Τα ξημερώματα της 28ης Σεπτεμβρίου 2013 η Ελλάδα ξυπνούσε μπροστά σε μια πρωτοφανή, αλλά αναμενόμενη για τα μεταπολιτευτικά χρονικά επιχείρηση των διωκτικών αρχών. Συλλαμβάνονταν ο γενικός γραμματέας της Χρυσής Αυγής Νίκος Μιχαλολιάκος και σειρά βουλευτών και στελεχών της, μεταξύ των οποίων ο Ηλίας Κασιδιάρης και ο Γιάννης Λαγός.
Οι συλλήψεις δεν ήταν ένα ξαφνικό και απομονωμένο γεγονός. Είχαν προηγηθεί η δολοφονία του Παύλου Φύσσα στο Κερατσίνι, τα ξημερώματα της 18ης Σεπτεμβρίου 2013, και η κατεπείγουσα έρευνα για τη συνολική δράση της Χρυσής Αυγής.
Στις 23 Σεπτεμβρίου, με εντολή της τότε εισαγγελέως του Αρείου Πάγου Ευτέρπης Κουτζαμάνη, άρχισε έρευνα μετά και τη διαβίβαση 32 δικογραφιών από τον τότε υπουργό Δημόσιας Τάξης Νίκο Δένδια. Πέντε ημέρες αργότερα, μετά την προκαταρκτική έρευνα του αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Χαράλαμπου Βουρλιώτη, ασκήθηκε δίωξη για εγκληματική οργάνωση.
Η δολοφονία Φύσσα που άνοιξε τον ασκό του Αιόλου
Καθοριστικό γεγονός υπήρξε η δολοφονία του 34χρονου μουσικού Παύλου Φύσσα από τον Γιώργο Ρουπακιά.
Η δολοφονία επιτάχυνε δραματικά τις έρευνες για τη λειτουργία και τη δομή της Χρυσής Αυγής. Οι αρχές συγκέντρωσαν καταθέσεις, τηλεφωνικές επικοινωνίες και άλλο αποδεικτικό υλικό, εξετάζοντας πλέον όχι μόνο μεμονωμένες πράξεις βίας αλλά το κατά πόσο υπήρχε οργανωμένη και ιεραρχημένη εγκληματική δράση.
Η υπόθεση που δημιουργήθηκε περιέλαβε, πέρα από τη δολοφονία Φύσσα, επιθέσεις και άλλες εγκληματικές πράξεις που εξετάστηκαν στη μεγάλη δίκη που ακολούθησε.
Από τις συλλήψεις στη μεγάλη δίκη
Τον Φεβρουάριο του 2015 εκδόθηκε το βούλευμα με το οποίο παραπέμφθηκαν σε δίκη η τότε κοινοβουλευτική ηγεσία της Χρυσής Αυγής και οι κατηγορούμενοι για τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα.
Η μεγάλη δίκη άρχισε τον Απρίλιο του 2015. Συνολικά 69 κατηγορούμενοι βρέθηκαν αρχικά ενώπιον της Δικαιοσύνης σε μια διαδικασία που διήρκεσε περισσότερο από πέντε χρόνια.
Η απόφαση ανακοινώθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2020. Το δικαστήριο έκρινε ότι η Χρυσή Αυγή λειτουργούσε ως εγκληματική οργάνωση υπό τον μανδύα πολιτικού κόμματος.
Για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης κρίθηκαν ένοχοι οι Νίκος Μιχαλολιάκος, Ιωάννης Λαγός, Ηλίας Κασιδιάρης, Χρήστος Παππάς, Γιώργος Γερμενής, Ηλίας Παναγιώταρος και Αρτέμης Ματθαιόπουλος. Παράλληλα, πρώην βουλευτές και άλλα στελέχη κρίθηκαν ένοχα για ένταξη στην εγκληματική οργάνωση. Ο Γιώργος Ρουπακιάς καταδικάστηκε για την ανθρωποκτονία του Παύλου Φύσσα.
Οι πρωτόδικες ποινές
Στον πρώτο βαθμό επιβλήθηκαν βαριές ποινές στην ηγετική ομάδα. Ο Νίκος Μιχαλολιάκος και ο Ηλίας Κασιδιάρης καταδικάστηκαν σε συνολικές ποινές 13 ετών και έξι μηνών, ο Γιάννης Λαγός σε 13 έτη και οκτώ μήνες, ο Χρήστος Παππάς σε 13 έτη και τρεις μήνες, ο Γιώργος Γερμενής σε 13 έτη και έξι μήνες και ο Ηλίας Παναγιώταρος σε 13 χρόνια.
