Το βράδυ του Σαββάτου 21 Οκτωβρίου 1972, η προγραμματισμένη πτήση 506 της Ολυμπιακής Αεροπορίας από την Κέρκυρα προς την Αθήνα δεν έφθασε ποτέ στον διάδρομο του Ελληνικού. Το δικινητήριο ελικοστροβιλοφόρο NAMC YS-11A, με νηολόγιο SX-BBQ, έπεσε στη θάλασσα κατά την τελική προσέγγιση. Από τους 53 επιβαίνοντες, 49 επιβάτες και τέσσερα μέλη πληρώματος, οι 37 έχασαν τη ζωή τους και οι 16 επέζησαν. Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν ένα μέλος του πληρώματος, ο συγκυβερνήτης.
Η νύχτα της καταιγίδας
Η ορατότητα ήταν περιορισμένη, το σκοτάδι βαθύ και οι καταιγίδες δυσκόλευαν την προσέγγιση. Σύμφωνα με αναδρομές που αναπαράγουν τον διάλογο με τον Πύργο Ελέγχου, οι ελεγκτές προειδοποιούσαν για τις δυσμενείς συνθήκες και παρακολουθούσαν την πορεία του αεροσκάφους. Ύστερα από την τελευταία επικοινωνία, η πτήση εξαφανίστηκε από την οθόνη του ραντάρ. Η θάλασσα, αντί για τον διάδρομο προσγείωσης, βρέθηκε μπροστά στο αεροσκάφος.
Τα φώτα της λεωφόρου: μια μαρτυρία που αξίζει να ακουστεί
Στο δικό μου ρεπορτάζ εκείνων των ημερών είχε προκύψει μία χαρακτηριστική μαρτυρία: μέσα στην κακοκαιρία, ο κυβερνήτης ενδέχεται να εξέλαβε τα φώτα της παραλιακής λεωφόρου ως φωτισμό του διαδρόμου προσγείωσης. Η εκδοχή αυτή κυκλοφόρησε και σε μεταγενέστερες αναφορές για το δυστύχημα. Πρόκειται, ωστόσο, για ερμηνεία και όχι για αποδεδειγμένο συμπέρασμα επίσημης έρευνας. Η σύγχυση φωτεινών αναφορών σε νυχτερινή προσέγγιση είναι ένα σοβαρό ενδεχόμενο που δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως βεβαιότητα.
Το ρεπορτάζ των εφημερίδων
Το ιστορικό αρχείο του «Βήματος» διασώζει ρεπορτάζ της 25ης Οκτωβρίου 1972 για τις τελευταίες στιγμές της πτήσης: την πορεία ανοιχτά του Καβουρίου, την προσέγγιση προς τον διάδρομο 33 και τις διαδοχικές κλήσεις του ελεγκτή όταν το στίγμα χάθηκε. Άλλες αναδρομές παραθέτουν μαρτυρίες διασωθέντων για το νερό που εισέβαλε στην άτρακτο και τη μάχη για την έξοδο. Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία επιβάτη που ανέφερε ότι είδε τα φώτα της Βούλας ψηλότερα από το αεροσκάφος. Η μαρτυρία αποτυπώνει πόσο χαμηλά είχε φθάσει η πτήση, χωρίς από μόνη της να εξηγεί γιατί.
Ο συγκυβερνήτης και οι δύσκολες συζητήσεις στο Ελληνικό
Στα γραφεία των πληρωμάτων της Ολυμπιακής, στο παλιό αεροδρόμιο του Ελληνικού, οι συζητήσεις μετά το δυστύχημα ήταν οδυνηρές. Σύμφωνα με πληροφορίες που είχα συγκεντρώσει τότε, υπήρχε η μαρτυρία ότι ο συγκυβερνήτης πνίγηκε χωρίς να δεχθεί βοήθεια, ενώ άλλοι προσπαθούσαν να διαφύγουν από τα παράθυρα. Δεν διαθέτω ανεξάρτητη τεκμηρίωση για τις ακριβείς συνθήκες των τελευταίων στιγμών του ούτε για το εάν υπήρχε πραγματική δυνατότητα διάσωσής του. Γι’ αυτό η πληροφορία καταγράφεται ως μαρτυρία του ρεπορτάζ και όχι ως διαπιστωμένο περιστατικό εγκατάλειψης.
