβη στην Άγκυρα, Τομ Μπαράκ.
Την ίδια ώρα, σήμερα, Δευτέρα, αναμένεται, εκτός απροόπτου, να αποπλεύσει από το λιμάνι του Ηρακλείου το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo, σηματοδοτώντας την επανέναρξη των ερευνών για το καλώδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector).
Η αναχώρηση του πλοίου έρχεται έπειτα από ένα έντονο διπλωματικό παρασκήνιο μεταξύ Αθήνας, Παρισιού και Άγκυρας, με επίκεντρο τη γαλλική γραπτή ενημέρωση προς την Τουρκία και τις προσπάθειες της τελευταίας να την παρουσιάσει ως αίτημα εξασφάλισης άδειας για τις εργασίες.
Η Αθήνα, πάντως, απορρίπτει κατηγορηματικά μια τέτοια ερμηνεία, ξεκαθαρίζοντας ότι η Γαλλία δεν ζήτησε ούτε άδεια ούτε συγκατάθεση από την Τουρκία για την πραγματοποίηση των ερευνών. Αντιθέτως, η διαδικασία αδειοδότησης ολοκληρώθηκε μέσω των αρμόδιων ελληνικών αρχών, έπειτα από αίτημα της γαλλικής εταιρείας Nexans.
Ειδικότερα, η Nexans απευθύνθηκε στις ελληνικές υπηρεσίες, οι οποίες χορήγησαν τις απαραίτητες άδειες για την εκτέλεση των εργασιών. Ακολούθησε η έκδοση της σχετικής NAVTEX από τον σταθμό Ηρακλείου, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη αλληλουχία ενεργειών αποδεικνύει πως η Τουρκία δεν είχε κανέναν ρόλο στη διαδικασία αδειοδότησης. Η γαλλική πλευρά περιορίστηκε στην ενημέρωση της Άγκυρας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ζήτησε την έγκρισή της ή ότι αναγνώρισε οποιαδήποτε θαλάσσια δικαιοδοσία της στην περιοχή.
Το γαλλικό πλοίο θα αποπλεύσει από το λιμάνι του Ηρακλείου και θα κατευθυνθεί προς την περιοχή της Καρπάθου και της Κάσου, για την επανεκκίνηση των ερευνών του Great Sea Interconnector. Πρώτος σταθμός της αποστολής είναι η περιοχή νοτιοανατολικά της Καρπάθου και κοντά στην Κάσο, εκεί όπου είχε δημιουργηθεί η μεγάλη ελληνοτουρκική ένταση το καλοκαίρι του 2024.
Το περιεχόμενο της γαλλικής διακοίνωσης εξακολουθεί, ωστόσο, να αποτελεί το βασικό ερώτημα, καθώς δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως τι ακριβώς αναφέρεται στο έγγραφο και πώς επιχειρείται να ερμηνευθεί από την τουρκική πλευρά.
Το ενδιαφέρον στρέφεται στις επόμενες κινήσεις της Άγκυρας και στα ενδεχόμενα αντίδρασής της μετά την επανέναρξη των ερευνών. Το ενδεχόμενο νέας έντασης παραμένει στο τραπέζι, με τις διπλωματικές εξελίξεις να παρακολουθούνται στενά από Αθήνα και Παρίσι.
Τι κρύβεται πίσω από τη γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα
Στο επίκεντρο της διπλωματικής αντιπαράθεσης βρίσκεται η γραπτή επικοινωνία της Γαλλίας με την Τουρκία, καθώς το Παρίσι επιδίωξε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο νέας έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο με αφορμή την επανέναρξη των ερευνών για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου.
Όπως προκύπτει από δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου, η Άγκυρα είχε ζητήσει από τη γαλλική πλευρά επίσημη γραπτή ενημέρωση σχετικά με τις δραστηριότητες του πλοίου, συμπεριλαμβανομένων των γεωγραφικών συντεταγμένων της περιοχής όπου θα πραγματοποιούνταν οι έρευνες. Μάλιστα, τουρκικές διπλωματικές πηγές είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι η συγκεκριμένη επικοινωνία θα μπορούσε να θεωρηθεί ως αίτημα εξασφάλισης άδειας από την Τουρκία.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Πέμπτη στην Άγκυρα, ανάμεσα στη Γαλλίδα πρέσβη Ιζαμπέλ Ντιμόν και τον Τούρκο υφυπουργό Εξωτερικών Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι. Η συνάντηση επιβεβαιώθηκε επισήμως, ωστόσο δεν έχουν γίνει γνωστές περισσότερες πληροφορίες για όσα συζητήθηκαν μεταξύ των δύο πλευρών.
Παραμένει, επομένως, ανοιχτό το ερώτημα εάν η γαλλική πλευρά απέστειλε ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα, ποιο ήταν ακριβώς το περιεχόμενό της και ποιες διατυπώσεις χρησιμοποιήθηκαν. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα κάποιο επίσημο έγγραφο που να αποσαφηνίζει το ζήτημα.
Από την πλευρά τους, οι ελληνικές διπλωματικές πηγές επιμένουν ότι καθοριστική σημασία έχουν οι διαδικασίες που ακολουθήθηκαν για την πραγματοποίηση των ερευνών και όχι η ερμηνεία που επιχειρεί να δώσει η τουρκική πλευρά στη γαλλική επικοινωνία.
Όπως επισημαίνουν, η ενημέρωση μιας τρίτης χώρας για μια δραστηριότητα, στο πλαίσιο της ασφάλειας και της αποφυγής πιθανών επεισοδίων, δεν συνεπάγεται αναγνώριση θαλάσσιας δικαιοδοσίας της. Ούτε, βεβαίως, μπορεί να θεωρηθεί ότι η ενημέρωση αυτή ισοδυναμεί με αίτημα αδειοδότησης.
