Ένα crash test με αυτοκίνητο που προσκρούει στο πίσω μέρος φορτηγού έρχεται να υπενθυμίσει με τον πιο σκληρό τρόπο ότι στην οδική ασφάλεια δεν αρκεί μόνο ένα καλό Ι.Χ., ούτε μόνο η ζώνη, ούτε μόνο οι αερόσακοι. Όταν η ταχύτητα, η μάζα του φορτηγού και η αδύναμη πίσω προστασία συναντηθούν, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μοιραίο.
Η αόρατη παγίδα πίσω από τα φορτηγά
Το θέμα ανέδειξε νέα έρευνα του Euro NCAP για ένα από τα πιο επικίνδυνα είδη τροχαίων: την πρόσκρουση επιβατικού αυτοκινήτου στο πίσω μέρος φορτηγού ή ρυμουλκούμενου, με το Ι.Χ. να «σφηνώνει» κάτω από την καρότσα. Σύμφωνα με το Euro NCAP, τέτοιου τύπου συγκρούσεις συνδέονται δυνητικά με περίπου 400 θανάτους κάθε χρόνο σε Ε.Ε. και Ηνωμένο Βασίλειο.
Στη δοκιμή, ένα σύγχρονο επιβατικό αυτοκίνητο πέντε αστέρων προσέκρουσε με 56 χλμ./ώρα στο πίσω μέρος ευρωπαϊκού τρέιλερ. Η πίσω προστατευτική μπάρα δεν άντεξε. Η καρότσα εισχώρησε στην καμπίνα και ο χώρος επιβίωσης των επιβατών καταστράφηκε. Σε δεύτερη δοκιμή, με άλλο ευρωπαϊκό τρέιλερ, το αποτέλεσμα ήταν και πάλι καταστροφικό. Το συμπέρασμα των ειδικών είναι σαφές: όταν η πίσω προστασία του φορτηγού αποτυγχάνει, ακόμη και η σχεδιασμένη ζώνη παραμόρφωσης ενός ασφαλούς αυτοκινήτου δεν προλαβαίνει να κάνει τη δουλειά της. (Euro NCAP)
Η ταχύτητα δεν προσθέτει απλώς κίνδυνο — τον πολλαπλασιάζει
Εδώ μπαίνει το αμείλικτο στοιχείο της ταχύτητας. Η ενέργεια που πρέπει να απορροφήσει ένα όχημα σε σύγκρουση αυξάνεται με το τετράγωνο της ταχύτητας. Πρακτικά, μια πρόσκρουση στα 60 χλμ./ώρα δεν είναι «λίγο χειρότερη» από μια στα 40 χλμ./ώρα. Είναι πολύ πιο βίαιη. Το IIHS επισημαίνει ότι όταν η ταχύτητα πρόσκρουσης αυξάνεται από 40 σε 60 μίλια/ώρα, δηλαδή κατά 50%, η ενέργεια που πρέπει να διαχειριστεί το όχημα αυξάνεται κατά 125%. (IIHS HLDI)
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δίνει επίσης μια καθαρή εικόνα: κάθε αύξηση 1% στη μέση ταχύτητα συνδέεται με αύξηση 4% στον κίνδυνο θανατηφόρου τροχαίου και 3% στον κίνδυνο σοβαρού τροχαίου. Αναφέρει ακόμη ότι σε πλευρικές συγκρούσεις μεταξύ αυτοκινήτων, ο κίνδυνος θανάτου για τους επιβάτες φτάνει το 85% στα 65 χλμ./ώρα. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)
Με απλά λόγια:
στα 30 χλμ./ώρα η σύγκρουση μπορεί να είναι σοβαρή,
στα 50 χλμ./ώρα γίνεται πολύ επικίνδυνη,
στα 56 χλμ./ώρα, όπως στο συγκεκριμένο crash test, μπορεί να καταστρέψει την καμπίνα,
και πάνω από τα 60 χλμ./ώρα οι πιθανότητες επιβίωσης μειώνονται δραματικά, ανάλογα με το είδος της πρόσκρουσης.
