Το πρώτο κουδούνι της νέας σχολικής χρονιάς θα χτυπήσει στις 11 Σεπτεμβρίου για περισσότερους από 1,27 εκατομμύρια μαθητές, σε 13.842 σχολικές μονάδες σε ολόκληρη τη χώρα.
Η σχολική χρονιά 2026-2027 ξεκινά με σημαντικές αλλαγές, αλλά και με το δημογραφικό να αφήνει πλέον έντονο το αποτύπωμά του στις αίθουσες. Μέσα σε μόλις τρία χρόνια ο μαθητικός πληθυσμός μειώθηκε κατά περίπου 21.000 παιδιά, ενώ περίπου 100 νηπιαγωγεία και δημοτικά έχουν σταματήσει να λειτουργούν. Φέτος 75 ακόμη σχολικές μονάδες καταργούνται, ενώ δεκάδες συγχωνεύονται ή υποβιβάζονται.
Απέναντι σε αυτή την εικόνα, η Πολιτεία παρουσιάζει έναν εκτεταμένο κατάλογο αλλαγών: νέους διορισμούς, ανακαινίσεις, ψηφιακό εξοπλισμό, νέα βιβλία και προγράμματα.
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά.
Γιατί το ερώτημα δεν είναι μόνο τι καινούργιο θα βρουν τα παιδιά μέσα στην τάξη, αλλά εάν το σχολείο είναι συνολικά έτοιμο να τα υποδεχθεί και να τα προστατεύσει.
Περισσότεροι εκπαιδευτικοί, αλλά και νέα πραγματικότητα
Στα σχολεία υπηρετούν περισσότεροι από 146.000 μόνιμοι εκπαιδευτικοί, ενώ περίπου 30.000 αναπληρωτές αναμένεται να τοποθετηθούν με την πρώτη φάση προσλήψεων.
Παράλληλα προχωρά το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου»: 669 σχολικές μονάδες έχουν ήδη ενταχθεί στις δύο πρώτες φάσεις ανακαινίσεων και ξεκινούν μελέτες για άλλες 500.
Έρχονται επίσης το Πολλαπλό Βιβλίο με 440 εγκεκριμένα βιβλία σε 240 διδακτικά πακέτα, το FinStart για τον οικονομικό εγγραμματισμό 40.000 μαθητών, η πιλοτική δωρεάν ηλεκτρονική πιστοποίηση ξένων γλωσσών στη Γ΄ Γυμνασίου και η επέκταση του Ψηφιακού Φροντιστηρίου.
Όλα αυτά είναι σημαντικά.
Αλλά δεν αρκούν.
Πρώτο ερώτημα: Πόσοι ψυχολόγοι βρίσκονται πραγματικά δίπλα στα παιδιά;
Το υπουργείο πρέπει να δώσει έναν καθαρό αριθμό: πόσοι ψυχολόγοι θα υπηρετούν φέτος και πόσες σχολικές μονάδες θα καλύπτει ο καθένας;
Γιατί άλλο «υπάρχουν ψυχολόγοι στο εκπαιδευτικό σύστημα» και άλλο ένας μαθητής, ένας γονιός ή ένας εκπαιδευτικός να μπορεί πραγματικά να απευθυνθεί σε ψυχολόγο όταν παρουσιαστεί ανάγκη.
Για το 2026-2027 έχουν ανακοινωθεί, μεταξύ των νέων μόνιμων διορισμών Ειδικού Εκπαιδευτικού και Βοηθητικού Προσωπικού, 160 θέσεις ψυχολόγων και 160 κοινωνικών λειτουργών. (Υπουργείο Παιδείας)
Αυτό όμως δεν απαντά στο βασικό ερώτημα: ποιος είναι ο συνολικός αριθμός που θα βρίσκεται στο πεδίο και ποια είναι η πραγματική κάλυψη των 13.842 σχολικών μονάδων;
Σε μια εποχή όπου το bullying, η βία μεταξύ ανηλίκων, η πίεση, οι εξαρτήσεις και τα προβλήματα ψυχικής υγείας απασχολούν όλο και περισσότερο οικογένειες και εκπαιδευτικούς, αυτή η απάντηση είναι απαραίτητη.
Δεύτερο ερώτημα: Ποιος εγγυάται την καθημερινή καθαριότητα;
Η καθαριότητα των σχολικών μονάδων βρίσκεται κατά κύριο λόγο στα χέρια των δήμων. Για το σχολικό έτος 2026-2027 έχει εγκριθεί από το υπουργείο Εσωτερικών η πρόσληψη προσωπικού καθαριότητας από τους δήμους. (Υπουργείο Εσωτερικών)
Εδώ όμως χρειάζονται επίσης αριθμοί.