Η Αθήνα εκτιμά, συνεπώς, ότι η Άγκυρα επιχειρεί να παρουσιάσει τη συγκεκριμένη διπλωματική επικοινωνία ως επιτυχία της και ως έμμεση αναγνώριση αρμοδιοτήτων που η ελληνική πλευρά δεν αποδέχεται.
Το μήνυμα Φιντάν και το διπλωματικό παρασκήνιο
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν οι δηλώσεις του Χακάν Φιντάν, ο οποίος, ερωτηθείς από τον ΣΚΑΪ για το καλώδιο και την ανταλλαγή NAVTEX μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, απάντησε:
«Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά».
Η τοποθέτηση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών ερμηνεύεται ως προσπάθεια αποκλιμάκωσης, ιδιαίτερα μετά την αρχική αντίδραση της Άγκυρας στην ελληνική και κυπριακή NAVTEX.
Τουρκικές διπλωματικές πηγές υποστήριξαν επίσης ότι το ζήτημα των NAVTEX έχει επιλυθεί.
Ωστόσο, η δήλωση Φιντάν δεν συνοδεύτηκε από επίσημη ανάκληση της τουρκικής αντι-NAVTEX ούτε από εγκατάλειψη των τουρκικών διεκδικήσεων.
Η απάντηση της Αθήνας: «Δεν ζητήσαμε άδεια από την Τουρκία»
Η ελληνική κυβέρνηση δεν άφησε αναπάντητες τις δηλώσεις και ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα είναι η μόνη αρμόδια χώρα για την αδειοδότηση των εργασιών στις περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας.
Το μήνυμα των διπλωματικών πηγών ήταν ακόμη πιο σαφές:
«Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά».
Η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι η διαδικασία αδειοδότησης ολοκληρώθηκε σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και ότι οποιαδήποτε ενημέρωση της Τουρκίας από τη γαλλική εταιρεία δεν συνιστά αίτημα για άδεια ή αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων.
Το μήνυμα Μητσοτάκη και οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης
Σαφές μήνυμα για το ποιος έχει την αρμοδιότητα αδειοδότησης των ερευνών έστειλε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης με την κυριακάτικη ανασκόπηση του κυβερνητικού έργου.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι Ελλάδα και Κύπρος είναι οι χώρες που αδειοδοτούν τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση, επισημαίνοντας την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών και την έκδοση των σχετικών NAVTEX.
Η ύπαρξη γραπτής ενημέρωσης της Τουρκίας από τη γαλλική πλευρά προκάλεσε, ωστόσο, αντιδράσεις και στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, με κόμματα της αντιπολίτευσης να εκφράζουν προβληματισμό για τις διπλωματικές διαδικασίες που ακολουθήθηκαν και τις ενδεχόμενες συνέπειές τους για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Στον αντίποδα, η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις για τις πληροφορίες περί γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης, υποστηρίζοντας ότι μια γραπτή ενημέρωση της Τουρκίας, υπό την απειλή πρόκλησης επεισοδίου, μπορεί στην πράξη να ισοδυναμεί με αίτημα άδειας και να δημιουργήσει επικίνδυνο προηγούμενο.
Από την Αθήνα, ωστόσο, επισημαίνεται ότι δεν μπορεί να εξομοιώνεται η ενημέρωση με τη συγκατάθεση, ιδίως όταν δεν έχει γίνει γνωστό το ακριβές περιεχόμενο της γαλλικής επικοινωνίας.
Το ΠΑΣΟΚ, από την πλευρά του, χαρακτηρίζει σημαντικό πρώτο βήμα την επανεκκίνηση του έργου, ζητώντας να προχωρήσει απρόσκοπτα, με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και χωρίς υποχωρήσεις απέναντι στους τουρκικούς «λεονταρισμούς».
Παράλληλα, με νεότερη κοινή παρέμβασή τους, ο Δημήτρης Μάντζος και ο Γιάννης Μανιάτης ζητούν από την κυβέρνηση άμεση και αναλυτική ενημέρωση για τις ενέργειες της γαλλικής πλευράς προς την Τουρκία. Θέτουν το ερώτημα εάν η Αθήνα γνώριζε και είχε εγκρίνει τη συγκεκριμένη επικοινωνία, καθώς και ποιο ήταν το ακριβές περιεχόμενό της, προαναγγέλλοντας σχετική επίκαιρη ερώτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Αντίδραση υπήρξε και από το ΚΚΕ, το οποίο χαρακτηρίζει ιδιαίτερα σοβαρές τις πληροφορίες περί γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης, εκτιμώντας ότι μια τέτοια ενέργεια μπορεί να δώσει στην Τουρκία τη δυνατότητα να προβάλλει αξιώσεις δικαιοδοσίας σε ελληνική υφαλοκρηπίδα. Το κόμμα καλεί την κυβέρνηση να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει τις σχετικές πληροφορίες και να διευκρινίσει εάν υπήρξε οποιασδήποτε μορφής ενημέρωση της Άγκυρας, κάνοντας λόγο για ενδεχόμενο παζάρι σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας.
Προβληματισμό για τις πληροφορίες περί γαλλικής ενημέρωσης και για τους κυβερνητικούς χειρισμούς εξέφρασε και η Νέα Αριστερά, με αιχμή τον κίνδυνο αξιοποίησης της διαδικασίας από την Άγκυρα για την ενίσχυση των διεκδικήσεών της.
