Ai Key Takeaways

Σχετικά με αυτή την περίληψη

Η περίληψη δημιουργήθηκε αυτόματα με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να σας δώσει μια γρήγορη εικόνα των βασικών σημείων του άρθρου.

Οι περιλήψεις AI ενδέχεται να περιέχουν ανακρίβειες ή παραλείψεις. Για την πλήρη ενημέρωση, διαβάστε ολόκληρο το άρθρο.

  • Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας προκαλείται κυρίως από τον ιό HPV, ωστόσο η επιστήμη διαθέτει πλέον αποτελεσματικά μέσα για την πρόληψη και την έγκαιρη αντιμετώπισή του.
  • Στην Ελλάδα, το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών παρέχει δωρεάν εμβολιασμό για αγόρια και κορίτσια, ενώ το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» προσφέρει δωρεάν προληπτικό έλεγχο σε γυναίκες ηλικίας 21 έως 65 ετών.
  • Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας στοχεύει στην εξάλειψη της νόσου έως το 2030, επιδιώκοντας υψηλά ποσοστά εμβολιασμού, συστηματικό προληπτικό έλεγχο και άμεση πρόσβαση σε εξειδικευμένες θεραπείες.
  • Η έγκαιρη διάγνωση μέσω τεστ Παπανικολάου ή HPV DNA test επιτρέπει την αποτελεσματική αντιμετώπιση προκαρκινικών αλλοιώσεων, σώζοντας εκατοντάδες χιλιάδες ζωές παγκοσμίως.
Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης Προσθήκη της huffingtonpost.gr στην Google

Υπάρχει ένας καρκίνος που η επιστήμη διαθέτει σήμερα τα μέσα για να αποτρέψει στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων. Κι όμως, εξακολουθεί να σκοτώνει εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες κάθε χρόνο.

Είναι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας.

Advertisement
Advertisement

Η 17η Νοεμβρίου, Ημέρα Δράσης για την Εξάλειψη του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας, αποτελεί ευκαιρία να υπενθυμίσουμε μια πραγματικότητα που αφορά κάθε οικογένεια: υπάρχει αποτελεσματικό εμβόλιο, υπάρχουν εξετάσεις που εντοπίζουν προκαρκινικές αλλοιώσεις και υπάρχουν θεραπείες που μπορούν να σώσουν ζωές.

Το σημαντικότερο είναι ότι στην Ελλάδα τόσο ο εμβολιασμός για τις προβλεπόμενες ηλικιακές ομάδες όσο και οι προληπτικές εξετάσεις συγκεκριμένων κατηγοριών γυναικών παρέχονται δωρεάν.

Οι αριθμοί που προκαλούν ανησυχία

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2022 καταγράφηκαν παγκοσμίως περίπου 660.000 νέες περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και 350.000 θάνατοι.

Αυτό αντιστοιχεί, κατά μέσο όρο, σε περίπου 1.800 νέες διαγνώσεις και 960 θανάτους την ημέρα.

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας αποτελεί τον τέταρτο συχνότερο καρκίνο στις γυναίκες παγκοσμίως.

Advertisement

Περίπου το 94% των θανάτων καταγράφηκε σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Οι αριθμοί αποτυπώνουν τεράστιες ανισότητες στην πρόσβαση στον εμβολιασμό, στις εξετάσεις και στην κατάλληλη θεραπεία.

Ο ιός HPV και πώς προκαλεί καρκίνο

Advertisement

Σχεδόν όλες οι περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου της μήτρας συνδέονται με επίμονη λοίμωξη από ορισμένους τύπους υψηλού κινδύνου του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων, γνωστού ως HPV.

Ο HPV είναι εξαιρετικά συχνός και μεταδίδεται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής και της στενής επαφής δέρματος με δέρμα στην περιοχή των γεννητικών οργάνων.

Οι περισσότεροι σεξουαλικά ενεργοί άνθρωποι θα εκτεθούν σε κάποιον τύπο του ιού στη διάρκεια της ζωής τους.

Advertisement

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο οργανισμός απομακρύνει τη λοίμωξη χωρίς να εμφανιστεί πρόβλημα.

Όταν όμως μια λοίμωξη από τύπο υψηλού κινδύνου επιμένει για χρόνια, μπορεί να προκαλέσει κυτταρικές αλλοιώσεις που σταδιακά εξελίσσονται σε καρκίνο.

Η παρουσία του HPV δεν σημαίνει ότι κάποιος έχει καρκίνο ούτε ότι θα εμφανίσει υποχρεωτικά τη νόσο.

