Μια φωτογραφία που έμεινε για δεκαετίες στο αρχείο του περίφημου Studio Κλεισθένης έρχεται στο φως και μαζί της ξυπνά μια ολόκληρη εποχή.
Τραβήχτηκε στο καμαρίνι του Δημήτρη Παπαμιχαήλ, του ηθοποιού που ταυτίστηκε όσο λίγοι με τη χρυσή εποχή του ελληνικού κινηματογράφου και του θεάτρου.
Δίπλα του βρίσκεται ένας άνθρωπος που αξίζει να θυμούνται και οι νεότερες γενιές δημοσιογράφων: ο Δημήτρης Λυμπερόπουλος, ένας από τους σημαντικότερους ρεπόρτερ της εποχής του, με πρόσβαση σε πρόσωπα που για τους περισσότερους συναδέλφους του ήταν απρόσιτα και με ιδιαίτερα στενή σχέση με τον Αριστοτέλη Ωνάση.
Και η ίδια η φωτογραφία μάς οδηγεί σε έναν τρίτο σπουδαίο άνθρωπο: τον Κλεισθένη Δασκαλάκο, τον θρυλικό «Κλεισθένη» της φωτογραφίας, που απαθανάτισε επί δεκαετίες το ελληνικό θέατρο και τον κινηματογράφο και έγινε πραγματικός δάσκαλος για πολλούς φωτογράφους και φωτορεπόρτερ.
Τρεις διαφορετικές διαδρομές. Τρεις μεγάλες μορφές μιας Ελλάδας που δεν υπάρχει πια.
Δημήτρης Παπαμιχαήλ: Πολύ περισσότερο από το κινηματογραφικό ζευγάρι με την Αλίκη
Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ γεννήθηκε στον Πειραιά στις 29 Αυγούστου 1934 και μεγάλωσε σε μια λαϊκή οικογένεια. Η μεγάλη του αγάπη ήταν από νωρίς το θέατρο και σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, από την οποία αποφοίτησε το 1955 με άριστα.
Πολύ πριν γίνει κινηματογραφικός σταρ είχε ήδη πατήσει στο σανίδι του Εθνικού και συμμετείχε στην ιστορική παράσταση του «Ιππόλυτου» στην Επίδαυρο, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ροντήρη.
Στον κινηματογράφο εμφανίστηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του ’50 και γρήγορα έγινε ένας από τους δημοφιλέστερους πρωταγωνιστές της χώρας.
«Το Ξύλο Βγήκε από τον Παράδεισο», «Μανταλένα», «Η Αρχόντισσα και ο Αλήτης», «Η Νεράιδα και το Παληκάρι» είναι μόνο μερικές από τις ταινίες που εξακολουθούν να προβάλλονται και να αγαπιούνται δεκαετίες αργότερα.
Φυσικά, τεράστιο κεφάλαιο της ζωής του ήταν η Αλίκη Βουγιουκλάκη. Γνωρίστηκαν στη Δραματική Σχολή, έγιναν το απόλυτο κινηματογραφικό και θεατρικό ζευγάρι της εποχής και παντρεύτηκαν το 1965. Απέκτησαν έναν γιο, τον Γιάννη Παπαμιχαήλ, και χώρισαν το 1975.
Πίσω όμως από την τεράστια δημοσιότητα του ζευγαριού υπήρχε ένας ηθοποιός με πραγματική θεατρική παιδεία, που συνεργάστηκε με ονόματα όπως η Κατίνα Παξινού, ο Αλέξης Μινωτής και η Άννα Συνοδινού.
Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ πέθανε στις 8 Αυγούστου 2004, σε ηλικία 69 ετών.
Δημήτρης Λυμπερόπουλος: Ο μεγάλος ρεπόρτερ που μπορούσε να πλησιάσει τον Ωνάση
Η παρουσία του Δημήτρη Λυμπερόπουλου δίπλα στον Παπαμιχαήλ δίνει στη φωτογραφία μια πρόσθετη ιστορική αξία.
Ο Λυμπερόπουλος υπήρξε μια από τις χαρακτηριστικότερες φυσιογνωμίες της μεγάλης εποχής του ελληνικού ρεπορτάζ. Ανήκε στη γενιά των δημοσιογράφων που δεν περίμεναν το δελτίο Τύπου ούτε έκαναν ρεπορτάζ από το γραφείο. Κυνηγούσαν την είδηση, δημιουργούσαν προσωπικές πηγές και αποκτούσαν πρόσβαση στους πρωταγωνιστές της εποχής τους.
Στην πολυετή διαδρομή του ασχολήθηκε ιδιαίτερα με το κοσμικό και διεθνές ρεπορτάζ και γνώρισε από κοντά προσωπικότητες που απασχολούσαν όχι μόνο τον ελληνικό αλλά και τον διεθνή Τύπο.
Ξεχωριστό κεφάλαιο υπήρξε η σχέση του με τον Αριστοτέλη Ωνάση.