Στα ίδια γραφεία διατυπωνόταν και ένα ακόμη ερώτημα: από ποιο σημείο κατάφερε να βγει ο κυβερνήτης, ο οποίος επέζησε; Έφυγε από το παράθυρο του συγκυβερνήτη ή από αλλού; Η απορία αυτή δείχνει το κλίμα που επικρατούσε μεταξύ συναδέλφων του πληρώματος, δεν αποτελεί όμως απόδειξη για τη συμπεριφορά κανενός μέσα στο βυθιζόμενο αεροσκάφος.
Οι δύο αεροσυνοδοί και το τραύμα που έμεινε
Οι δύο αεροσυνοδοί επέζησαν. Σύμφωνα με τις δικές μου πληροφορίες από την εποχή, η μία παραιτήθηκε την αμέσως επόμενη ημέρα, ενώ η δεύτερη επέστρεψε για μικρό διάστημα στις πτήσεις πριν αποχωρήσει και εκείνη. Δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιωθούν ανεξάρτητα οι ακριβείς ημερομηνίες των αποχωρήσεων. Πίσω από τις στολές και τις διαδικασίες ασφαλείας υπήρχαν δύο γυναίκες που είχαν βιώσει μια καταστροφή, την απώλεια επιβατών και συναδέλφου τους και ένα σοκ που δεν τελειώνει όταν ολοκληρώνεται η διάσωση.
Η ανέλκυση και η αναζήτηση απαντήσεων
Το αεροσκάφος βυθίστηκε σε σχετικά ρηχά νερά και τα συντρίμμια ανελκύστηκαν την επόμενη ημέρα. Οι εικόνες της επιχείρησης έγιναν μέρος της συλλογικής μνήμης της ελληνικής αεροπορίας. Η έρευνα εξέτασε την προσέγγιση σε χαμηλό ύψος, τις ενδείξεις των οργάνων και τους χειρισμούς. Μεταγενέστερες ιστορικές περιλήψεις αναφέρουν ότι η έκθεση του Ιανουαρίου 1973 καταλόγιζε σφάλματα στην προσέγγιση· ο κυβερνήτης αθωώθηκε στη δίκη που ολοκληρώθηκε το 1974. Το Bureau of Aircraft Accidents Archives, πάντως, χαρακτηρίζει το ακριβές αίτιο μη οριστικά προσδιορισμένο και περιγράφει πιθανή πρόσκρουση στο νερό υπό έλεγχο κατά την προσέγγιση, με περιορισμένη ορατότητα.
Μισός αιώνας μετά, το ουσιώδες παραμένει το ίδιο: 37 άνθρωποι χάθηκαν λίγα λεπτά πριν από την άφιξη. Οι μαρτυρίες φωτίζουν το κλίμα και τα ερωτήματα εκείνης της νύχτας, αλλά η δημοσιογραφική ευθύνη απαιτεί να μην μετατρέπουμε όσα ακούστηκαν σε αδιαμφισβήτητα γεγονότα.
Πηγές και αρχειακές αναφορές
Ιστορικό Αρχείο «Το Βήμα» / «Τα Νέα», 25.10.1972, αναδημοσίευση: https://www.drepani.gr/corfu/kerkyra-athina-i-polynekri-aeroporiki-tragodia-san-simera-21-oktovri1972
Bureau of Aircraft Accidents Archives: https://www.baaa-acro.com/crash/crash-namc-ys-11a-500-athens-37-killed
Αναδρομή με μαρτυρίες επιζώντων: https://www.startmediacorfu.gr/21-oktovriou-1972-aeroplano-tis-olympiakis-pou-ektelei-to-dromologio-kerkyra-athina-syntrivetai-sti-thalassa-ekso-apo-to-elliniko/
