Στη νότια Χίο, περίπου 25 χιλιόμετρα από την πόλη, βρίσκεται το Πυργί, ένα από τα πιο εντυπωσιακά και καλοδιατηρημένα μεσαιωνικά χωριά της Ελλάδας. Το χωριό είναι γνωστό παγκοσμίως για τα περίφημα «ξυστά», τη χαρακτηριστική γεωμετρική διακόσμηση που καλύπτει τις προσόψεις των σπιτιών και αποτελεί το σήμα κατατεθέν του.
Η ιδιαίτερη αυτή τεχνική, που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά, δημιουργείται εξ ολοκλήρου στο χέρι. Σύμφωνα με το Chiosphotos, οι τεχνίτες εφαρμόζουν αρχικά στρώσεις σοβά με μαύρη άμμο, τις οποίες στη συνέχεια ασπρίζουν και χαράζουν προσεκτικά, αποκαλύπτοντας τα εντυπωσιακά γεωμετρικά σχέδια.
Με αυτόν τον τρόπο γεννιούνται τα χαρακτηριστικά μαύρα μοτίβα πάνω στο λευκό φόντο, άλλοτε απλά και άλλοτε ιδιαίτερα περίτεχνα, που έχουν καταστήσει το Πυργί μοναδικό στον κόσμο και διατηρούνται αναλλοίωτα μέχρι σήμερα.
Το Πυργί δεν εντυπωσιάζει μόνο με τις προσόψεις των σπιτιών του. Τα κτίρια είναι χτισμένα το ένα δίπλα στο άλλο, σχηματίζοντας ένα ενιαίο σύνολο, ενώ πολλές κατοικίες ενώνονται μεταξύ τους με πέτρινες αψίδες. Τα εξωτερικά σπίτια του οικισμού λειτουργούσαν παλαιότερα ως αμυντικό τείχος, προστατεύοντας το χωριό από επιδρομές.
Μια βόλτα στα στενά καλντερίμια του Πυργίου αποκαλύπτει τη μεσαιωνική του ατμόσφαιρα, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο βυζαντινός ναός των Αγίων Αποστόλων, που χρονολογείται από τον 13ο αιώνα. Στην καρδιά του χωριού σώζονται ακόμη τμήματα του παλιού αμυντικού πύργου, ο οποίος αποτελούσε καταφύγιο των κατοίκων σε περιόδους επιθέσεων.
