Μέσα σε λιγότερο από έξι μήνες, ο χάρτης των ορίων ταχύτητας στην Ελλάδα έχει αλλάξει αισθητά. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 εφαρμόζεται το νέο πλαίσιο του ΚΟΚ για τις κατοικημένες περιοχές, ενώ τώρα ανοίγει νέο κεφάλαιο και για τους αυτοκινητόδρομους, με αύξηση του ορίου ταχύτητας των βαρέων οχημάτων από τα 80 στα 90 χλμ./ώρα. Και ενώ οι οδηγοί καλούνται να προσαρμοστούν, ένα άλλο ερώτημα μένει αναπάντητο: πόσο κόστισε και με ποια διαδικασία έγινε η αντικατάσταση των δεκάδων χιλιάδων πινακίδων στη χώρα;
Η νέα πληροφορία αφορά τα βαρέα οχήματα που κινούνται στους αυτοκινητόδρομους. Σύμφωνα με πληροφορίες το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών εξετάζει νομοθετική ρύθμιση ώστε το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας για τα φορτηγά στους αυτοκινητόδρομους να αυξηθεί στα 90 χλμ./ώρα, από τα 80 χλμ./ώρα που ισχύουν σήμερα. Η ρύθμιση, όπως αναφέρεται, αναμένεται να ενταχθεί σε επόμενο νομοσχέδιο που θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.
Η παρέμβαση αυτή δεν αφορά τα Ι.Χ. αυτοκίνητα, αλλά τα βαρέα οχήματα. Η Ομοσπονδία Φορτηγών Αυτοκινητιστών Ελλάδος έχει υποστηρίξει ότι τα σύγχρονα φορτηγά διαθέτουν περιοριστή ταχύτητας στα 90 χλμ./ώρα και ότι η αύξηση του ορίου δεν εισάγει μια νέα, ανεξέλεγκτη πραγματικότητα, αλλά προσαρμόζει το ελληνικό πλαίσιο στις τεχνικές προδιαγραφές των οχημάτων και στα ευρωπαϊκά δεδομένα.
Το ζήτημα όμως έρχεται πάνω σε ένα ήδη φορτωμένο εξάμηνο αλλαγών. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, το γενικό όριο ταχύτητας μέσα στις κατοικημένες περιοχές δεν αντιμετωπίζεται πλέον με τον παλαιό οριζόντιο κανόνα των 50 χλμ./ώρα. Το νέο πλαίσιο προβλέπει διαφοροποιήσεις ανάλογα με τον τύπο της οδού και την υφιστάμενη σήμανση, με το όριο των 30 χλμ./ώρα να αποτελεί πλέον τον βασικό κανόνα σε μεγάλο μέρος του αστικού ιστού, εκτός αν υπάρχει διαφορετική πινακίδα.
Με απλά λόγια: ο οδηγός δεν μπορεί πια να θεωρεί αυτονόητο ότι μέσα στην πόλη «πάει με 50». Σε πολλές περιπτώσεις το όριο είναι 30. Σε μεγαλύτερους αστικούς άξονες μπορεί να προβλέπεται 50 ή άλλο όριο, εφόσον αυτό προκύπτει από τη σήμανση και τα χαρακτηριστικά του δρόμου. Η πινακίδα, σε κάθε περίπτωση, υπερισχύει.
Τα πρόστιμα για υπέρβαση ταχύτητας είναι πλέον κλιμακωτά και σημαντικά αυστηρότερα.
Για υπέρβαση έως 20 χλμ./ώρα πάνω από το όριο, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο 150 ευρώ.
Για υπέρβαση πάνω από 20 και έως 30 χλμ./ώρα, το πρόστιμο παραμένει 150 ευρώ, αλλά συνοδεύεται από αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 20 ημέρες.
Για υπέρβαση πάνω από 30 και έως 50 χλμ./ώρα, το πρόστιμο ανεβαίνει στα 350 ευρώ, με αφαίρεση άδειας οδήγησης και στοιχείων κυκλοφορίας του οχήματος για 30 ημέρες.
Στους αυτοκινητόδρομους, ταχύτητα πάνω από 150 χλμ./ώρα επισύρει πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας και στοιχείων κυκλοφορίας για 30 ημέρες. Στις οδούς ταχείας κυκλοφορίας, αντίστοιχη κύρωση προβλέπεται για ταχύτητα πάνω από 130 χλμ./ώρα, ενώ στο υπόλοιπο οδικό δίκτυο για ταχύτητα πάνω από 120 χλμ./ώρα.
Για υπέρβαση άνω των 50 χλμ./ώρα, το πρόστιμο φτάνει τα 700 ευρώ και η άδεια οδήγησης αφαιρείται για 60 ημέρες. Σε περίπτωση υποτροπής, το πρόστιμο ανεβαίνει στα 1.000 ευρώ και η αφαίρεση άδειας μπορεί να φτάσει τις 180 ημέρες. Στη δεύτερη υποτροπή, το πρόστιμο φτάνει τα 2.000 ευρώ και η άδεια αφαιρείται για έναν χρόνο.
Ακόμη βαρύτερη είναι η πρόβλεψη για ταχύτητα πάνω από 200 χλμ./ώρα ή συμμετοχή σε «κόντρες»: πρόστιμο 2.000 ευρώ και αφαίρεση άδειας για έναν χρόνο. Στην πρώτη υποτροπή, το πρόστιμο γίνεται 4.000 ευρώ και η αφαίρεση άδειας δύο έτη. Στη δεύτερη υποτροπή, το πρόστιμο φτάνει τα 8.000 ευρώ και η αφαίρεση άδειας τα τέσσερα έτη.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο αν οι αλλαγές είναι αναγκαίες για την οδική ασφάλεια. Προφανώς η ταχύτητα σκοτώνει. Προφανώς οι πόλεις χρειάζονται πιο ανθρώπινους δρόμους. Προφανώς τα βαρέα οχήματα πρέπει να κινούνται με κανόνες που ανταποκρίνονται στις τεχνικές προδιαγραφές τους, χωρίς να δημιουργούν κινδύνους.
Το ερώτημα είναι και άλλο: ποιος πληρώνει τον λογαριασμό των συνεχών αλλαγών;
Διότι κάθε αλλαγή ορίου δεν είναι μόνο μια νομοθετική πρόβλεψη. Είναι και πινακίδες. Είναι νέες σημάνσεις. Είναι προμήθειες. Είναι εργολαβίες. Είναι δημόσιο χρήμα. Είναι δεκάδες χιλιάδες πινακίδες σε δήμους, περιφέρειες και εθνικό δίκτυο —πλην των αυτοκινητοδρόμων, όπου η ευθύνη ανήκει στους ιδιώτες παραχωρησιούχους.
Και εδώ υπάρχει ένα πολιτικό ερώτημα που παραμένει αναπάντητο.
Ο αρμόδιος υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, δεν έχει ακόμη απαντήσει σε δημοσιεύματα και προσωπικές δημόσιες παρεμβάσεις, ακόμη και με βίντεο, για το πόσο κόστισε συνολικά η αλλαγή των πινακίδων σε ολόκληρη τη χώρα. Ούτε έχει απαντηθεί με ποια διαδικασία επιλέχθηκαν εκείνοι που ανέλαβαν να κατασκευάσουν τις νέες πινακίδες, εκτός από τους αυτοκινητόδρομους όπου, όπως είναι γνωστό, το αντικείμενο αφορά ιδιώτες παραχωρησιούχους.
