Στις 18 Οκτωβρίου 1912, ενώ ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος βρισκόταν στις πρώτες ημέρες του, ένας Έλληνας αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού πραγματοποιούσε μία από τις πιο τολμηρές επιχειρήσεις της ελληνικής ναυτικής ιστορίας.
Ο υποπλοίαρχος Νικόλαος Βότσης, κυβερνήτης του μικρού τορπιλοβόλου Τ-11, εισέδυσε μέσα στη νύχτα στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, που βρισκόταν ακόμη υπό οθωμανική κυριαρχία, και τορπίλισε το οθωμανικό πολεμικό πλοίο «Φετίχ Μπουλέντ».
Η επιχείρηση είχε τεράστια συμβολική σημασία. Το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό αποδείκνυε ότι μπορούσε να χτυπήσει τον αντίπαλο ακόμη και μέσα σε ένα καλά προστατευμένο λιμάνι.
Η Θεσσαλονίκη πριν από την απελευθέρωση
Τον Οκτώβριο του 1912 η Ελλάδα, η Σερβία, η Βουλγαρία και το Μαυροβούνιο βρίσκονταν σε πόλεμο με την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Ο ελληνικός στρατός προέλαυνε στη Μακεδονία, ενώ το Πολεμικό Ναυτικό είχε αναλάβει να εξασφαλίσει τον έλεγχο του Αιγαίου και να περιορίσει τις κινήσεις του οθωμανικού στόλου.
Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε έναν από τους σημαντικότερους στρατηγικούς στόχους. Το λιμάνι της ήταν κρίσιμο για τις μεταφορές στρατευμάτων και εφοδίων.
Σε αυτό το περιβάλλον ο Βότσης αποφάσισε να αναλάβει μια επιχείρηση εξαιρετικά υψηλού κινδύνου.
Η νύχτα της επίθεσης
Το ελληνικό τορπιλοβόλο 11 ήταν ένα μικρό σκάφος, χωρίς τη θωράκιση και τη δύναμη πυρός των μεγάλων πολεμικών πλοίων.
Ο Βότσης κατάφερε να περάσει απαρατήρητος από την είσοδο του Θερμαϊκού και να πλησιάσει τον στόχο του.
Ο Έλληνας κυβερνήτης εξαπέλυσε τις τορπίλες του και πέτυχε το οθωμανικό πλοίο, το οποίο βυθίστηκε στα ρηχά νερά του λιμανιού.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο ήταν ότι το ελληνικό τορπιλοβόλο κατάφερε να αποχωρήσει και να διαφύγει χωρίς απώλειες.
Ένα χτύπημα με τεράστια ψυχολογική σημασία
Η βύθιση δεν άλλαξε από μόνη της τον συσχετισμό ναυτικών δυνάμεων, καθώς το οθωμανικό πλοίο ήταν ήδη παρωχημένο.
Αποτέλεσε, ωστόσο, σημαντική επιτυχία για το ηθικό των Ελλήνων και σοβαρό πλήγμα στο κύρος των οθωμανικών αρχών.
Η είδηση έγινε δεκτή με ενθουσιασμό στην Ελλάδα, ενώ το όνομα του Βότση συνδέθηκε με την τόλμη και την αποφασιστικότητα των αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 26 Οκτωβρίου 1912, η Θεσσαλονίκη παραδιδόταν στον ελληνικό στρατό.
Ποιος ήταν ο Νικόλαος Βότσης
Ο Νικόλαος Βότσης γεννήθηκε στην Ύδρα το 1877 και ακολούθησε σταδιοδρομία στο Πολεμικό Ναυτικό.
Η επιχείρηση στη Θεσσαλονίκη τον καθιέρωσε ως μία από τις χαρακτηριστικές μορφές της ναυτικής ιστορίας των Βαλκανικών Πολέμων.
Συνέχισε τη σταδιοδρομία του και έφθασε σε ανώτερους βαθμούς του Ναυτικού. Πέθανε το 1931.
Το όνομά του δόθηκε σε δρόμους, περιοχές και ναυτικές μονάδες, ενώ η μνήμη της επιχείρησης διατηρείται ιδιαίτερα ζωντανή στη Θεσσαλονίκη.
Μια επιχείρηση που έμεινε στην ιστορία
Η ιστορία του Βότση δεν είναι μόνο η ιστορία της βύθισης ενός πολεμικού πλοίου.
Είναι και μια υπενθύμιση ότι στις στρατιωτικές επιχειρήσεις ο αιφνιδιασμός, η γνώση του περιβάλλοντος και η αποφασιστικότητα μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία από το μέγεθος και την ισχύ των αντιπάλων.
Στη Θεσσαλονίκη, το όνομα του Βότση παραμένει συνδεδεμένο με τις τελευταίες ημέρες της οθωμανικής κυριαρχίας και με μία από τις πιο γνωστές ελληνικές ναυτικές επιχειρήσεις του 20ού αιώνα.
Ιστορικές λεπτομέρειες που αξίζει να προστεθούν
Η έρευνα επιβεβαιώνει τρία ιδιαίτερα ενδιαφέροντα στοιχεία:
Ο Βότσης ζήτησε ο ίδιος την άδεια της επικίνδυνης αποστολής από τον Παύλο Κουντουριώτη και το υπουργείο Ναυτικών.
Δύο ντόπιοι ψαράδες βοήθησαν στην πλοήγηση ανάμεσα στα αβαθή και τα ναρκοπέδια του Θερμαϊκού.
Το τορπιλοβόλο πλησίασε σε απόσταση περίπου 150 μέτρων και εξαπέλυσε τρεις τορπίλες, από τις οποίες οι δύο έπληξαν τον στόχο.