Πόσοι εργαζόμενοι αντιστοιχούν σε κάθε σχολείο; Πόσες ώρες καθαρίζεται καθημερινά μια σχολική μονάδα; Τι συμβαίνει όταν ένας δήμος περιορίζει προσωπικό ή ώρες εργασίας;
Έχουμε ήδη καταγράψει περίπτωση μεγάλου δήμου στις παρυφές των βορείων προαστίων, όπου κόπηκαν 27 θέσεις εργασίας στην καθαριότητα των σχολείων, παράλληλα με σημαντικές περικοπές στις αποδοχές εργαζομένων που παρέμειναν.
Δεν μπορεί να συζητάμε για «σύγχρονο σχολείο» χωρίς καθαρές αίθουσες, τουαλέτες και κοινόχρηστους χώρους.
Τρίτο ερώτημα: Διαδραστικοί πίνακες υπάρχουν – ξέρουν όλοι να τους χρησιμοποιούν;
Η ψηφιοποίηση είναι από τα ισχυρά σημεία του νέου σχεδιασμού.
Μέχρι το τέλος του έτους προβλέπεται να έχουν διατεθεί συνολικά 44.164 διαδραστικά συστήματα, ενώ μόνο μέσα στο καλοκαίρι παραδόθηκαν 2.900 νέοι διαδραστικοί πίνακες και ακολουθούν άλλοι 5.000. Παράλληλα έχουν παραδοθεί 117.121 σετ ρομποτικής.
Εξαιρετικά.
Αλλά θέλουμε και εδώ μία δεύτερη απάντηση: πόσοι δάσκαλοι και καθηγητές έχουν ολοκληρώσει ουσιαστική εκπαίδευση στη χρήση τους;
Ο διαδραστικός πίνακας που χρησιμοποιείται σαν ένας ακριβός συμβατικός πίνακας δεν αποτελεί ψηφιακή μεταρρύθμιση.
Τέταρτο ερώτημα: Πώς μεταφέρονται τα παιδιά των δύσκολων και απομακρυσμένων περιοχών;
Όταν σχολεία κλείνουν, συγχωνεύονται ή υποβιβάζονται λόγω του δημογραφικού, το ζήτημα της μεταφοράς γίνεται ακόμη πιο κρίσιμο.
Η ευθύνη για τη μεταφορά μαθητών των δημόσιων σχολείων ανήκει στις Περιφέρειες από το 2013, με προβλεπόμενα εργαλεία τις συμβάσεις μεταφοράς, τα μαθητικά δελτία και, όπου απαιτείται, το γονικό επίδομα. (Δήμος Παλλήνης)
Άρα πριν χτυπήσει το κουδούνι πρέπει να γνωρίζουμε: έχουν εξασφαλιστεί όλα τα δρομολόγια;
Δεν μπορεί ένα παιδί σε ένα ορεινό χωριό ή ένα απομακρυσμένο νησί να ανακαλύπτει στις 11 Σεπτεμβρίου ότι το σχολείο υπάρχει αλλά δεν υπάρχει τρόπος να φτάσει σε αυτό.
Πέμπτο ερώτημα: Πόσα σχολεία έχουν πραγματική φύλαξη;
Είναι ένα θέμα που σχεδόν εξαφανίζεται κάθε φορά από τη δημόσια συζήτηση.
Οι σχολικοί φύλακες είχαν βρεθεί στο επίκεντρο της μνημονιακής πολιτικής το 2013, όταν τέθηκαν σε διαθεσιμότητα στο πλαίσιο των τότε μεταρρυθμίσεων της δημόσιας διοίκησης επί υπουργίας Κυριάκου Μητσοτάκη.
Δεκατρία χρόνια αργότερα δικαιούμαστε να ζητήσουμε τον σημερινό αριθμό:
Πόσα σχολεία διαθέτουν φύλακα; Πόσοι σχολικοί φύλακες υπηρετούν συνολικά και πόσες μονάδες παραμένουν χωρίς οργανωμένη φύλαξη;
Ο εκπαιδευτικός επιτηρεί το προαύλιο και τους μαθητές. Δεν μπορεί όμως να υποκαθιστά οργανωμένο σύστημα ασφάλειας.
Η φύλαξη αφορά την είσοδο και έξοδο, την πρόσβαση αγνώστων στον χώρο και γενικότερα την πρόληψη κινδύνων γύρω από το σχολικό περιβάλλον. Η αντιμετώπιση του bullying βεβαίως απαιτεί κυρίως εκπαιδευτική, ψυχοκοινωνική και θεσμική παρέμβαση και δεν μπορεί να μεταφερθεί ως αρμοδιότητα στους φύλακες.
