Στο Ηρώδειο πήγαν για τον Σταμάτη Κραουνάκη και τη «Λυσιστράτη». Όμως, όπως συχνά συμβαίνει στην Αθήνα, οι φωτογραφίες από τις πρώτες σειρές είπαν περισσότερα από όσα γράφουν τα δελτία Τύπου. Γιατί εκεί, κάτω από την Ακρόπολη, δεν βρέθηκε μόνο ο Αλέξης Τσίπρας με τη Μπέττυ Μπαζιάνα. Βρέθηκαν και πρόσωπα που, αν τα κοιτάξεις λίγο πιο πολιτικά και λιγότερο κοσμικά, σχηματίζουν ένα κάδρο με ενδιαφέρουσες αναγνώσεις.
Η πολιτική ατμόσφαιρα μιας βραδιάς στο Ηρώδειο
Η παράσταση είχε τίτλο «Λυσιστράτη – Μια ξεκαρδιστική όπερα». Μόνο που το βράδυ στο Ηρώδειο, πέρα από την αριστοφανική σάτιρα του Σταμάτη Κραουνάκη, υπήρχε και μια δεύτερη, σιωπηλή παράσταση. Αυτή των προσώπων στις κερκίδες.
Ο Αλέξης Τσίπρας με τη Μπέττυ Μπαζιάνα, χαλαροί, φωτογραφημένοι σε μια δημόσια εμφάνιση που πάντα διαβάζεται πολιτικά, είτε το θέλουν είτε όχι. Πρώτη σειρά όμως, στο ίδιο πολιτιστικό κάδρο, ο Νικήτας Κακλαμάνης, γνωστός καραμανλικός, δίπλα-δίπλα με τη Νατάσα Παζαΐτη. Και κάπου εκεί, το απλό πολιτιστικό γεγονός παύει να είναι μόνο πολιτιστικό.
Διότι στην πολιτική, ειδικά στην ελληνική πολιτική, οι φωτογραφίες δεν είναι ποτέ αθώες. Μπορεί να μην σημαίνουν συμφωνίες. Μπορεί να μην σημαίνουν συναντήσεις κορυφής. Μπορεί να μην σημαίνουν καν πολιτική συνεννόηση. Σημαίνουν όμως ατμόσφαιρα. Και η ατμόσφαιρα, πολλές φορές, προηγείται των εξελίξεων.
Το Ηρώδειο, άλλωστε, δεν είναι ένας οποιοσδήποτε χώρος. Είναι από μόνο του σκηνικό υψηλού συμβολισμού. Εκεί, κάτω από τον βράχο της Ακρόπολης, πολιτικοί αντίπαλοι, παλαιοί συνοδοιπόροι, άνθρωποι της τέχνης, της εξουσίας και της δημόσιας ζωής κάθονται για λίγες ώρες χωρίς μικρόφωνα, χωρίς κομματικές ανακοινώσεις, χωρίς τηλεοπτικά πάνελ. Αλλά με φωτογραφικούς φακούς. Και οι φακοί κάνουν τη δουλειά τους.
Ο Σταμάτης Κραουνάκης παρουσίασε τη δική του «Λυσιστράτη» ως μια μουσικοθεατρική, σατιρική, λαϊκή και πολιτική γιορτή. Δεν θα μπορούσε να είναι αλλιώς. Ο Κραουνάκης κουβαλά εδώ και δεκαετίες μια σπάνια ικανότητα: να ενώνει το λαϊκό με το λόγιο, την ατάκα με το τραγούδι, τη σκηνική υπερβολή με την πολιτική αιχμή. Δεν κάνει απλώς μουσική. Στήνει ατμόσφαιρες. Και σε αυτή την περίπτωση, η ατμόσφαιρα της σκηνής βρήκε έναν απρόσμενο καθρέφτη στις θέσεις των θεατών.
Η πολιτική αξία της «Λυσιστράτης»
Η «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη είναι, από τη φύση της, έργο πολιτικό. Μιλά για πόλεμο, εξουσία, εξάντληση, πείσμα, σώματα, συμφιλίωση και ανατροπή. Δεν είναι απλώς μια κωμωδία με τολμηρές ατάκες. Είναι ένα έργο για μια κοινωνία που ψάχνει τρόπο να σταματήσει την αυτοκαταστροφή της. Ο Κραουνάκης το γνωρίζει καλά αυτό. Γι’ αυτό και η δική του εκδοχή, με χιούμορ, μουσική και θεατρική πληθωρικότητα, πατά πάνω σε κάτι βαθύτερο: στην ανάγκη να ξαναμιλήσει η πολιτική γλώσσα με τρόπο ανθρώπινο, σαρκαστικό, σχεδόν θεραπευτικό.
Και εκεί έρχεται το πολιτικό «ποντάρισμα» της βραδιάς. Ο Τσίπρας, που μετά την αποχώρησή του από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ παραμένει διαρκώς παρών στην πολιτική φαντασία της Κεντροαριστεράς. Η Μπέττυ Μπαζιάνα, που κάθε δημόσια εμφάνισή της δίπλα του επαναφέρει εικόνες μιας άλλης εποχής.
Ο Νικήτας Κακλαμάνης, παλαιός γνώριμος της αστικής και καραμανλικής Νέας Δημοκρατίας. Και η Νατάσα Παζαΐτη, πρόσωπο με δική του διακριτή δημόσια παρουσία, αλλά και με βαρύ συμβολικό φορτίο λόγω της σχέσης της με τον Κώστα Καραμανλή.
Δεν χρειάζεται να εφεύρει κανείς σενάρια για να διαβάσει τη σημειολογία. Αρκεί να δει το κάδρο.
Βεβαίως, η τέχνη έχει το δικαίωμα να τους χωρά όλους. Και αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον. Ο Κραουνάκης, με την «Λυσιστράτη» του, δεν μάζεψε απλώς κοινό. Μάζεψε διαφορετικές Ελλάδες. Την πολιτική Ελλάδα, την καλλιτεχνική Ελλάδα, την παλιά δημόσια ζωή και τη σημερινή αγωνία για το τι έρχεται.
Από τον Δημήτρη Κουτσούμπα έως την Κατερίνα Σακελλαροπούλου, από τους ανθρώπους του θεάτρου έως τους ανθρώπους της πολιτικής, η βραδιά είχε κάτι από εκείνη την παλιά αθηναϊκή συνήθεια: όλοι συναντιούνται στην τέχνη, αλλά κανείς δεν ξεχνά την πολιτική.
Γιατί στην Ελλάδα, κι όχι μόνο, ακόμα και όταν οι πολιτικοί πάνε θέατρο, η πολιτική δεν μένει ποτέ έξω από την πλατεία. Κάθεται δίπλα τους. Στην πρώτη σειρά.
