Το 2018, στο συνέδριο United European Gastroenterology Week στη Βιέννη, οι επιστήμονες προειδοποιούσαν ότι ο καρκίνος του παχέος εντέρου εμφανιζόταν ολοένα συχνότερα σε νέους ενηλίκους. Ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης που αναφέρθηκε για τις ηλικίες 20–39 ετών πλησίαζε το 6% την περίοδο 2008–2016. Οκτώ χρόνια αργότερα, η βασική προειδοποίηση παραμένει επίκαιρη: η νόσος δεν αφορά αποκλειστικά ανθρώπους άνω των 50 ετών.
Τι δείχνουν τα νεότερα στοιχεία
Μελέτη σε 20 ευρωπαϊκές χώρες, με δεδομένα έως το 2016, κατέγραψε ετήσια αύξηση 7,9% στις ηλικίες 20–29, 4,9% στις ηλικίες 30–39 και 1,6% στις ηλικίες 40–49, σε διαφορετικές περιόδους παρακολούθησης. Τα ποσοστά αυτά είναι ιστορικοί ρυθμοί μεταβολής, όχι σημερινή επίπτωση ούτε ένδειξη ότι κάθε χρόνο αυξάνεται κατά το ίδιο ποσοστό ο κίνδυνος ενός συγκεκριμένου ανθρώπου.
Στις ΗΠΑ, η έκθεση της American Cancer Society για το 2026 καταγράφει μέση ετήσια αύξηση περίπου 3% στα περιστατικά μεταξύ 20 και 49 ετών την περίοδο 2013–2022, ενώ στις ηλικίες 65 ετών και άνω η επίπτωση υποχωρεί. Η εικόνα δεν είναι ενιαία σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες: νεότερη βελγική μελέτη του 2026 περιγράφει σταθερή επίπτωση διηθητικού καρκίνου στους 40–49 ετών, αλλά αύξηση στους 30–39. Δεν είναι επομένως επιστημονικά ορθό να μεταφέρουμε μηχανικά το 6% του 2018 στο 2026.
Πόσο μεγάλο είναι το πρόβλημα στην Ευρώπη;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμούσε για την Ευρωπαϊκή Ένωση περισσότερες από 356.000 νέες διαγνώσεις ορθοκολικού καρκίνου το 2022, περίπου το 13% των νέων καρκίνων εκτός των μη μελανωματικών καρκίνων δέρματος. Η παλαιότερη αναφορά σε περίπου 500.000 περιστατικά αφορά διαφορετικό γεωγραφικό ή χρονικό πλαίσιο και δεν συγκρίνεται απευθείας με τα στοιχεία της ΕΕ. Η πλειονότητα των διαγνώσεων εξακολουθεί να αφορά μεγαλύτερες ηλικίες.
Άνδρες και γυναίκες: ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Η νόσος διαγιγνώσκεται συχνότερα στους άνδρες. Στην ΕΕ, οι ηλικιακά προτυποποιημένοι δείκτες του 2022 ήταν περίπου 58,4 έναντι 38,8 ανά 100.000 για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και 32,5 έναντι 17,2 για τον καρκίνο του ορθού, σε άνδρες και γυναίκες αντίστοιχα. Ωστόσο, η αύξηση στις νεότερες ηλικίες αφορά και τα δύο φύλα. Το φύλο από μόνο του δεν καθορίζει την ανάγκη αξιολόγησης συμπτωμάτων.
Γιατί αυξάνονται τα περιστατικά στους νέους;
Η επιστήμη δεν έχει εντοπίσει μία και μοναδική αιτία. Η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή, η κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος, το αλκοόλ, το κάπνισμα και η διατροφή φτωχή σε φυτικές ίνες συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο. Μελετώνται επίσης το μικροβίωμα του εντέρου, περιβαλλοντικές εκθέσεις και μεταβολικές αλλαγές. Οι συσχετίσεις δεν αποδεικνύουν ότι κάθε παράγοντας εξηγεί ειδικά την αύξηση στους νέους. Ορισμένοι ασθενείς δεν έχουν κανέναν εμφανή παράγοντα κινδύνου.
Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούμε
Αίμα στα κόπρανα, επίμονη αλλαγή στις κενώσεις, ανεξήγητη σιδηροπενική αναιμία, κοιλιακό άλγος, αίσθημα ατελούς κένωσης και ανεξήγητη απώλεια βάρους χρειάζονται ιατρική εκτίμηση. Τα συμπτώματα αυτά έχουν και πολλές καλοήθεις αιτίες, αλλά δεν πρέπει να αποδίδονται αυτομάτως σε αιμορροΐδες ή άγχος, ιδίως όταν επιμένουν.
Πότε αρχίζει ο προληπτικός έλεγχος;
Η American Cancer Society επιβεβαίωσε το 2026 ότι ο τακτικός προσυμπτωματικός έλεγχος για ανθρώπους μέσου κινδύνου αρχίζει στα 45 έτη. Στις επιλογές περιλαμβάνονται η κολονοσκόπηση και εξετάσεις κοπράνων. Προστέθηκαν και εξετάσεις αίματος, αλλά δεν αποτελούν προτιμώμενη επιλογή, επειδή εντοπίζουν λιγότερο αποτελεσματικά προκαρκινικές βλάβες. Κάθε θετικό μη επεμβατικό τεστ απαιτεί κολονοσκόπηση. Οι εθνικές συστάσεις και τα οργανωμένα προγράμματα διαφέρουν ανά χώρα· στην Ελλάδα η πρόσβαση και η επιλεξιμότητα πρέπει να ελέγχονται σύμφωνα με το ισχύον εθνικό πρόγραμμα. Οικογενειακό ιστορικό, σύνδρομο Lynch, φλεγμονώδης νόσος εντέρου ή προηγούμενοι πολύποδες μπορεί να επιβάλλουν νωρίτερο έλεγχο.
Από το χειρουργείο στην εξατομικευμένη θεραπεία
Η θεραπεία εξαρτάται από το στάδιο και τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου. Στην εντοπισμένη νόσο η χειρουργική αφαίρεση αποτελεί συχνά τη βασική θεραπεία, με χημειοθεραπεία όπου ενδείκνυται. Στον καρκίνο του ορθού χρησιμοποιούνται, ανά περίπτωση, ακτινοθεραπεία και προεγχειρητικές συνδυασμένες θεραπείες. Στη μεταστατική νόσο αξιοποιούνται χημειοθεραπεία και στοχευμένοι παράγοντες, με επιλογή βάσει βιοδεικτών όπως RAS και BRAF.
Σημαντική εξέλιξη αποτελεί η ανοσοθεραπεία για όγκους με υψηλή μικροδορυφορική αστάθεια (MSI-H) ή ανεπάρκεια επιδιόρθωσης DNA (dMMR). Φάρμακα όπως η πεμπρολιζουμάμπη και η νιβολουμάμπη, σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά τη θεραπευτική στρατηγική. Δεν είναι όμως κατάλληλα για όλους τους ορθοκολικούς καρκίνους, ούτε υποκαθιστούν γενικά το χειρουργείο.
Το συμπέρασμα του 2026
Η προειδοποίηση του 2018 δεν διαψεύστηκε. Η αύξηση των διαγνώσεων στους νεότερους είναι πραγματική, αν και διαφέρει ανά ηλικία και χώρα. Ταυτόχρονα, η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η πρόοδος των θεραπειών προσφέρουν ουσιαστικές δυνατότητες. Το κρίσιμο μήνυμα είναι απλό: ούτε πανικός ούτε εφησυχασμός. Προσοχή στα συμπτώματα, συζήτηση με γιατρό για τον προσωπικό κίνδυνο και συμμετοχή στον ενδεδειγμένο προληπτικό έλεγχο.
Πηγές και τεκμηρίωση
European study, Gut (2019): https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6839794/
European Commission, ECIS estimates: https://knowledge4policy.ec.europa.eu/health-promotion-knowledge-gateway/colorectal-cancer_en
American Cancer Society, 2026 trends: https://www.cancer.org/research/acs-research-highlights/colon-and-rectal-cancer-research-highlights.html
American Cancer Society, screening guidance 2026: https://www.cancer.org/cancer/types/colon-rectal-cancer/detection-diagnosis-staging/acs-recommendations.html
American Cancer Society, immunotherapy: https://www.cancer.org/cancer/types/colon-rectal-cancer/treating/immunotherapy.html Belgian study 2026: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2949819826000403