Και επιπλέον, μια που μιλάμε για ασφάλεια, έχουν όλα τα σχολεία τα απαραίτητα λόκερς για να βάζουν τα παιδιά τα κινητά τους και τα προσωπικά τους αντικείμενα;
Έκτο ερώτημα: Κυλικείο ναι – αλλά τι πουλάει;
Από τον Ιούνιο του 2026 υπάρχει νέα υγειονομική διάταξη για τα σχολικά κυλικεία, τους χώρους εστίασης και τους αυτόματους πωλητές, με συγκεκριμένους κανόνες υγιεινής και κατάλογο επιτρεπόμενων προϊόντων. (Υπουργείο Υγείας)
Άρα πρέπει να γνωρίζουμε όχι μόνο πόσα σχολεία διαθέτουν κυλικείο, αλλά και πόσο συστηματικά ελέγχονται.
Η παιδική παχυσαρκία δεν αντιμετωπίζεται με εγκυκλίους που μένουν στα χαρτιά.
Έβδομο ερώτημα: Πρώτες βοήθειες υπάρχουν παντού;
Εδώ υπάρχει μία σημαντική εξαγγελία: προβλέπονται 6.479 απινιδωτές στα σχολεία, μαζί με εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες.
Είναι μια εξαιρετικά σημαντική παρέμβαση.
Αλλά χρειάζεται να μάθουμε πόσα σχολεία διαθέτουν σήμερα οργανωμένο και προσβάσιμο χώρο πρώτων βοηθειών, φαρμακείο με το προβλεπόμενο υλικό και κυρίως προσωπικό εκπαιδευμένο να αντιδράσει στα κρίσιμα πρώτα λεπτά ενός περιστατικού.
Στους νέους μόνιμους διορισμούς Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού περιλαμβάνονται μόλις 5 θέσεις σχολικών νοσηλευτών, αριθμός που ασφαλώς δεν αντιστοιχεί στο σύνολο των νοσηλευτών που ήδη υπηρετούν, αλλά κάνει ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη να δοθούν τα συνολικά στοιχεία κάλυψης. (Υπουργείο Παιδείας)
Το σύγχρονο σχολείο δεν μετριέται μόνο σε πίνακες και tablets
Η τεχνολογία, τα νέα βιβλία, το FinStart, οι ξένες γλώσσες, το International Baccalaureate στα δημόσια σχολεία και οι ανακαινίσεις είναι βήματα που πρέπει να καταγράφονται.
Αλλά το πραγματικό τεστ αρχίζει στις 11 Σεπτεμβρίου.
Και είναι πολύ πιο καθημερινό:
Θα είναι καθαρή η τουαλέτα; Θα υπάρχει άνθρωπος να βοηθήσει ένα παιδί που αντιμετωπίζει σοβαρό ψυχολογικό πρόβλημα; Θα υπάρχει φύλαξη; Θα φτάσει εγκαίρως το λεωφορείο στο απομακρυσμένο χωριό; Θα υπάρχουν σχολικοί τροχονόμοι; Θα ξέρει ο εκπαιδευτικός να αξιοποιήσει τον καινούργιο διαδραστικό πίνακα; Θα υπάρχει κάποιος που γνωρίζει πρώτες βοήθειες; Θα ελέγχεται τι αγοράζει το παιδί από το κυλικείο;
Γι’ αυτό, μαζί με τους αριθμούς των διορισμών, των βιβλίων και των διαδραστικών πινάκων, περιμένουμε από το υπουργείο Παιδείας και την Αυτοδιοίκηση ακόμη επτά αριθμούς: ψυχολόγοι, καθαριστές, εκπαιδευμένοι εκπαιδευτικοί στα ψηφιακά συστήματα, εξασφαλισμένα δρομολόγια μεταφοράς, σχολικοί φύλακες, λειτουργούντα και ελεγχόμενα κυλικεία και πραγματική κάλυψη πρώτων βοηθειών.
Γιατί τελικά ένα σχολείο δεν γίνεται σύγχρονο μόνο επειδή απέκτησε έναν διαδραστικό πίνακα.
Γίνεται σύγχρονο όταν ο γονιός αφήνει το παιδί του το πρωί στην πόρτα του και γνωρίζει ότι θα μορφωθεί, θα υποστηριχθεί και, πάνω απ’ όλα, θα είναι ασφαλές.