Ο Λυμπερόπουλος ήταν από τους ελάχιστους Έλληνες δημοσιογράφους που είχαν καταφέρει να αποκτήσουν πραγματικά προσωπική επαφή με τον πανίσχυρο εφοπλιστή. Δεν τον αντιμετώπιζε μόνο πίσω από ένα μικρόφωνο ή μέσα από επίσημες ανακοινώσεις. Μπορούσε να τον συναντήσει, να του μιλήσει από κοντά και να καταγράψει ιστορίες από τον κόσμο του.
Αυτή η σχέση τού επέτρεψε να γνωρίσει εκ των έσω πτυχές της ζωής του Ωνάση, του κύκλου του και της κοσμοπολίτικης κοινωνίας που κινούνταν μεταξύ Αθήνας, Μονακό, Παρισιού, Νέας Υόρκης και Σκορπιού.
Ο Λυμπερόπουλος έγραψε επίσης βιβλία και κατέγραψε πολλές από τις εμπειρίες, τις συναντήσεις και τα παρασκήνια μιας δημοσιογραφικής ζωής γεμάτης διάσημα πρόσωπα.
Και ίσως αυτή είναι η μεγαλύτερη διαφορά εκείνης της σχολής δημοσιογραφίας: ο ρεπόρτερ έπρεπε πρώτα να κερδίσει την εμπιστοσύνη της πηγής του. Ο Δημήτρης Λυμπερόπουλος υπήρξε από τους ανθρώπους που το κατάφεραν σε εξαιρετικά υψηλό επίπεδο.
Κλεισθένης Δασκαλάκος: Ο άνθρωπος που φωτογράφισε μια ολόκληρη εποχή
Και υπάρχει βέβαια ο άνθρωπος πίσω από τον φακό.
Ο Κλεισθένης Δασκαλάκος, γνωστός σε όλη την καλλιτεχνική Ελλάδα απλώς ως «Κλεισθένης», υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες φωτογράφους του 20ού αιώνα.
Το Studio Κλεισθένης εξελίχθηκε σε ένα πραγματικό αρχείο της νεότερης ελληνικής καλλιτεχνικής ιστορίας.
Μπροστά από τον φακό του πέρασαν πρωταγωνιστές του θεάτρου και του κινηματογράφου, τραγουδιστές, πολιτικοί και προσωπικότητες της δημόσιας ζωής. Οι φωτογραφίες του δεν αποτελούσαν απλώς τα απαραίτητα πορτρέτα προβολής των καλλιτεχνών. Πολλές έγιναν οι ίδιες μέρος της συλλογικής μνήμης.
Η Αλίκη Βουγιουκλάκη, η Τζένη Καρέζη, η Μελίνα Μερκούρη, ο Δημήτρης Χορν, ο Μάνος Χατζιδάκις και δεκάδες ακόμη μεγάλα ονόματα της μεταπολεμικής Ελλάδας πέρασαν από τον φακό του.
Ο Κλεισθένης γνώριζε κάτι που σήμερα, μέσα στην εποχή των χιλιάδων ψηφιακών λήψεων, εύκολα ξεχνιέται: ότι ο φωτογράφος έπρεπε να περιμένει τη μία στιγμή.
Να διαβάσει το πρόσωπο. Να καταλάβει τον χαρακτήρα του ανθρώπου απέναντί του. Να χρησιμοποιήσει σωστά το φως. Και να πατήσει το κουμπί όταν η έκφραση έλεγε κάτι περισσότερο από μια απλή πόζα.
Γι’ αυτό και θεωρήθηκε δάσκαλος για πολλούς φωτογράφους και φωτορεπόρτερ που ακολούθησαν.
Το τεράστιο φωτογραφικό αρχείο που συνδέεται με το όνομά του αποτελεί σήμερα πολύτιμη παρακαταθήκη. Μέσα από τα αρνητικά και τις φωτογραφίες του μπορεί κανείς ουσιαστικά να ξαναδεί την ιστορία της ελληνικής καλλιτεχνικής ζωής πολλών δεκαετιών.
Μία φωτογραφία, τρεις διαφορετικές ιστορίες
Γι’ αυτό η συγκεκριμένη εικόνα δεν είναι απλώς «μια αδημοσίευτη φωτογραφία του Δημήτρη Παπαμιχαήλ».
Είναι κάτι περισσότερο.
Ο Παπαμιχαήλ αντιπροσωπεύει τη μεγάλη εποχή του ελληνικού θεάτρου και του κινηματογράφου.
Ο Λυμπερόπουλος μια σχολή δημοσιογραφίας όπου ο ρεπόρτερ έβγαινε στον δρόμο, δημιουργούσε πηγές και μπορούσε να φτάσει ακόμη και δίπλα στον Αριστοτέλη Ωνάση.
Και ο Κλεισθένης τη γενιά των φωτογράφων που, με ένα φιλμ και μερικές δεκάδες διαθέσιμες λήψεις, κατάφερναν να δημιουργήσουν εικόνες που έμεναν για πάντα.
Τρεις μεγάλες μορφές. Τρία διαφορετικά επαγγέλματα. Μία φωτογραφία που ενώνει ένα κομμάτι της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
