Σαν σήμερα, στις 15 Σεπτεμβρίου 1919, κυκλοφόρησε το πρώτο φύλλο μιας εφημερίδας που έμελλε να συνδεθεί όσο λίγες με τη σύγχρονη πολιτική, κοινωνική και πνευματική ιστορία της Ελλάδας: της «Καθημερινής».
Ιδρυτής της ήταν ο 33χρονος τότε Γεώργιος Α. Βλάχος, γιος του διπλωμάτη και συγγραφέα Άγγελου Βλάχου. Το πρώτο φύλλο πούλησε 6.700 αντίτυπα. Η Ελλάδα βρισκόταν σε μία από τις πιο ταραγμένες περιόδους της ιστορίας της, με τον Εθνικό Διχασμό ακόμη ζωντανό και τον ελληνικό στρατό ήδη στη Μικρά Ασία.
Από την πρώτη κιόλας έκδοση ο Γεώργιος Βλάχος έδινε το στίγμα μιας εφημερίδας που ήθελε να παρεμβαίνει στα πολιτικά πράγματα. Στο πρώτο κύριο άρθρο της διακήρυσσε το δικαίωμά της να ελέγχει τις κυβερνητικές πράξεις, παρά τους περιορισμούς των συνταγματικών ελευθεριών της εποχής. (Καθημερινή)
Η Κατοχή και η πρώτη μεγάλη διακοπή
Υπάρχει μια λεπτομέρεια που αξίζει να αποσαφηνιστεί. Η «Καθημερινή» δεν έκλεισε με την είσοδο των Γερμανών στην Αθήνα.
Από τις 27 Απριλίου 1941 συνέχισε να εκδίδεται υπό καθεστώς κατοχικού ελέγχου. Στις 15 Σεπτεμβρίου 1944 διακόπηκε η έκδοση των αθηναϊκών εφημερίδων που κυκλοφορούσαν κατά την Κατοχή και η «Καθημερινή» συγχωνεύθηκε μαζί με άλλες στον «Ηνωμένο Τύπο».
Την 1η Φεβρουαρίου 1945, στην απελευθερωμένη πλέον Ελλάδα, η εφημερίδα επανακυκλοφόρησε. (Καθημερινή)
Η εποχή της Ελένης Βλάχου
Το 1951 πέθανε ο Γεώργιος Α. Βλάχος και τη διεύθυνση ανέλαβε η κόρη του, Ελένη Βλάχου. Μια από τις ισχυρότερες και πιο ιδιαίτερες προσωπικότητες που γνώρισε ποτέ ο ελληνικός Τύπος.
Το 1955 εγκαινιάστηκαν τα νέα γραφεία στην οδό Σωκράτους 57. Για δεκαετίες η διεύθυνση αυτή ήταν κάτι πολύ περισσότερο από μια ταχυδρομική διεύθυνση. Ήταν ένα από τα ιστορικά «σπίτια» της ελληνικής δημοσιογραφίας. (Καθημερινή)
Και το γράφω και προσωπικά.
Είχα την τιμή να εργαστώ για λίγους μήνες στην «Καθημερινή», την εποχή της Ελένης Βλάχου. Και με διευθυντή τον Μίμη Παπαναγιώτου. Για έναν νέο δημοσιογράφο, η είσοδος σε εκείνο το κτίριο της Σωκράτους δεν ήταν απλώς η είσοδος σε μια εφημερίδα. Ήταν η είσοδος σε ένα κομμάτι της ιστορίας του ελληνικού Τύπου. Ένα πραγματικό καμάρι της οδού Σωκράτους.
Το «όχι» της Βλάχου στη χούντα
Και ύστερα ήρθε η 21η Απριλίου 1967.
Η Ελένη Βλάχου πήρε μία απόφαση που πέρασε στην ιστορία του ελληνικού Τύπου: αρνήθηκε να συνεχίσει να εκδίδει την «Καθημερινή» υπό τις εντολές και τη λογοκρισία της δικτατορίας.
Έκλεισε την εφημερίδα.
Δεν δέχθηκε να μετατρέψει τις σελίδες της σε όργανο ενός ανελεύθερου καθεστώτος. Αργότερα διέφυγε στο εξωτερικό και ανέπτυξε αντιδικτατορική δράση. Η απουσία της «Καθημερινής» και της «Μεσημβρινής» από τα περίπτερα αποτέλεσε από μόνη της μια πολιτική πράξη αντίστασης. (Καθημερινή)
Η «Καθημερινή» παρέμεινε κλειστή σε όλη τη διάρκεια της επταετίας και επανεκδόθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 1974, μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας – ακριβώς 55 χρόνια από την ημέρα κυκλοφορίας του πρώτου φύλλου της. (Καθημερινή)
Μεγάλα ονόματα στις σελίδες της
Στις σελίδες της «Καθημερινής» πέρασαν επί περισσότερο από έναν αιώνα σημαντικές προσωπικότητες της δημοσιογραφίας, των γραμμάτων και της δημόσιας ζωής.
Ανάμεσά τους ο Σπύρος Μελάς, ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, ο Οδυσσέας Ελύτης και πολλοί ακόμη άνθρωποι που διαμόρφωσαν όχι μόνο την ιστορία μιας εφημερίδας αλλά και το ύφος μιας ολόκληρης εποχής του ελληνικού Τύπου.
Η ίδια η Ελένη Βλάχου, με τα περίφημα χρονογραφήματά της και την υπογραφή «Ε», αποτέλεσε σχολή δημοσιογραφικής γραφής.
Από τους Βλάχους στους Αλαφούζους
Μετά από αλλαγές ιδιοκτησίας, το 1988 άρχισε ένα νέο μεγάλο κεφάλαιο, όταν η «Καθημερινή» πέρασε στον Αριστείδη Αλαφούζο.
Σήμερα εκδότης είναι ο Θεμιστοκλής Α. Αλαφούζος και διευθυντής ο Αλέξης Παπαχελάς, συνεχίζοντας μία δημοσιογραφική διαδρομή που πλέον έχει ξεπεράσει τον έναν αιώνα.
Περισσότερα από 32.000 φύλλα Ιστορίας
Οι αριθμοί από μόνοι τους είναι εντυπωσιακοί.
Το ψηφιοποιημένο Ιστορικό Αρχείο της «Καθημερινής», μόνο για την περίοδο από το 1919 έως το 2010, περιλαμβάνει 26.106 εκδόσεις, 404.571 σελίδες και περισσότερα από 3,38 εκατομμύρια άρθρα.
Και στις 12 Σεπτεμβρίου 2026, παραμονές της 107ης επετείου της, το πρωτοσέλιδο έγραφε:
Έτος 107ο – Αρ. φύλλου 32.312.
Περισσότερα από 32.000 φύλλα. Πόλεμοι, Μικρασιατική Καταστροφή, δικτατορίες, Κατοχή, Εμφύλιος, Μεταπολίτευση, κυβερνήσεις, εκλογές, εθνικοί θρίαμβοι και τραγωδίες. Όλα πέρασαν από τις σελίδες της.
Και για μένα υπάρχει πάντα και εκείνη η προσωπική υποσημείωση.
Ότι για λίγους μήνες είχα την τύχη και την τιμή να είμαι κι εγώ ένας από τους δημοσιογράφους που πέρασαν την πόρτα της ιστορικής «Καθημερινής» της Ελένης Βλάχου, στο καμάρι της οδού Σωκράτους.
