Σαν σήμερα, το 1866, ξεκινούσε ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά έργα του νεότερου ελληνικού κράτους: η ανέγερση του σημερινού Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου στην Αθήνα. Η ιστορία του θεσμού, πάντως, είναι παλαιότερη. Το πρώτο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο είχε ιδρυθεί ήδη το 1829 στην Αίγινα, επί Ιωάννη Καποδίστρια. Μετά τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Αθήνα, οι αρχαιότητες στεγάζονταν σε διάφορα κτίρια μέχρι να αποκτήσουν τη μόνιμη στέγη τους.
Η θεμελίωση και οι μεγάλοι ευεργέτες
Η ανέγερση του σημερινού κτιρίου άρχισε το 1866, χάρη στη δωρεά του οικοπέδου από την Ελένη Τοσίτσα και τη χρηματοδότηση της οικογένειας Μπερναρδάκη από την Αγία Πετρούπολη. Τα αρχικά σχέδια ήταν του αρχιτέκτονα Ludwig Lange, ενώ στην τελική διαμόρφωση του επιβλητικού νεοκλασικού κτιρίου και ιδιαίτερα της πρόσοψης συνέβαλε ο Ernst Ziller.
Το 1889 άνοιξε τις πύλες του
Χρειάστηκαν περισσότερα από είκοσι χρόνια από τη θεμελίωση μέχρι το Μουσείο να πάρει ουσιαστικά τη μορφή που προοριζόταν να έχει. Το 1889 άνοιξε τις πύλες του στο κοινό, παρουσιάζοντας αρχικά τμήματα των σημερινών συλλογών Προϊστορικών Αρχαιοτήτων και Γλυπτών. Σταδιακά οι συλλογές εμπλουτίστηκαν με ευρήματα από ολόκληρη την Ελλάδα και σήμερα το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο θεωρείται το μεγαλύτερο μουσείο της χώρας και ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά μουσεία διεθνώς.
Περισσότερα από 11.000 εκθέματα
Οι εκθεσιακοί χώροι καλύπτουν περίπου 8.000 τετραγωνικά μέτρα, ενώ οι συλλογές που παρουσιάζονται στο κοινό αριθμούν περισσότερα από 11.000 εκθέματα. Η διαδρομή τους καλύπτει ένα τεράστιο χρονικό φάσμα, από την προϊστορία μέχρι την ύστερη αρχαιότητα. Στις βασικές συλλογές περιλαμβάνονται οι Προϊστορικές Αρχαιότητες, τα Γλυπτά, τα Έργα Μεταλλοτεχνίας, τα Αγγεία και η Μικροτεχνία, οι Αιγυπτιακές και οι Κυπριακές Αρχαιότητες. Οι αίθουσες 3-4 φιλοξενούν τις Μυκηναϊκές Αρχαιότητες, η αίθουσα 5 τις Νεολιθικές, η 6 τις Κυκλαδικές, ενώ οι αίθουσες 7-35 είναι αφιερωμένες στη μεγάλη Συλλογή Γλυπτών. Στις 36-39 παρουσιάζονται έργα μεταλλοτεχνίας και στις 40-41 η Αιγυπτιακή Συλλογή. Στον πρώτο όροφο βρίσκονται, μεταξύ άλλων, οι συλλογές αγγείων, ειδωλίων, κοσμημάτων, γυάλινων και Κυπριακών Αρχαιοτήτων.
Από τον Αγαμέμνονα μέχρι τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων
Ανάμεσα στα διασημότερα αντικείμενα του Μουσείου βρίσκονται οι θησαυροί των βασιλικών τάφων των Μυκηνών και η περίφημη χρυσή νεκρική προσωπίδα που έγινε γνωστή ως «Μάσκα του Αγαμέμνονα», τα κυκλαδικά ειδώλια και οι εντυπωσιακές τοιχογραφίες του Ακρωτηρίου της Θήρας. Ξεχωριστή θέση κατέχουν επίσης τα ευρήματα του ναυαγίου των Αντικυθήρων και κυρίως ο περίφημος Μηχανισμός των Αντικυθήρων, το εξαιρετικά σύνθετο επιστημονικό όργανο του 1ου αιώνα π.Χ., που χρησιμοποιούνταν για αστρονομικούς και ημερολογιακούς υπολογισμούς.
Οι αρχαιότητες που κρύφτηκαν για να σωθούν από τους Ναζί
Μία από τις συναρπαστικότερες σελίδες της ιστορίας του Μουσείου γράφτηκε λίγο πριν από τη γερμανική κατοχή. Για να προστατευθούν από καταστροφές και λεηλασίες, οι αρχαιότητες εγκιβωτίστηκαν και πολλές θάφτηκαν σε ειδικά σκάμματα στα υπόγεια. Στη διάρκεια της Κατοχής οι άδειες αίθουσες επιτάχθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν από διάφορες υπηρεσίες. Μετά την απελευθέρωση άρχισε η αποκατάσταση του κτιρίου και το Μουσείο επαναλειτούργησε από το 1947.
Ωράριο και εισιτήριο σήμερα
Σύμφωνα με το επίσημο πρόγραμμα του Μουσείου για τη θερινή περίοδο 4 Μαΐου έως 15 Νοεμβρίου 2026, λειτουργεί Τετάρτη έως Δευτέρα 08:00–20:00, με τελευταία είσοδο στις 19:30. Κάθε Τρίτη λειτουργεί 13:00–20:00, επίσης με τελευταία είσοδο στις 19:30. Η γενική είσοδος είναι 20 ευρώ. Προβλέπεται δωρεάν είσοδος για συγκεκριμένες κατηγορίες επισκεπτών, μεταξύ των οποίων παιδιά και νέοι έως 25 ετών από κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τα απαραίτητα αποδεικτικά.
Ένα μουσείο που είναι πολύ περισσότερο από ένα κτίριο
Από το 1866, όταν μπήκε ο θεμέλιος λίθος, μέχρι σήμερα, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο έγινε μια τεράστια κιβωτός της ελληνικής και μεσογειακής αρχαιότητας. Στις αίθουσές του ο επισκέπτης μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να ταξιδέψει από τη Νεολιθική Ελλάδα και τις Κυκλάδες στις Μυκήνες, στην κλασική Αθήνα, στην ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή, αλλά και στην αρχαία Αίγυπτο και την Κύπρο. Και όλα ξεκίνησαν από εκείνη τη θεμελίωση του 1866, για ένα κτίριο που χρειάστηκε πάνω από δύο δεκαετίες για να ανοίξει τις πόρτες του, αλλά έμελλε να γίνει ένα από τα σημαντικότερα μουσεία αρχαίας τέχνης στον κόσμο.
Χρήσιμες πληροφορίες
Επίσημη ιστοσελίδα – επίσκεψη: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο
Ιστορία του Μουσείου: Επίσημη ιστορία
