Τον Νοέμβριο 1938 καταγράφεται ως ένας σημαντικός σταθμός στην ιστορία της οδικής κυκλοφορίας στην Ελλάδα. Στην Αστυνομία Πόλεων οργανώνεται ειδική υπηρεσία για τη ρύθμιση της κυκλοφορίας, σε μια Αθήνα που είχε αρχίσει ήδη να ανακαλύπτει όχι μόνο τις ευκολίες αλλά και τα προβλήματα του αυτοκινήτου.
Η ανάγκη είχε εμφανιστεί πολύ νωρίτερα. Τροχονόμοι ρύθμιζαν την κίνηση ήδη από τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα. Με την εγκατάσταση της Αστυνομίας Πόλεων στην Αθήνα, το 1925, η Τροχαία Κίνηση απέκτησε σταδιακά πιο οργανωμένη μορφή, με στόχο όχι μόνο την επιβολή τάξης στους δρόμους αλλά και τη δημιουργία κυκλοφοριακής συνείδησης.
Όταν στους δρόμους συνυπήρχαν αυτοκίνητα, κάρα και άμαξες
Η Αθήνα του Μεσοπολέμου παρουσίαζε μια εικόνα που σήμερα μοιάζει σχεδόν κινηματογραφική. Αυτοκίνητα, λεωφορεία, ταξί, μοτοσυκλέτες και ποδήλατα μοιράζονταν τους δρόμους με κάρα και τις τελευταίες ιππήλατες άμαξες.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1930 κυκλοφορούσαν στην πρωτεύουσα δεκάδες χιλιάδες οχήματα και τροχοφόρα κάθε κατηγορίας. Η αύξηση της κίνησης έφερε μαζί της μποτιλιάρισμα, παραβάσεις και τροχαία ατυχήματα, δημιουργώντας την ανάγκη για μόνιμη και εξειδικευμένη αστυνόμευση.
Το πρώτο φανάρι της Αθήνας
Δύο χρόνια πριν από το 1938 είχε γίνει ένα ακόμη αποφασιστικό βήμα. Τον Ιούλιο του 1936 εγκαταστάθηκε στη συμβολή των οδών Σταδίου και Πεσμαζόγλου ένας από τους πρώτους ηλεκτρικούς φωτεινούς σηματοδότες της Αθήνας.
Το πράσινο επέτρεπε τη διέλευση, το κίτρινο προειδοποιούσε για την αλλαγή και το κόκκινο επέβαλλε στάση. Ήταν η αρχή μιας τεχνολογικής αλλαγής που σταδιακά θα περιόριζε την ανάγκη συνεχούς παρουσίας τροχονόμου σε κάθε μεγάλη διασταύρωση.
Η αναδιοργάνωση του 1938
Το 1938 η ρύθμιση της κυκλοφορίας αποκτά πλέον ειδικότερη υπηρεσιακή οργάνωση στην Αστυνομία Πόλεων. Η εκπαίδευση των τροχονόμων γίνεται συστηματικότερη και αρχίζει να αναπτύσσεται περισσότερο η οδική σήμανση.
Ο τροχονόμος εξελίσσεται σε χαρακτηριστική φιγούρα της παλιάς Αθήνας. Στεκόταν στο κέντρο των μεγάλων διασταυρώσεων, συχνά πάνω σε ειδικό βάθρο, και με συγκεκριμένες κινήσεις των χεριών σταματούσε ή απελευθέρωνε τα διαφορετικά ρεύματα κυκλοφορίας.
Από τον τροχονόμο στο «πράσινο κύμα»
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η μαζική διάδοση του αυτοκινήτου άλλαξε ριζικά την εικόνα των ελληνικών πόλεων. Οι φωτεινοί σηματοδότες επεκτάθηκαν στους βασικούς οδικούς άξονες και στις αρχές της δεκαετίας του 1960 εφαρμόστηκαν συστήματα συντονισμένης λειτουργίας των φαναριών, το γνωστό «πράσινο κύμα».
Παράλληλα αναπτύχθηκαν οι διαγραμμίσεις, οι πινακίδες, οι μονοδρομήσεις και αργότερα οι έλεγχοι ταχύτητας, τα αλκοτέστ και τα ηλεκτρονικά μέσα καταγραφής παραβάσεων.
Το 1984 γεννιέται η σημερινή Ελληνική Αστυνομία
Η Αστυνομία Πόλεων και η Ελληνική Χωροφυλακή λειτούργησαν για δεκαετίες ως διαφορετικά Σώματα. Το 1984 ενοποιήθηκαν και δημιουργήθηκε η Ελληνική Αστυνομία. Στη νέα δομή εντάχθηκαν και οι υπηρεσίες Τροχαίας, οι οποίες εξελίχθηκαν σε ένα εκτεταμένο δίκτυο διευθύνσεων και τμημάτων σε ολόκληρη τη χώρα.
Η Τροχαία σήμερα
Σήμερα η Τροχαία έχει πολύ ευρύτερη αποστολή από εκείνη του 1938. Ρυθμίζει την κυκλοφορία, ελέγχει παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, πραγματοποιεί ελέγχους ταχύτητας και μέθης, επεμβαίνει στα τροχαία ατυχήματα και οργανώνει κυκλοφοριακά μέτρα σε μεγάλες εκδηλώσεις, εθνικές οδούς και αυτοκινητοδρόμους.
Η τεχνολογία έχει πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο. Ραντάρ, ψηφιακά συστήματα, κάμερες και κέντρα διαχείρισης κυκλοφορίας συμπληρώνουν το έργο των αστυνομικών. Η κατεύθυνση είναι προς ακόμη μεγαλύτερη αυτοματοποίηση της επιτήρησης και της βεβαίωσης παραβάσεων.
Από έναν τροχονόμο στη μέση μιας διασταύρωσης μέχρι τη σύγχρονη ψηφιακή εποπτεία των δρόμων μεσολάβησαν σχεδόν εννέα δεκαετίες. Η βασική αποστολή, όμως, παραμένει ίδια: οδηγοί και πεζοί να μπορούν να κινούνται με τάξη και, κυρίως, με ασφάλεια.
Πηγές: Ελληνική Αστυνομία – ιστορικά στοιχεία για την Τροχαία και την Αστυνομία Πόλεων