Advertisement

Το δωρεάν εμβόλιο στην Ελλάδα: Από ποια ηλικία και μέχρι πότε

Advertisement

Το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2026 προβλέπει εμβολιασμό έναντι του HPV τόσο για τα κορίτσια όσο και για τα αγόρια.

Η συνιστώμενη ηλικία είναι από 9 έως 11 ετών.

Αν ο εμβολιασμός δεν πραγματοποιηθεί σε αυτή την ηλικία, μπορεί να αναπληρωθεί έως την ηλικία των 18 ετών.

Advertisement

Το εμβόλιο αποζημιώνεται πλήρως στις προβλεπόμενες ηλικιακές ομάδες.

Υπάρχει, όμως, μια σημαντική λεπτομέρεια για τους γονείς: σύμφωνα με το πρόγραμμα του 2026, η πλήρης αποζημίωση για αγόρια και κορίτσια ηλικίας 15 έως 18 ετών προβλέπεται μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Ο χρονικός αυτός περιορισμός δεν αφορά τις ειδικές ομάδες αυξημένου κινδύνου.

Για τον γενικό παιδικό και εφηβικό πληθυσμό προβλέπονται δύο δόσεις, με μεσοδιάστημα 6 έως 12 μηνών.

Σε ορισμένες ομάδες αυξημένου κινδύνου προβλέπονται τρεις δόσεις.

Το εμβόλιο δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, όπως συμβαίνει με το αντιγριπικό.

Η μεγαλύτερη προστασία επιτυγχάνεται όταν ο εμβολιασμός ολοκληρωθεί πριν από την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας.

Γιατί εμβολιάζονται και τα αγόρια

Ο HPV δεν αφορά μόνο τις γυναίκες.

Ορισμένοι τύποι του ιού συνδέονται και με καρκίνους του πρωκτού, του πέους και του στοματοφάρυγγα.

Ο εμβολιασμός των αγοριών προστατεύει την ατομική τους υγεία και συμβάλλει στη μείωση της κυκλοφορίας του ιού στον πληθυσμό.

Στην Ελλάδα χρησιμοποιείται το εννεαδύναμο εμβόλιο HPV9, που παρέχει προστασία έναντι εννέα τύπων του ιού.

Το εμβόλιο είναι προληπτικό. Δεν θεραπεύει μια ήδη υπάρχουσα λοίμωξη ούτε τον καρκίνο.

Τι ισχύει για τους ενήλικες

Ο εμβολιασμός HPV δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην παιδική ηλικία.

Για συγκεκριμένες ομάδες ενηλίκων αυξημένου κινδύνου προβλέπονται ειδικές συστάσεις, ανάλογα με την ηλικία και την κατάσταση της υγείας τους.

Σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνονται άτομα με ανοσοκαταστολή, HIV λοίμωξη και άλλους αναγνωρισμένους παράγοντες κινδύνου.

Η ένδειξη και η αποζημίωση πρέπει να ελέγχονται με βάση το ισχύον Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων και τις οδηγίες του θεράποντος γιατρού.

Ποια συμπτώματα πρέπει να κινητοποιήσουν μια γυναίκα

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι ότι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, στα αρχικά στάδια, συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα.

Αυτός είναι ο λόγος που ο προληπτικός έλεγχος είναι τόσο σημαντικός.

Όταν εμφανιστούν συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν:

  • Κολπική αιμορραγία μετά τη σεξουαλική επαφή.
  • Αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους.
  • Αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση.
  • Ασυνήθιστες ή δύσοσμες κολπικές εκκρίσεις.
  • Πόνο στην περιοχή της πυέλου.
  • Πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή.

Σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν επιπλέον συμπτώματα, όπως επίμονος πόνος στη μέση, προβλήματα ούρησης ή ανεξήγητη απώλεια βάρους.

Τα συμπτώματα αυτά δεν σημαίνουν απαραίτητα καρκίνο. Απαιτούν όμως γυναικολογική αξιολόγηση.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Οι δύο βασικές εξετάσεις πρόληψης είναι το τεστ Παπανικολάου και το HPV DNA test.

Το τεστ Παπανικολάου αναζητά αλλοιώσεις στα κύτταρα του τραχήλου.

Το HPV DNA test ανιχνεύει την παρουσία τύπων του ιού που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.

Αν τα αποτελέσματα δείξουν ύποπτα ευρήματα, ο γυναικολόγος μπορεί να συστήσει κολποσκόπηση και, εφόσον χρειάζεται, βιοψία.

Η οριστική διάγνωση καρκίνου βασίζεται στην ιστολογική εξέταση ιστού.

Ένα θετικό HPV test δεν αποτελεί από μόνο του διάγνωση καρκίνου.