Πόσο σώζει η ζώνη
Η ζώνη ασφαλείας παραμένει το πιο βασικό και αποτελεσματικό μέσο προστασίας μέσα στο αυτοκίνητο. Η NHTSA αναφέρει ότι η σωστή χρήση ζώνης μειώνει τον κίνδυνο θανατηφόρου τραυματισμού κατά 45% για τους επιβάτες μπροστά σε επιβατικά αυτοκίνητα και κατά 60% για επιβάτες σε ελαφρά φορτηγά ή SUV. Μειώνει επίσης κατά 50% τον κίνδυνο μέτριου έως κρίσιμου τραυματισμού στα επιβατικά αυτοκίνητα. (NHTSA)
Όμως η ζώνη έχει ένα όριο: για να λειτουργήσει, πρέπει να μείνει ζωντανός ο χώρος επιβίωσης. Αν η καμπίνα διαλυθεί ή αν η καρότσα του φορτηγού εισχωρήσει στο ύψος κεφαλής και θώρακα, η ζώνη συγκρατεί το σώμα, αλλά δεν μπορεί να σταματήσει την παραμόρφωση που μπαίνει μέσα στο αυτοκίνητο.
Και οι αερόσακοι; Σώζουν, αλλά δεν κάνουν θαύματα
Οι αερόσακοι έχουν σώσει δεκάδες χιλιάδες ζωές. Η NHTSA αναφέρει ότι οι μπροστινοί αερόσακοι έχουν σώσει περισσότερες από 50.000 ζωές σε διάστημα 30 ετών. Είναι όμως συμπληρωματικό σύστημα προστασίας. Δεν αντικαθιστούν τη ζώνη. Λειτουργούν καλύτερα όταν ο οδηγός και οι επιβάτες φορούν ζώνη, κάθονται σωστά και υπάρχει επαρκής χώρος ώστε ο αερόσακος να ανοίξει και να απορροφήσει μέρος της σύγκρουσης. (NHTSA)
Στην υποσφήνωση κάτω από φορτηγό, το πρόβλημα είναι ότι η πρόσκρουση δεν μοιάζει με μια «κανονική» μετωπική σύγκρουση. Το αυτοκίνητο δεν χτυπά σε εμπόδιο στο σωστό ύψος, ώστε να δουλέψουν οι ζώνες παραμόρφωσης, οι αερόσακοι και οι προεντατήρες της ζώνης όπως έχουν σχεδιαστεί. Αντίθετα, το πάνω μέρος του Ι.Χ. μπορεί να μπει κάτω από την καρότσα. Εκεί η μηχανική του ατυχήματος γίνεται αδυσώπητη.
Το αμερικανικό πρότυπο δείχνει τη λύση
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας είναι ότι η ίδια δοκιμή στις ΗΠΑ, με τρέιλερ που είχε ενισχυμένη πίσω προστασία τύπου IIHS ToughGuard, είχε πολύ καλύτερο αποτέλεσμα. Η ενισχυμένη μπάρα κράτησε το Ι.Χ. έξω από την καρότσα, επιτρέποντας στο εμπρός μέρος του αυτοκινήτου να παραμορφωθεί όπως προβλέπει ο σχεδιασμός του. Το Euro NCAP ζητά πλέον από την Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο να αναβαθμίσουν επειγόντως τις προδιαγραφές των πίσω προστατευτικών μπαρών στα φορτηγά και τα τρέιλερ. (Euro NCAP)
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: δεν αρκεί να αγοράζουμε ασφαλέστερα αυτοκίνητα. Χρειάζονται ασφαλέστερα φορτηγά, καλύτερες πίσω μπάρες, πιο ικανά συστήματα αυτόματου φρεναρίσματος και, πάνω απ’ όλα, μικρότερες ταχύτητες και μεγαλύτερες αποστάσεις ασφαλείας. Γιατί σε τέτοιες συγκρούσεις, τα 56 χλμ./ώρα δεν είναι «λίγα». Είναι αρκετά για να αποδείξουν ότι η διαφορά ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο μπορεί να είναι μια μπάρα που άντεξε ή μια μπάρα που κατέρρευσε.
