Δεν είναι ώρα για μισόλογα. Δεν είναι ώρα για θεσμικά χαϊδέματα. Δεν είναι ώρα για άλλη μία «έρευνα σε βάθος» που θα χαθεί στα υπόγεια της γραφειοκρατίας. Είναι η ώρα να ανοίξει επιτέλους το απόστημα της διαφθοράς στις πολεοδομίες, στα συναφή γραφεία, στις υπηρεσίες που κρατούν φακέλους, άδειες, αυθαίρετα, δασικούς χάρτες και ανθρώπινες περιουσίες στα χέρια τους. Και το νυστέρι να φτάσει μέχρι το μεδούλι.
Τον τελευταίο καιρό οι εξελίξεις τρέχουν με τρόπο που δεν επιτρέπει σε κανέναν να κάνει πως δεν βλέπει.
Πρώτα η παραίτηση του γενικού γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του υπουργείου Περιβάλλοντος, Ευθύμιου Μπακογιάννη, με φόντο αναφορές για εμπλοκή συγγενικού του προσώπου. Μία παραίτηση που είχε χαρακτήρα ευθιξίας.
Μετά η παραίτηση του γενικού γραμματέα του υπουργείου Πολιτισμού, Γιώργου Διδασκάλου, επίσης στη σκιά του ίδιου μεγάλου σκανδάλου. Χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί δημοσίως ποια ακριβώς είναι η όποια εμπλοκή του ή αν πρόκειται για πολιτική και όχι ποινική διάσταση.
Και όλα αυτά ενώ έχει προηγηθεί η χοντρή υπόθεση της Πολεοδομίας Ρόδου. Μία υπόθεση που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως τοπική παραφωνία. Διότι όταν μία πολεοδομία γίνεται σύμβολο σήψης, δεν αφορά μόνο έναν δήμο, ένα νησί, μία υπηρεσία. Αφορά όλο το σύστημα που επιτρέπει σε τέτοιους μηχανισμούς να στήνονται, να λειτουργούν, να απλώνονται και να προστατεύονται.
Και τώρα έχουμε την υπόθεση των πολεοδομιών της Αττικής. Έξι συλλήψεις. Κακουργηματικές διώξεις. Αναφορές για «ταρίφες», φακέλους, διευθετήσεις, παράτυπες άδειες, μείωση προστίμων, νομιμοποιήσεις, αυθαίρετα. Δηλαδή όλο το σκοτεινό λεξιλόγιο μιας διαφθοράς που δεν είναι θεωρητική. Είναι πρακτική. Είναι καθημερινή. Είναι ακριβή. Και είναι, για πολλούς πολίτες, εξοντωτική.
Ο Λέανδρος Ρακιντζής, ως γενικός επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης, δεν κουραζόταν να το επαναλαμβάνει στις εκθέσεις του. Οι πολεοδομίες ήταν σταθερά στην κορυφή των υπηρεσιών με τα μεγαλύτερα συμπτώματα διαφθοράς. Δεν το έλεγε μία φορά. Δεν το έλεγε ευκαιριακά. Το κατέγραφε διαχρονικά.
Και δεν ήταν μόνο οι πολεοδομίες. Ήταν και τα δασαρχεία. Υπηρεσίες που πολλές φορές συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με πολεοδομικά ζητήματα. Με χρήσεις γης. Με χαρακτηρισμούς εκτάσεων. Με οικοδομήσιμα και μη οικοδομήσιμα. Με άδειες. Με απαγορεύσεις. Με πρόστιμα. Με εξαιρέσεις. Με καθυστερήσεις που μπορούν να γονατίσουν έναν πολίτη ή έναν επαγγελματία.
Ας μη γελιόμαστε.
Όπου υπάρχει χαρτί που μπορεί να «κολλήσει», υπάρχει και κάποιος που μπορεί να ζητήσει να «λαδωθεί» για να ξεκολλήσει.
Όπου υπάρχει φάκελος που μπορεί να μείνει θαμμένος, υπάρχει και κάποιος που μπορεί να πουλήσει επιτάχυνση.
Όπου υπάρχει αυθαίρετο που μπορεί να βαφτιστεί νόμιμο, πρόστιμο που μπορεί να μειωθεί, άδεια που μπορεί να βγει, ένσταση που μπορεί να εξαφανιστεί, εκεί πάντα θα υπάρχουν πρόθυμοι μεσάζοντες, πρόθυμοι υπάλληλοι, πρόθυμοι τεχνικοί, πρόθυμοι επαγγελματίες.
Και κάπου εκεί μπαίνουν στο κάδρο όχι μόνο διεφθαρμένοι δημόσιοι υπάλληλοι, αλλά και πολεοδόμοι, μηχανικοί, δικηγόροι, πιθανόν συμβολαιογράφοι, διαμεσολαβητές, πολιτικά πρόσωπα χαμηλής ή υψηλότερης ισχύος, τοπικά κυκλώματα, «γνωστοί γνωστών» και επαγγελματίες της εξυπηρέτησης.
Αυτό είναι το βαθύ κράτος της μικρής και μεγάλης συναλλαγής.
Όχι το κράτος των πολλών έντιμων υπαλλήλων που πηγαίνουν κάθε πρωί στη δουλειά τους, σηκώνουν φακέλους που δεν τους αναλογούν, δουλεύουν με παλιές υποδομές, με ελλείψεις προσωπικού, με πίεση πολιτών και με ευθύνες δυσανάλογες του μισθού τους.
Αυτούς δεν τους κατηγορώ. Και δεν πρέπει να τους κατηγορήσει κανείς συλλήβδην.
Σε καμία περίπτωση δεν είναι όλοι οι εργαζόμενοι στις πολεοδομίες διεφθαρμένοι. Σε καμία περίπτωση δεν είναι όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι ύποπτοι. Σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να ισοπεδώσουμε ανθρώπους που κάνουν τη δουλειά τους τίμια, συχνά μέσα σε ένα σύστημα που τους εκθέτει, τους πιέζει και τους αφήνει ακάλυπτους.
Αλλά ακριβώς για χάρη αυτών των έντιμων υπαλλήλων πρέπει να τελειώνουμε με τους άλλους. Με εκείνες και εκείνους που κάνουν τη χοντρή δουλειά. Με εκείνους που έχουν μετατρέψει την υπογραφή σε ταμείο. Με εκείνους που βλέπουν τον πολίτη όχι ως άνθρωπο που ζητά νόμιμη εξυπηρέτηση, αλλά ως πορτοφόλι. Με εκείνους που έχουν μάθει να κρύβονται πίσω από τη γραφειοκρατία και να την χρησιμοποιούν σαν εκβιαστικό μηχανισμό.
Διότι η διαφθορά στις πολεοδομίες δεν είναι απλώς ένα ποινικό αδίκημα. Είναι αντικοινωνικό έγκλημα. Η εποχή του φακέλου, της ταρίφας, της εξυπηρέτησης και του «ξέρω κάποιον μέσα» πρέπει να τελειώσει. Αυτή τη φορά, όχι με λόγια. Με νυστέρι.