Για τον Ρουπακιά η ποινή ήταν ισόβια κάθειρξη για τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, μαζί με πρόσθετη ποινή για την ένταξή του στην εγκληματική οργάνωση.
Το Εφετείο του 2026 επικύρωσε τον πυρήνα της απόφασης
Η δεύτερη μεγάλη δικαστική πράξη ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο του 2026.
Στις 4 Μαρτίου, ύστερα από περίπου τριάμισι χρόνια διαδικασίας και περισσότερες από 150 συνεδριάσεις, το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων έκρινε και σε δεύτερο βαθμό ενόχους τους 42 κατηγορουμένους που είχαν φθάσει ενώπιόν του.
Το Εφετείο έκρινε εκ νέου ενόχους για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης τους Μιχαλολιάκο, Κασιδιάρη, Λαγό, Παππά, Παναγιώταρο, Γερμενή και Ματθαιόπουλο.
Στις 11 Μαρτίου ανακοινώθηκαν οι ποινές: 13 χρόνια κάθειρξη στους Μιχαλολιάκο, Κασιδιάρη, Λαγό, Παππά, Γερμενή και Παναγιώταρο και 10 χρόνια στον Ματθαιόπουλο. Ο Ρουπακιάς καταδικάστηκε εκ νέου σε ισόβια κάθειρξη για τη δολοφονία Φύσσα και σε επιπλέον δέκα χρόνια για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση.
Πού βρίσκονται σήμερα
Η εικόνα, τον Σεπτέμβριο του 2026, είναι διαφορετική για κάθε καταδικασθέντα, καθώς μεσολάβησαν αποφυλακίσεις, εκτίσεις ποινών και δικαστικές αποφάσεις.
Ο Νίκος Μιχαλολιάκος έχει αποφυλακιστεί υπό όρους και βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό. Το Συμβούλιο Εφετών Λαμίας είχε κάνει δεκτό αίτημά του για υφ’ όρον απόλυση, με επίκληση λόγων υγείας, επιβάλλοντας περιοριστικούς όρους.
Ο Ηλίας Κασιδιάρης αποφυλακίστηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2026 από τις φυλακές Δομοκού, μετά τον υπολογισμό του χρόνου έκτισης της ποινής του, της προσωρινής κράτησης και των ημερών εργασίας στη φυλακή. Η εξέλιξη ήρθε λίγους μήνες μετά την επιβολή και σε δεύτερο βαθμό της ποινής των 13 ετών για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης.
Ο Γιάννης Λαγός, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία μετά την απόφαση του Εφετείου, παρέμενε κρατούμενος, έχοντας καταδικαστεί και σε δεύτερο βαθμό σε 13 χρόνια κάθειρξη για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης.
Για αρκετά από τα υπόλοιπα πρώην στελέχη οι ποινές έχουν ήδη εκτιθεί ή έχει διαφοροποιηθεί η έκτισή τους με βάση τις προβλέψεις της ποινικής και σωφρονιστικής νομοθεσίας.
Μία σημαντική εξέλιξη της εφετειακής απόφασης ήταν ότι η πρώην βουλευτής Ελένη Ζαρούλια οδηγήθηκε για πρώτη φορά στη φυλακή. Το Εφετείο της επέβαλε ποινή πέντε ετών για ένταξη σε εγκληματική οργάνωση και απέρριψε το αίτημα μετατροπής της ποινής της σε χρηματική.
Δεκατρία χρόνια δικαστικής διαδρομής
Από εκείνο το πρωινό της 28ης Σεπτεμβρίου 2013 έως την απόφαση του Εφετείου τον Μάρτιο του 2026 μεσολάβησαν σχεδόν δεκατρία χρόνια ανακρίσεων, δικών, καταθέσεων, αποδεικτικών στοιχείων, εφέσεων και δικαστικών αποφάσεων.
Το γεγονός που επιτάχυνε την έρευνα ήταν η δολοφονία του Παύλου Φύσσα. Οι συλλήψεις της 28ης Σεπτεμβρίου αποτέλεσαν την αρχή μιας δικαστικής διαδικασίας η οποία κατέληξε το 2020 στην πρωτόδικη κρίση ότι η Χρυσή Αυγή ήταν εγκληματική οργάνωση υπό τον μανδύα πολιτικού κόμματος και, τον Μάρτιο του 2026, στην επικύρωση αυτής της κρίσης από το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων.
Η υπόθεση, επομένως, δεν έκλεισε με τις χειροπέδες του 2013. Χρειάστηκαν δύο μεγάλες δίκες και περισσότερο από μία δεκαετία για να φτάσει στη σημερινή δικαστική της κατάληξη.
Πηγές
ΕΡΤ – Παύλος Φύσσας και δίκη Χρυσής Αυγής
