Η γάτα είναι ίσως το μοναδικό κατοικίδιο που κατάφερε να εξημερωθεί χωρίς ποτέ να χάσει την ανεξαρτησία της. Γνωρίζεις σπίτι, αλλά όχι αφεντικό. Εδώ και περίπου 10.000 χρόνια συντροφεύει τον άνθρωπο, προστατεύει τις αποθήκες από τρωκτικά, γεμίζει σπίτια με τρυφερότητα, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί έναν χαρακτήρα που την κάνει να μοιάζει άγρια και ελεύθερη. Δεν είναι τυχαίο ότι απέκτησε θεϊκή υπόσταση, έγινε πρωταγωνίστρια στη λογοτεχνία, στον κινηματογράφο, στη μουσική και στη ζωγραφική.
Από την άγρια φύση… στον καναπέ μας
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι όλες οι οικόσιτες γάτες κατάγονται από την αφρικανική αγριόγατα (Felis lybica). Η εξημέρωσή τους ξεκίνησε στη Μέση Ανατολή όταν οι πρώτοι γεωργοί αποθήκευαν σιτηρά, προσελκύοντας ποντίκια. Οι γάτες ακολούθησαν το εύκολο θήραμα και έτσι δημιουργήθηκε μια σχέση αμοιβαίου οφέλους με τον άνθρωπο.
Σήμερα υπολογίζεται ότι στον κόσμο ζουν περισσότερες από 600 εκατομμύρια γάτες, δεσποζόμενες και αδέσποτες.
Πόσα είδη υπάρχουν;
Συχνά γίνεται σύγχυση ανάμεσα στα είδη και στις φυλές.
- Η επιστήμη αναγνωρίζει ένα είδος οικόσιτης γάτας (Felis catus).
- Ωστόσο υπάρχουν περισσότερες από 70 αναγνωρισμένες φυλές, ανάλογα με τις διεθνείς ομοσπονδίες.
- Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν οι Persian, Siamese, Maine Coon, Bengal, Sphynx, British Shorthair, Ragdoll και Norwegian Forest.
Πόσα χρόνια ζει;
Η μέση διάρκεια ζωής μιας γάτας είναι:
- 12 έως 18 χρόνια για τις περισσότερες οικόσιτες.
- Πολλές ξεπερνούν τα 20 χρόνια.
- Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις που έφτασαν ακόμη και τα 30 και πλέον χρόνια.
Τα μεγάλα πλεονεκτήματα
Η γάτα θεωρείται ιδανικό κατοικίδιο γιατί:
- είναι ιδιαίτερα καθαρή,
- δεν χρειάζεται καθημερινές βόλτες,
- μειώνει το άγχος και την αρτηριακή πίεση,
- προσφέρει συντροφιά χωρίς να είναι εξαρτητική,
- διαθέτει εξαιρετική ακοή και νυχτερινή όραση,
- είναι φυσικός κυνηγός τρωκτικών.
Το χαρακτηριστικό γουργούρισμά της έχει συνδεθεί ακόμη και με χαλάρωση, ενώ αρκετές επιστημονικές μελέτες εξετάζουν αν οι συχνότητές του συμβάλλουν και στην επούλωση οστών και ιστών.
Τα μειονεκτήματα
Βέβαια η συμβίωση με μια γάτα έχει και απαιτήσεις.
- Χρειάζεται εμβολιασμούς και κτηνιατρική φροντίδα.
- Οι τρίχες αποτελούν πρόβλημα για όσους έχουν αλλεργίες.
- Μπορεί να προκαλέσει φθορές σε έπιπλα από το ξύσιμο των νυχιών της.
- Διατηρεί έντονα το ένστικτο του κυνηγού και πολλές φορές εμφανίζει ανεξάρτητη συμπεριφορά που δυσκολεύει την εκπαίδευσή της.
Οι χώρες που τη λάτρεψαν
Η γάτα λατρεύτηκε όσο λίγα ζώα στην ανθρώπινη ιστορία.
Στην Αρχαία Αίγυπτο θεωρούνταν ιερό ζώο και συνδεόταν με τη θεά Βάστη (Bastet), προστάτιδα του σπιτιού, της γονιμότητας και της μητρότητας. Η θανάτωση γάτας μπορούσε να τιμωρηθεί ακόμη και με θάνατο, ενώ πολλές μουμιοποιούνταν μαζί με τους ιδιοκτήτες τους.
Στην Ιαπωνία, η περίφημη Maneki–neko, η γάτα που χαιρετά με το σηκωμένο πόδι, θεωρείται σύμβολο καλής τύχης και ευημερίας.
Στη Ταϊλάνδη και σε άλλες ασιατικές χώρες ορισμένες φυλές θεωρούνται φορείς ευλογίας και πλούτου.
Αντίθετα, στον ευρωπαϊκό Μεσαίωνα, ιδιαίτερα οι μαύρες γάτες συνδέθηκαν άδικα με τη μαγεία και τις δεισιδαιμονίες.
Η γάτα στην τέχνη
Ελάχιστα ζώα έχουν εμπνεύσει τόσο πολύ τους δημιουργούς.
Στη λογοτεχνία εμφανίζεται από τα παραμύθια μέχρι τον «Γάτο με τις Μπότες», τον «Cheshire Cat» της «Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων» και τα έργα του Τ.Σ. Έλιοτ, που αποτέλεσαν τη βάση για το διάσημο μιούζικαλ «Cats» του Άντριου Λόιντ Γουέμπερ.
Στον κινηματογράφο πρωταγωνίστησε στον «Αριστόγατο», στον «Garfield», στον «Puss in Boots», ενώ εκατοντάδες ταινίες, σειρές κινουμένων σχεδίων και animation έχουν ως κεντρικό ήρωα μια γάτα.
Στη μουσική και στο τραγούδι, οι γάτες αποτέλεσαν σύμβολο μυστηρίου, ανεξαρτησίας και αισθησιασμού, ενώ αμέτρητοι ζωγράφοι, από την αρχαιότητα έως τον Πικάσο και τον Ματίς, τις αποτύπωσαν στα έργα τους.
Ένας ξεχωριστός δεσμός
Η Παγκόσμια Ημέρα Γάτας, που καθιερώθηκε το 2002 με πρωτοβουλία του Διεθνούς Ταμείου για την Ευημερία των Ζώων (IFAW), δεν είναι απλώς μια γιορτή για τους φίλους των κατοικιδίων. Είναι μια υπενθύμιση ότι ο άνθρωπος και η γάτα συνυπάρχουν εδώ και χιλιάδες χρόνια, χτίζοντας μια σχέση που βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό και όχι στην υποταγή. Ίσως γι’ αυτό η γάτα παραμένει μέχρι σήμερα το πιο μυστηριώδες, ανεξάρτητο και ταυτόχρονα αγαπημένο κατοικίδιο στον κόσμο.
