Ήταν η εποχή που η τηλεόραση δεν είχε ακόμη μπει σε όλα τα ελληνικά σπίτια. Κι όμως, μια ασπρόμαυρη σειρά κατάφερε να μετατρέψει την παρακολούθησή της σε εθνική συνήθεια. Οι δρόμοι άδειαζαν, οι οικογένειες συγκεντρώνονταν μπροστά στις μικρές οθόνες και όσοι δεν είχαν τηλεόραση αναζητούσαν μια θέση στο σπίτι του γείτονα.
Ήταν ο «Άγνωστος Πόλεμος», η θρυλική σειρά του Νίκου Φώσκολου, που έκανε πρεμιέρα στην ΥΕΝΕΔ την Τρίτη 12 Οκτωβρίου 1971 και έγραψε μια από τις σημαντικότερες σελίδες της ιστορίας της ελληνικής τηλεόρασης.
226 επεισόδια και σχεδόν δυόμισι χρόνια επιτυχίας
Η σειρά προβλήθηκε από τις 12 Οκτωβρίου 1971 έως τις 26 Φεβρουαρίου 1974, συμπληρώνοντας 226 επεισόδια σε πέντε αφηγηματικούς κύκλους. Το σενάριο υπέγραφε ο Νίκος Φώσκολος, τη σκηνοθεσία ο Κώστας Κουτσομύτης, ενώ παραγωγός ήταν ο Νίκος Νικολαρέας.
Οι ιστορίες εκτυλίσσονταν στα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με επίκεντρο την κατασκοπεία, την αντικατασκοπεία, τις μυστικές επιχειρήσεις, τις προδοσίες και τις προσωπικές τραγωδίες.
Οι τίτλοι των πέντε κύκλων ήταν «Καταδικασμένη σε θάνατο», «Ο άνθρωπος με τα δύο πρόσωπα», «Διαταγή αυτοκτονίας», «Στην κόλαση δεν υπάρχουν σύνορα» και «Φλεγόμενη έρημος: Νίκη στη Βόρειο Αφρική».
Ο Άγγελος Αντωνόπουλος και οι μεγάλοι πρωταγωνιστές
Κεντρικός ήρωας ήταν ο συνταγματάρχης Διαγόρας Βαρτάνης, τον οποίο υποδυόταν ο Άγγελος Αντωνόπουλος. Ένας αξιωματικός της ελληνικής αντικατασκοπείας, με αποφασιστικότητα, πατριωτισμό και προσωπικά διλήμματα.
Δίπλα του εμφανίστηκε ένα εξαιρετικό σύνολο ηθοποιών: Γκέλυ Μαυροπούλου (Χριστίνα Ψάχου), Κώστας Καραγιώργης (υπολοχαγός Έκτορας Ψάχος), Μιράντα Κουνελάκη (Έρρικα), Γιώργος Σίσκος (ταγματάρχης Καβάσης), Τζένη Ρουσσέα (Βιργινία Δέρβου), Τόνια Καζιάνη, Γιώργος Τζώρτζης, Τίμος Περλέγκας, Θόδωρος Έξαρχος, Ντίνος Καρύδης, Σμαρούλα Γιούλη και Βασίλης Διαμαντόπουλος.
Η τηλεθέαση που έφτανε σε ασύλληπτα ποσοστά
Ο «Άγνωστος Πόλεμος» συνδέθηκε με ποσοστά τηλεθέασης που σήμερα φαίνονται αδιανόητα. Η βιβλιογραφία για την ιστορία της ελληνικής τηλεόρασης αναφέρει ποσοστό 76%, ενώ μεταγενέστερα δημοσιεύματα κάνουν λόγο ακόμη και για 92%.
Χρειάζεται, ωστόσο, μια διευκρίνιση: εκείνη την εποχή δεν υπήρχε το σημερινό σύστημα ηλεκτρονικής μέτρησης της τηλεθέασης. Συνεπώς, τα ποσοστά αυτά αποτελούν ιστορικές αναφορές και δεν είναι απολύτως συγκρίσιμα με τις σύγχρονες μετρήσεις. Αυτό που δεν αμφισβητείται είναι η τεράστια απήχηση της σειράς.
Η σειρά που προβλήθηκε μέσα στη δικτατορία
Ο «Άγνωστος Πόλεμος» μεταδιδόταν από την ΥΕΝΕΔ, τον τηλεοπτικό σταθμό των Ενόπλων Δυνάμεων, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα βρισκόταν υπό στρατιωτική δικτατορία. Μετά τη Μεταπολίτευση διατυπώθηκαν επικρίσεις ότι η προβολή ηρωικών στρατιωτικών χαρακτήρων μπορούσε να λειτουργήσει ευνοϊκά για την εικόνα του στρατού. Αυτό δεν αναιρεί την καλλιτεχνική επιτυχία της σειράς, αλλά αποτελεί σημαντικό στοιχείο του ιστορικού πλαισίου.
Γιατί τελείωσε τόσο απότομα;
Το τέλος της σειράς τον Φεβρουάριο του 1974 υπήρξε απότομο. Σύμφωνα με μαρτυρία του Νίκου Φώσκολου που καταγράφεται στην ιστορική βάση RetroDB, το δικτατορικό καθεστώς ζήτησε να συνεχιστεί η ιστορία στα χρόνια του ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου. Ο δημιουργός αρνήθηκε και, σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία, η σειρά διακόπηκε.
Ένας τηλεοπτικός θρύλος που πέρασε στην ιστορία
Η επιτυχία του «Αγνώστου Πολέμου» δεν περιορίστηκε στην τηλεοπτική οθόνη. Το περιοδικό «Ρομάντσο» δημοσίευσε την ιστορία σε φωτορομάντζο, ενώ υπήρξε ακόμη και έκτος αφηγηματικός κύκλος, ο οποίος δεν μεταφέρθηκε ποτέ στην τηλεόραση.
Περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, η σειρά παραμένει σημείο αναφοράς για την ελληνική τηλεοπτική μυθοπλασία. Σε μια Ελλάδα χωρίς ιδιωτικά κανάλια, χωρίς τηλεχειριστήρια και χωρίς διαδικτυακές πλατφόρμες, ο «Άγνωστος Πόλεμος» κατάφερε να δώσει τηλεοπτικό ραντεβού σε μια ολόκληρη χώρα.
Πηγές: RetroDB, ιστορικά αφιερώματα στην ελληνική τηλεόραση.