Δωρεάν εξετάσεις στην Ελλάδα για γυναίκες 21 έως 65 ετών

Μέσω του εθνικού προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», οι γυναίκες ηλικίας 21 έως 65 ετών μπορούν, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις, να πραγματοποιήσουν δωρεάν προληπτικό έλεγχο.

Το πρόγραμμα αφορά ασφαλισμένες και ανασφάλιστες γυναίκες με ΑΜΚΑ, χωρίς προηγούμενη διάγνωση καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Για τις ηλικίες 21 έως 29 ετών προβλέπεται τεστ Παπανικολάου.

Για τις ηλικίες 30 έως 65 ετών προβλέπεται HPV DNA test.

Ανάλογα με τα αποτελέσματα, καλύπτονται και περαιτέρω εξετάσεις, όπως κολποσκόπηση και βιοψία.

Η επιλεξιμότητα εξαρτάται και από το πότε πραγματοποιήθηκε ο προηγούμενος έλεγχος.

Το Υπουργείο Υγείας επιβεβαίωσε τον Οκτώβριο του 2026 τη συνέχιση του προγράμματος δωρεάν εξετάσεων.

Υπάρχει θεραπεία και μπορεί να θεραπευτεί πλήρως;

Ναι. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας μπορεί να θεραπευτεί, ιδιαίτερα όταν διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, το μέγεθος του όγκου, τη γενική κατάσταση της ασθενούς και άλλους ιατρικούς παράγοντες.

Οι βασικές θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν χειρουργική επέμβαση, ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται επίσης ανοσοθεραπεία και άλλες σύγχρονες συστηματικές θεραπείες.

Όταν εντοπίζονται προκαρκινικές αλλοιώσεις, μπορούν συχνά να αντιμετωπιστούν πριν εξελιχθούν σε διηθητικό καρκίνο.

Αυτό ακριβώς είναι το μεγάλο πλεονέκτημα του προληπτικού ελέγχου.

Η θεραπεία εξατομικεύεται από εξειδικευμένη ιατρική ομάδα.

Ο στόχος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για το 2030

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει θέσει έναν φιλόδοξο στόχο: να εξαλειφθεί ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας ως πρόβλημα δημόσιας υγείας.

Η στρατηγική βασίζεται σε τρεις συγκεκριμένους στόχους μέχρι το 2030.

Πρώτον, να έχει εμβολιαστεί πλήρως το 90% των κοριτσιών μέχρι την ηλικία των 15 ετών.

Δεύτερον, το 70% των γυναικών να έχει εξεταστεί με αξιόπιστη μέθοδο έως την ηλικία των 35 ετών και ξανά έως τα 45.

Τρίτον, το 90% των γυναικών με προκαρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνο να λαμβάνει κατάλληλη θεραπεία.

Η εξάλειψη δεν σημαίνει ότι δεν θα εμφανιστεί ποτέ ξανά περιστατικό. Ο ΠΟΥ ορίζει ως σχετικό όριο λιγότερες από τέσσερις νέες περιπτώσεις ανά 100.000 γυναίκες ετησίως.

Το μήνυμα προς κάθε ελληνική οικογένεια

Η πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας αρχίζει πολύ πριν εμφανιστεί οποιοδήποτε σύμπτωμα.

Αρχίζει από την ενημέρωση των γονέων για τον εμβολιασμό των παιδιών τους.

Συνεχίζεται με τον τακτικό προληπτικό έλεγχο των γυναικών, ακόμη και όταν αισθάνονται απολύτως υγιείς.

Και ολοκληρώνεται με την έγκαιρη αντιμετώπιση των προκαρκινικών αλλοιώσεων και τη σωστή θεραπεία όταν χρειάζεται.

Η Ελλάδα διαθέτει πλέον δύο σημαντικά εργαλεία: δωρεάν εμβολιασμό για τις προβλεπόμενες ομάδες και οργανωμένο πρόγραμμα δωρεάν προληπτικών εξετάσεων.

Το ζητούμενο είναι αυτά τα εργαλεία να αξιοποιούνται.

Γιατί πίσω από τους 350.000 θανάτους παγκοσμίως δεν υπάρχουν απλώς αριθμοί.

Υπάρχουν γυναίκες, μητέρες, κόρες, οικογένειες.

Και η επιστήμη μάς δείχνει ότι πάρα πολλές από αυτές τις απώλειες μπορούν να αποφευχθούν.

Πηγές: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO), International Agency for Research on Cancer (IARC), Υπουργείο Υγείας, Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών 2026, ΕΟΔΥ, Εθνικό Πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ».