Στις 17 Σεπτεμβρίου 1960 εγκαινιάστηκε ο ηλεκτροφωτισμός της παραλιακής λεωφόρου από το Νέο Φάληρο μέχρι τη Βουλιαγμένη. Το γεγονός καταγράφεται στα χρονολόγια της εποχής και, αν το δούμε σήμερα μέσα στο ιστορικό του πλαίσιο, ήταν ένα ακόμη κομμάτι μιας τεράστιας αλλαγής που συντελούνταν τότε στην αθηναϊκή Ριβιέρα.
Δεν ήταν απλώς ότι μπήκαν λάμπες σε έναν δρόμο. Η Αθήνα των αρχών της δεκαετίας του ’60 άρχιζε ουσιαστικά να «κατακτά» την παραλία της.
Η παραλιακή αλλάζει πρόσωπο
Η διαδρομή από το Νέο Φάληρο προς Παλαιό Φάληρο, Άλιμο, Ελληνικό, Γλυφάδα, Βούλα και τελικά Βουλιαγμένη αποκτούσε όλο και μεγαλύτερη σημασία. Ο ηλεκτροφωτισμός έκανε τη λεωφόρο πολύ ασφαλέστερη για τη νυχτερινή κυκλοφορία, αλλά ταυτόχρονα άλλαξε ολόκληρη την εικόνα της ακτής.
Η χρονική συγκυρία δεν ήταν τυχαία. Η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή είχε βάλει ψηλά στην ατζέντα την ανάπτυξη του τουρισμού και την αξιοποίηση των ακτών του Σαρωνικού.
Το ίδιο καλοκαίρι του 1960 είχαν παραδοθεί στο κοινό, παρουσία του Καραμανλή, οι λουτρικές εγκαταστάσεις στον Λαιμό της Βουλιαγμένης και στο Μικρό Καβούρι, ενώ λειτουργούσε και η πλαζ του ΕΟΤ στη Βουλιαγμένη.
Ουσιαστικά, λοιπόν, ο φωτισμένος δρόμος οδηγούσε σε μια καινούργια τουριστική Αθήνα.
Η γέννηση της αθηναϊκής Ριβιέρας
Η σημερινή έννοια της «Αθηναϊκής Ριβιέρας» μπορεί να είναι πολύ νεότερη, αλλά οι βάσεις της μπήκαν εκείνη ακριβώς την περίοδο.
Ήδη από το 1954 είχε ιδρυθεί η τουριστική και ξενοδοχειακή εταιρεία «Αστήρ» και το 1958 είχε εγκριθεί η εκπόνηση σχεδίων για την αξιοποίηση της Βουλιαγμένης από σημαντικούς αρχιτέκτονες, μεταξύ των οποίων οι Εμμανουήλ Βουρέκας, Περικλής Σακελλάριος, Προκόπης Βασιλειάδης και Κωνσταντίνος Δεκαβάλλας.
Ακολούθησαν οι εγκαταστάσεις του Αστέρα, οι καμπάνες, τα ξενοδοχεία, οι οργανωμένες πλαζ, τα κέντρα διασκέδασης και ο θαλάσσιος τουρισμός.
Και η παραλιακή λεωφόρος έγινε η μεγάλη αρτηρία που συνέδεε όλα αυτά με την πρωτεύουσα.
Μια άλλη Γλυφάδα, ένας άλλος Άλιμος
Οι αριθμοί δείχνουν πόσο διαφορετική ήταν τότε η νότια Αθήνα. Η Γλυφάδα στην απογραφή του 1961 είχε μόλις 12.361 κατοίκους και μέσα σε μία δεκαετία ξεπέρασε τους 23.000. Ο Άλιμος είχε περίπου 13.000 κατοίκους το 1961, για να φτάσει περίπου τους 27.000 στις αρχές της δεκαετίας του 1970.
Με άλλα λόγια, μεγάλο μέρος της σημερινής πυκνοδομημένης παραλιακής ζώνης βρισκόταν ακόμη στην αρχή της οικιστικής του έκρηξης.
