Η φόρτωση ενός αυτοκινήτου δεν είναι απλή υπόθεση «βάζω πράγματα όπου χωρέσουν και φεύγω». Είτε πρόκειται για οικογενειακό Ι.Χ., είτε για αγροτικό/pick-up, είτε για μεγάλο φορτηγό, ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας βάζει συγκεκριμένους κανόνες: το φορτίο δεν πρέπει να κινδυνεύει να πέσει, να μετακινηθεί, να μειώσει την ευστάθεια του οχήματος, να κρύψει φώτα και πινακίδες ή να περιορίσει την ορατότητα του οδηγού. Ο νέος ΚΟΚ προβλέπει ειδικά ότι το φορτίο πρέπει να είναι προετοιμασμένο, τακτοποιημένο και στοιβαγμένο έτσι ώστε να μην θέτει σε κίνδυνο ανθρώπους, ζώα, δημόσια ή ιδιωτική περιουσία.
Ο γενικός κανόνας για όλα τα οχήματα
Το πρώτο που πρέπει να προσέχουμε είναι το βάρος. Το όχημα δεν επιτρέπεται να φορτώνεται πάνω από το μέγιστο επιτρεπόμενο βάρος που προβλέπει ο κατασκευαστής και η άδεια κυκλοφορίας. Το ίδιο ισχύει και για τα φορτία ανά άξονα, κάτι ιδιαίτερα κρίσιμο στα φορτηγά. Δεν έχει σημασία μόνο πόσο βάρος βάζουμε, αλλά και πού το βάζουμε. Ένα βαρύ αντικείμενο στο πίσω μέρος μπορεί να «σηκώσει» το εμπρός μέρος, να αλλοιώσει το φρενάρισμα, να χαλάσει το κράτημα και να κάνει το όχημα επικίνδυνο.
Το δεύτερο είναι η ασφάλιση του φορτίου. Ιμάντες, σχοινιά, αλυσίδες, μουσαμάδες, δίχτυα και καλύμματα πρέπει να είναι κατάλληλα για το βάρος και το είδος του φορτίου, να είναι σε καλή κατάσταση και να είναι σωστά τεντωμένα. Ο ΚΟΚ αναφέρει ρητά ότι τα μέσα πρόσδεσης πρέπει να είναι καλά σφιγμένα και στερεωμένα, χωρίς φθορές που μπορεί να τα κάνουν να αστοχήσουν στον δρόμο.
Ι.Χ.: όχι χύμα αντικείμενα στην καμπίνα
Στο Ι.Χ. το μεγαλύτερο λάθος είναι τα ελεύθερα αντικείμενα μέσα στην καμπίνα. Μια βαλίτσα, ένα laptop, ένα μπουκάλι νερό ή ακόμη και ένα εργαλείο που βρίσκεται χύμα, σε ένα απότομο φρενάρισμα μετατρέπεται σε επικίνδυνο βλήμα. Τα βαριά αντικείμενα πρέπει να μπαίνουν χαμηλά, στον χώρο αποσκευών, όσο γίνεται πιο κοντά στην πλάτη των πίσω καθισμάτων. Τα ελαφρύτερα μπαίνουν από πάνω. Αν χρησιμοποιείται σχάρα οροφής ή μπαγκαζιέρα, πρέπει να τηρούνται τα όρια βάρους της οροφής και να γίνεται σωστή πρόσδεση.
Δεν πρέπει να φορτώνουμε μέχρι να κλείσει ο καθρέφτης, να χαθεί η ορατότητα προς τα πίσω ή να κρυφτούν τα πίσω φώτα. Αν το φορτίο εμποδίζει τον οδηγό να βλέπει, αν καλύπτει πινακίδες, φώτα, δείκτες πορείας ή ανακλαστήρες, τότε υπάρχει παράβαση. Το ίδιο ισχύει και για τις βάσεις ποδηλάτων: επιτρέπονται, αλλά πρέπει να είναι εγκεκριμένες, να μη σκεπάζουν φώτα και πινακίδα και να αφαιρούνται όταν δεν μεταφέρονται ποδήλατα.
Αγροτικό, pick–up και βαν: η καρότσα δεν είναι αποθήκη χωρίς κανόνες
Στα αγροτικά και στα ελαφρά φορτηγά, η παγίδα είναι ότι πολλοί θεωρούν πως «ό,τι μπει στην καρότσα, μεταφέρεται». Λάθος. Σακιά, εργαλεία, ξύλα, σωλήνες, οικοδομικά υλικά, μηχανήματα, κλούβες ή δεξαμενές πρέπει να είναι δεμένα και σταθερά. Δεν αρκεί να ακουμπούν στην καρότσα. Δεν πρέπει να μετακινούνται στις στροφές, να σηκώνονται από τον αέρα ή να μπορούν να πέσουν στο οδόστρωμα.
Για υλικά που μπορεί να χυθούν ή να παρασυρθούν από τον αέρα, όπως άμμος, χαλίκι, χώμα, μπάζα ή ελαφρά υλικά, απαιτείται κάλυψη με κατάλληλο μουσαμά ή άλλο εύκαμπτο κάλυμμα, καλά στερεωμένο. Ο ΚΟΚ το προβλέπει ειδικά για ανοικτά οχήματα, ώστε το φορτίο να μη διαφεύγει στον δρόμο και να μην εμποδίζει την κυκλοφορία.
Προσοχή και στην πόρτα της καρότσας. Αν λόγω φόρτωσης μείνει ανοιχτή, δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιείται ως «στήριγμα» του φορτίου ενώ το όχημα κινείται. Κινητά εξαρτήματα, ιμάντες, αλυσίδες, γερανάκια ή πίσω πόρτες πρέπει να ασφαλίζονται ώστε να μην προεξέχουν και να μη σέρνονται στο οδόστρωμα.
Μεγάλο φορτηγό: βάρος, άξονες, διαστάσεις και επαγγελματική ευθύνη
Στα μεγάλα φορτηγά το ζήτημα γίνεται πολύ πιο αυστηρό. Δεν ελέγχεται μόνο αν το φορτίο είναι δεμένο. Ελέγχονται βάρος, άξονες, μήκος, πλάτος, ύψος, τρόπος στοίβαξης, κατανομή φορτίου και, σε κάποιες περιπτώσεις, ποιος είχε την ευθύνη της φόρτωσης. Η ειδική νομοθεσία για τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές προβλέπει κυρώσεις όχι μόνο για τον οδηγό, αλλά και για τον ιδιοκτήτη ή μισθωτή του οχήματος και τον υπεύθυνο φόρτωσης.
Σε φορτηγά με κοντέινερ απαιτούνται κατάλληλα συστήματα ασφάλισης, όπως περιστρεφόμενοι μηχανισμοί τύπου twistlocks. Σε υπέρβαρα ή υπερδιάστατα φορτία, η κυκλοφορία επιτρέπεται μόνο με ειδική άδεια, όταν πρόκειται για αδιαίρετο φορτίο ή για ειδική μεταφορά που δεν μπορεί να γίνει αλλιώς. Ο γενικός κανόνας είναι σαφής: όχημα που υπερβαίνει επιτρεπόμενα βάρη ή διαστάσεις δεν κυκλοφορεί ελεύθερα στον δρόμο χωρίς την προβλεπόμενη άδεια.
Πότε επιτρέπεται να προεξέχει το φορτίο
Το φορτίο δεν μπορεί να προεξέχει όπως θέλουμε. Προς τα εμπρός, γενικά απαγορεύεται η προεξοχή. Πλαγίως επιτρέπεται μόνο μέχρι 30 εκατοστά από κάθε πλευρά, ενώ πίσω επιτρέπεται μέχρι το 30% του μήκους του οχήματος ή του ρυμουλκούμενου. Για μεγάλα, μακριά και αδιαίρετα φορτία φορτηγών υπάρχουν ειδικότερες εξαιρέσεις, αλλά όχι αυθαίρετα: προβλέπονται συγκεκριμένα όρια και, όταν ξεπερνιούνται τα νόμιμα μέγιστα, απαιτείται ειδική διαδικασία.
Αν το φορτίο προεξέχει πίσω περισσότερο από ένα μέτρο, πρέπει να επισημαίνεται με τετράγωνη πινακίδα 50×50 εκατοστών, λευκή με κόκκινες διαγώνιες λωρίδες και υψηλή αντανακλαστικότητα. Τη νύχτα ή σε συνθήκες μειωμένης ορατότητας, απαιτείται λευκό φως στο εμπρός άκρο φορτίου που προεξέχει και κόκκινο φως στο πίσω άκρο.
Τι απαγορεύεται
Απαγορεύεται να κυκλοφορούμε με φορτίο που σέρνεται στο οδόστρωμα, που στάζει, σκορπίζεται ή πέφτει, που κάνει θόρυβο ή σηκώνει σκόνη, που μειώνει την ευστάθεια του οχήματος, που περιορίζει την ορατότητα του οδηγού ή που κρύβει φώτα, πινακίδες, ανακλαστήρες και δείκτες πορείας. Απαγορεύεται επίσης η κακή πρόσδεση, οι φθαρμένοι ιμάντες, τα πρόχειρα δεσίματα και η μεταφορά φορτίων με τρόπο που μπορεί να προκαλέσει ατύχημα.
Τα βασικά πρόστιμα του ΚΟΚ
Με βάση τον νέο ΚΟΚ, οι παραβάσεις φόρτωσης εντάσσονται σε κατηγορίες προστίμων. Η κατηγορία Ε1-Α προβλέπει πρόστιμο 30 ευρώ. Η Ε2-Α προβλέπει πρόστιμο 150 ευρώ. Η Ε2-Β προβλέπει πρόστιμο 150 ευρώ και αφαίρεση άδειας οδήγησης για 20 ημέρες. Η Ε3-Β προβλέπει πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας οδήγησης και στοιχείων κυκλοφορίας για 30 ημέρες.
Στις παραβάσεις φόρτωσης, πρόστιμο 150 ευρώ μπορεί να επιβληθεί για επικίνδυνη ή αντικανονική προετοιμασία και στοίβαξη φορτίου, για φορτίο που δεν καλύπτεται σωστά σε ανοικτό όχημα ή για μη σωστή σήμανση προεξέχοντος φορτίου. Αν το φορτίο εμποδίζει την κυκλοφορία επειδή χύνεται, πέφτει ή σκορπίζεται, η παράβαση μπορεί να πάει στην κατηγορία Ε2-Β, δηλαδή 150 ευρώ και αφαίρεση άδειας οδήγησης για 20 ημέρες. Για σοβαρότερες περιπτώσεις, όπως ειδικές παραβάσεις σε υπέρβαρα/υπερδιάστατα φορτία ή σε συστήματα ασφάλισης εμπορευματοκιβωτίων, προβλέπεται κατηγορία Ε3-Β, δηλαδή 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας οδήγησης και στοιχείων κυκλοφορίας για 30 ημέρες.
Επιπλέον, όταν η φόρτωση κριθεί επικίνδυνη, το όχημα μπορεί να ακινητοποιηθεί μέχρι να αποκατασταθεί η ασφάλεια. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε φορτηγά, αλλά μπορεί να αφορά κάθε όχημα που κυκλοφορεί με επικίνδυνο φορτίο.
Τα ειδικά πρόστιμα για φορτηγά
Στις εμπορευματικές μεταφορές, τα πρόστιμα μπορεί να είναι πολύ υψηλότερα από τα απλά πρόστιμα του ΚΟΚ. Η ειδική ΚΥΑ για φορτηγά προβλέπει ότι στον πίνακα παραβάσεων αναγράφονται χωριστά οι κυρώσεις για ιδιοκτήτη ή μισθωτή, οδηγό και υπεύθυνο φόρτωσης.
Ενδεικτικά, για κακή διάταξη ή στοίβαξη φορτίου σε φορτηγό Ν1 προβλέπονται πρόστιμα 300 ευρώ για τον ιδιοκτήτη/μισθωτή, 100 ευρώ για τον οδηγό και 300 ευρώ για τον υπεύθυνο φόρτωσης. Για φορτηγό Ν2 τα αντίστοιχα ποσά είναι 550, 260 και 550 ευρώ, ενώ για Ν3 φτάνουν τα 1.000, 600 και 1.000 ευρώ. Για σοβαρές υπερβάσεις βάρους σε βαριά ρυμουλκούμενα ή συνδυασμούς οχημάτων, τα πρόστιμα μπορεί να φτάσουν ακόμη και τα 2.000 ευρώ για τον ιδιοκτήτη/μισθωτή, 800 ευρώ για τον οδηγό και 1.500 ευρώ για τον υπεύθυνο φόρτωσης.
Υψηλά πρόστιμα προβλέπονται και για υπερβάσεις διαστάσεων. Για υπέρβαση μήκους, πλάτους ή ύψους σε φορτηγά και συνδυασμούς οχημάτων, τα ποσά διαφοροποιούνται ανάλογα με το μέγεθος της υπέρβασης και μπορούν να φτάσουν σε χιλιάδες ευρώ, ιδίως στην υπέρβαση ύψους άνω των 4,20 μέτρων.
