Η 7η Οκτωβρίου 2020 καταγράφηκε ως μία από τις σημαντικότερες ημέρες στη σύγχρονη δικαστική και πολιτική ιστορία της Ελλάδας.
Ύστερα από μια δίκη που διήρκεσε περισσότερο από πέντε χρόνια, το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Αθηνών έκρινε ότι η Χρυσή Αυγή αποτελούσε εγκληματική οργάνωση και καταδίκασε την ηγεσία και στελέχη της.
Χιλιάδες άνθρωποι είχαν συγκεντρωθεί έξω από το Εφετείο περιμένοντας την ετυμηγορία.
Το δικαστήριο έκρινε επτά πρώην βουλευτές ένοχους για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης, ενώ ο Γιώργος Ρουπακιάς κρίθηκε ένοχος για την ανθρωποκτονία του Παύλου Φύσσα. Δεκαπέντε ακόμη κατηγορούμενοι κρίθηκαν ένοχοι για συνέργεια στην ανθρωποκτονία.
Η δολοφονία που άλλαξε τα πάντα
Καθοριστικό σημείο στην εξέλιξη της υπόθεσης υπήρξε η δολοφονία του 34χρονου μουσικού Παύλου Φύσσα, γνωστού με το καλλιτεχνικό όνομα Killah P, τη νύχτα της 17ης προς 18η Σεπτεμβρίου 2013 στο Κερατσίνι.
Ο Φύσσας ήταν μουσικός της hip-hop σκηνής και είχε εκφράσει μέσα από τη μουσική και τη δημόσια παρουσία του αντιφασιστικές θέσεις.
Εκείνο το βράδυ βρισκόταν με φίλους του σε καφετέρια στο Κερατσίνι. Μετά από ένταση και κινητοποίηση ομάδας μελών και υποστηρικτών της Χρυσής Αυγής, σημειώθηκε συμπλοκή.
Στο σημείο έφθασε ο Γιώργος Ρουπακιάς, ο οποίος μαχαίρωσε θανάσιμα τον Φύσσα. Ο ίδιος ο Φύσσας, βαριά τραυματισμένος, πρόλαβε να υποδείξει τον δράστη στους αστυνομικούς.
Η δολοφονία προκάλεσε πολιτικό και κοινωνικό σεισμό και αποτέλεσε το γεγονός που επιτάχυνε τη μεγάλη δικαστική έρευνα για τη λειτουργία και τη δράση της Χρυσής Αυγής.
Από το περιθώριο στη Βουλή
Η Χρυσή Αυγή είχε ξεκινήσει τη δράση της δεκαετίες νωρίτερα υπό τον Νίκο Μιχαλολιάκο και παρέμενε για χρόνια στο περιθώριο της πολιτικής ζωής.
Η μεγάλη εκλογική της άνοδος σημειώθηκε μέσα στην οικονομική κρίση. Στις εκλογές της 6ης Μαΐου 2012 συγκέντρωσε 6,97% και εξέλεξε 21 βουλευτές. Στις επαναληπτικές εκλογές της 17ης Ιουνίου έλαβε 6,92% και 18 έδρες.
Παρέμεινε στη Βουλή και τα επόμενα χρόνια. Ακόμη και στις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2015, ενώ η μεγάλη δίκη βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη, συγκέντρωσε 6,99% και εξέλεξε 18 βουλευτές.
Στις εθνικές εκλογές του Ιουλίου 2019 δεν κατάφερε να περάσει το όριο του 3% και έμεινε εκτός Βουλής.
Οι επιθέσεις που μπήκαν στη μεγάλη δίκη
Η υπόθεση δεν περιορίστηκε στη δολοφονία του Παύλου Φύσσα.
Στην πολυετή δίκη συνεκδικάστηκαν διαφορετικές υποθέσεις, μέσα από τις οποίες εξετάστηκε η οργανωμένη λειτουργία της Χρυσής Αυγής.
Μία από τις σημαντικότερες ήταν η επίθεση εναντίον Αιγύπτιων αλιεργατών στο Πέραμα τον Ιούνιο του 2012. Το δικαστήριο έκρινε ενόχους τους κατηγορουμένους για τη συγκεκριμένη επίθεση.
Εξετάστηκε επίσης η επίθεση εναντίον συνδικαλιστών του ΠΑΜΕ στο Πέραμα τον Σεπτέμβριο του 2013, λίγες ημέρες πριν από τη δολοφονία Φύσσα. Οι υποθέσεις αυτές αποτέλεσαν κρίσιμα τμήματα του αποδεικτικού υλικού που εξέτασε το δικαστήριο.
Η ιστορική ετυμηγορία της 7ης Οκτωβρίου
Το πρωί της 7ης Οκτωβρίου 2020 η πρόεδρος του δικαστηρίου, Μαρία Λεπενιώτη, άρχισε να ανακοινώνει την απόφαση.
Η ουσία της ήταν ιστορική: η Δικαιοσύνη έκρινε ότι πίσω από την πολιτική παρουσία της Χρυσής Αυγής λειτουργούσε εγκληματική οργάνωση.
Επτά πρώην βουλευτές κρίθηκαν ένοχοι για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης. Άλλα στελέχη και μέλη κρίθηκαν ένοχα για ένταξη και συμμετοχή σε αυτήν.
Μία εβδομάδα αργότερα ανακοινώθηκαν οι ποινές. Στον Νίκο Μιχαλολιάκο και σε άλλα ηγετικά στελέχη επιβλήθηκαν πολυετείς καθείρξεις, ενώ στον Γιώργο Ρουπακιά επιβλήθηκε ισόβια κάθειρξη για τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα και επιπλέον ποινή για συμμετοχή στην εγκληματική οργάνωση.
Ποιοι παραμένουν μέχρι σήμερα στη φυλακή
Μετά την τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου τον Μάρτιο του 2026 και τις μεταγενέστερες αποφυλακίσεις, έξι καταδικασθέντες της υπόθεσης της Χρυσής Αυγής παραμένουν στη φυλακή: ο Γιώργος Ρουπακιάς, που εκτίει ισόβια για τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, ο Γιάννης Λαγός, η Ελένη Ζαρούλια, ο Γιώργος Δήμου, ο Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος και ο Γιώργος Σκάλκος.
Σημαντική πρόσφατη εξέλιξη: ο Ηλίας Κασιδιάρης αποφυλακίστηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2026, μετά τον υπολογισμό του χρόνου έκτισης, της προσωρινής κράτησης και των ημερών εργασίας στη φυλακή. Ο Νίκος Μιχαλολιάκος επίσης βρίσκεται εκτός φυλακής, υπό όρους.
Η Μάγδα Φύσσα και ένας αγώνας επτά χρόνων
Κεντρικό πρόσωπο όλα αυτά τα χρόνια έγινε η μητέρα του Παύλου, Μάγδα Φύσσα.
Παρακολούθησε σχεδόν ολόκληρη τη μακρά δικαστική διαδικασία και εξελίχθηκε σε ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα πρόσωπα της υπόθεσης.
Η στιγμή της ανακοίνωσης της απόφασης, με τη Μάγδα Φύσσα έξω από το Εφετείο και χιλιάδες συγκεντρωμένους στους γύρω δρόμους, αποτέλεσε μία από τις εικόνες που έμειναν από εκείνη την ημέρα.
Η δολοφονία του γιου της είχε γίνει το σημείο από το οποίο ξετυλίχθηκε δικαστικά μια πολύ μεγαλύτερη υπόθεση.
Από το Κοινοβούλιο στις καταδίκες
Η περίπτωση της Χρυσής Αυγής υπήρξε πρωτοφανής για τη Μεταπολίτευση.
Μια οργάνωση που το 2012 είχε αποκτήσει ισχυρή κοινοβουλευτική παρουσία και δεκάδες χιλιάδες ψηφοφόρους βρέθηκε, λίγα χρόνια αργότερα, αντιμέτωπη με μια πολύχρονη ποινική διαδικασία για τη δομή και τη δράση της.
Η δικαστική κρίση της 7ης Οκτωβρίου 2020 δεν αφορούσε την ποινικοποίηση μιας πολιτικής ιδεολογίας ή της ψήφου των πολιτών. Αφορούσε συγκεκριμένες εγκληματικές πράξεις, συγκεκριμένους κατηγορουμένους και τη διαπίστωση του δικαστηρίου ότι αυτές συνδέονταν με τη λειτουργία εγκληματικής οργάνωσης.
Και στο κέντρο ολόκληρης αυτής της ιστορίας παρέμεινε το όνομα του Παύλου Φύσσα.
Ο 34χρονος μουσικός που δολοφονήθηκε στο Κερατσίνι τον Σεπτέμβριο του 2013 δεν έζησε για να δει την απόφαση.
Επτά χρόνια αργότερα, όμως, στις 7 Οκτωβρίου 2020, η υπόθεση της δολοφονίας του συνδέθηκε οριστικά με μία από τις σημαντικότερες δικαστικές αποφάσεις της σύγχρονης Ελλάδας.