Ο ηλεκτροφωτισμός του 1960 προηγήθηκε ή συνόδευσε αυτή την ανάπτυξη και έκανε εφικτή μια διαφορετική σχέση των Αθηναίων με τη θάλασσα: όχι μόνο για το κυριακάτικο μπάνιο, αλλά και για τη βραδινή έξοδο.
Η παραλιακή των μπουζουκιών και του ελληνικού κινηματογράφου
Σύντομα ο φωτισμένος άξονας του Σαρωνικού έγινε μέρος της μυθολογίας της μεταπολεμικής Αθήνας.
Η Γλυφάδα, η Βούλα, το Καβούρι και η Βουλιαγμένη γέμισαν κέντρα, ξενοδοχεία και χώρους διασκέδασης. Στον Αστέρα άρχισαν να εμφανίζονται διεθνείς προσωπικότητες, εφοπλιστές, πολιτικοί και καλλιτέχνες. Η παραλιακή έγινε συνώνυμη της κοσμικής Αθήνας.
Και φυσικά μπήκε στον ελληνικό κινηματογράφο. Ήδη πριν από το 1960 είχαν γυριστεί σκηνές στις νότιες ακτές για τη «Στέλλα», τη «Θεία από το Σικάγο», τη «Μουσίτσα» και άλλες ταινίες. Ακολούθησαν δεκάδες παραγωγές, από τη «Σωφερίνα» και τον «Παπατρέχα» μέχρι την «Αρχόντισσα και τον Αλήτη» και το «Εκείνο το καλοκαίρι».
Η εικόνα του αυτοκινήτου που κατεβαίνει βράδυ την παραλιακή, με τα φώτα και τον Σαρωνικό στο πλάι, έγινε χαρακτηριστικό κινηματογραφικό στιγμιότυπο μιας ολόκληρης εποχής.
Από τα πρώτα 24 φώτα σε μια ολόκληρη φωτισμένη ακτή
Υπάρχει μάλιστα μια ωραία ιστορική σύνδεση με το σημείο από όπου ξεκινούσε η φωτισμένη παραλιακή.
Στο Νέο Φάληρο είχε λειτουργήσει ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Στις αρχές του 20ού αιώνα ηλεκτροδοτούσε τους πρώτους δημόσιους ηλεκτρικούς λαμπτήρες του Πειραιά, ενώ αργότερα το εργοστάσιο του Νέου Φαλήρου συνδέθηκε και με την ηλεκτροκίνηση του σιδηροδρόμου Αθήνας–Πειραιά.
Έξι δεκαετίες αργότερα, από το ίδιο περίπου σημείο ξεκινούσε πλέον ένας φωτισμένος παραλιακός άξονας που έφθανε μέχρι τη Βουλιαγμένη.
Τα φώτα που άλλαξαν τις νύχτες της Αθήνας
Σήμερα θεωρούμε αυτονόητο ότι η λεωφόρος Ποσειδώνος και ολόκληρο το παραλιακό μέτωπο είναι ένας από τους σημαντικότερους οδικούς και τουριστικούς άξονες της Αττικής.
Το 1960 όμως η εικόνα ήταν εντελώς διαφορετική.
Ο ηλεκτροφωτισμός από το Νέο Φάληρο μέχρι τη Βουλιαγμένη σηματοδότησε συμβολικά τη μετάβαση από τις σχετικά απομονωμένες παραλίες και τα παραθεριστικά προάστια στη μεγάλη παραλιακή λεωφόρο της σύγχρονης Αθήνας.
Και κάπως έτσι άναψαν, πριν από 66 χρόνια, όχι μόνο οι λάμπες ενός δρόμου.
Άναψε η παραλιακή Αθήνα που γνώρισαν στη συνέχεια ο ελληνικός κινηματογράφος, τα μεγάλα νυχτερινά κέντρα, ο τουρισμός και πολλές γενιές Αθηναίων.
