Το τρίτο Σάββατο του Σεπτεμβρίου είναι αφιερωμένο παγκοσμίως στους εθελοντές δότες μυελού των οστών. Μία ημέρα που δεν έχει απλώς συμβολικό χαρακτήρα. Υπενθυμίζει ότι κάπου στον κόσμο μπορεί ένας άνθρωπος να περιμένει ένα μόσχευμα και η ζωή του να εξαρτάται από την ύπαρξη ενός άλλου ανθρώπου με τον κατάλληλο ιστικό τύπο.
Τι είναι ο μυελός των οστών
Ο μυελός των οστών είναι ο ιστός που βρίσκεται στο εσωτερικό των οστών και αποτελεί ουσιαστικά το «εργοστάσιο» παραγωγής του αίματός μας. Εκεί βρίσκονται τα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα, από τα οποία παράγονται τα ερυθρά και τα λευκά αιμοσφαίρια καθώς και τα αιμοπετάλια.
Και μία απαραίτητη διευκρίνιση: ο μυελός των οστών δεν έχει καμία σχέση με τον νωτιαίο μυελό και η δωρεά δεν αφορά τη σπονδυλική στήλη ή το νευρικό σύστημα. (Όραμα Ελπίδας)
Ποιοι ασθενείς μπορεί να χρειαστούν μεταμόσχευση
Η μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση σοβαρών αιματολογικών, νεοπλασματικών, ανοσολογικών και ορισμένων γενετικών νοσημάτων.
Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται διάφορες μορφές λευχαιμίας, τα μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα, ορισμένα λεμφώματα, η απλαστική αναιμία, σοβαρές κληρονομικές ανοσοανεπάρκειες, ορισμένα μεταβολικά νοσήματα, αλλά και παθήσεις όπως η μεσογειακή αναιμία και η δρεπανοκυτταρική αναιμία. (Όραμα Ελπίδας)
Δεν σημαίνει βεβαίως ότι κάθε ασθενής με μία από αυτές τις παθήσεις χρειάζεται μεταμόσχευση. Η απόφαση εξαρτάται από τον συγκεκριμένο τύπο της νόσου, το στάδιο, την ανταπόκριση στις άλλες θεραπείες, την ηλικία και τη γενικότερη κατάσταση του ασθενούς.
Γιατί είναι τόσο σημαντικός ο άγνωστος εθελοντής
Το κρίσιμο στοιχείο είναι η ιστοσυμβατότητα. Για να πραγματοποιηθεί αλλογενής μεταμόσχευση πρέπει να υπάρχει μεγάλη ομοιότητα μεταξύ δότη και ασθενούς ως προς τα αντιγόνα HLA – κάτι σαν την ιδιαίτερη «ιστική ταυτότητα» κάθε ανθρώπου. Επειδή τα HLA παρουσιάζουν τεράστια ποικιλομορφία, η αναζήτηση κατάλληλου δότη μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολη. (Γ.Ν. ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ)
Η πρώτη αναζήτηση γίνεται συνήθως στην οικογένεια. Όμως, σύμφωνα με το «Όραμα Ελπίδας», μόνο περίπου 3 στους 10 ασθενείς βρίσκουν συμβατό συγγενή δότη. Για τους υπόλοιπους η αναζήτηση επεκτείνεται στα εθνικά και διεθνή αρχεία εθελοντών δοτών. (Όραμα Ελπίδας)
Γι’ αυτό και ο αριθμός των εθελοντών έχει τεράστια σημασία: όσο περισσότερες διαφορετικές «ιστικές ταυτότητες» υπάρχουν καταχωρισμένες, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες ένας ασθενής να βρει τον άνθρωπο που μπορεί να του χαρίσει το απαραίτητο μόσχευμα.
Πώς γίνεται κάποιος εθελοντής δότης
Η αρχική εγγραφή είναι πολύ απλούστερη από όσο πιστεύουν πολλοί. Ο υποψήφιος συμπληρώνει το σχετικό ιστορικό και δίνει ένα μικρό δείγμα αίματος ή στοματικού επιχρίσματος. Από αυτό προσδιορίζεται ο ιστικός τύπος του και τα στοιχεία καταχωρίζονται στα σχετικά αρχεία δοτών. (Όραμα Ελπίδας)
Αν κάποια στιγμή βρεθεί συμβατός με ασθενή, ακολουθούν επιβεβαιωτικές εξετάσεις και πλήρης ιατρικός έλεγχος. Η συλλογή αιμοποιητικών κυττάρων μπορεί να γίνει από το περιφερικό αίμα ή, ανάλογα με την περίπτωση, από τον μυελό των οστών. (Όραμα Ελπίδας)
Ένας άγνωστος άνθρωπος μπορεί να είναι ο μοναδικός συμβατός
Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη σημασία της Παγκόσμιας Ημέρας Εθελοντή Δότη Μυελού των Οστών.
Ο δότης συνήθως δεν γνωρίζει τον ασθενή που περιμένει. Μπορεί να βρίσκεται στην ίδια πόλη ή χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Μπορεί να είναι παιδί ή ενήλικος. Εκείνο που τους συνδέει είναι ένας σπάνιος συνδυασμός ιστοσυμβατότητας.
Και για έναν ασθενή του οποίου ο μυελός δεν μπορεί πλέον να δημιουργήσει ένα υγιές αιμοποιητικό σύστημα, αυτή η συμβατότητα μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ περισσότερο από μια ιατρική διαδικασία:
μπορεί να σημαίνει μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή.
