Η 1η Οκτωβρίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Χορτοφαγίας – World Vegetarian Day. Καθιερώθηκε το 1977 από τη North American Vegetarian Society και έναν χρόνο αργότερα υποστηρίχθηκε από τη International Vegetarian Union. Παράλληλα σηματοδοτεί την έναρξη του Vegetarian Awareness Month. Πηγή
Vegetarian και vegan δεν είναι το ίδιο
Vegetarian είναι γενικά εκείνος που δεν τρώει κρέας και ψάρι, μπορεί όμως να καταναλώνει γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά.
Ο vegan αποκλείει όλα τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης: κρέας, ψάρια, γαλακτοκομικά, αυγά και συνήθως μέλι. Για πολλούς ο βιγκανισμός δεν περιορίζεται στο πιάτο αλλά αποτελεί τρόπο ζωής, με αποφυγή προϊόντων που συνδέονται με εκμετάλλευση ζώων.
Η Παγκόσμια Ημέρα Χορτοφαγίας είναι την 1η Οκτωβρίου, ενώ η World Vegan Day γιορτάζεται την 1η Νοεμβρίου.
Πόσοι είναι σε ολόκληρο τον κόσμο
Δεν υπάρχει ένας ενιαίος και απολύτως ασφαλής αριθμός, επειδή οι έρευνες χρησιμοποιούν διαφορετικούς ορισμούς. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν μεγάλες διαφορές ανάμεσα στις χώρες. Η Ινδία παραμένει η χώρα όπου η φυτική διατροφή έχει τη μεγαλύτερη διείσδυση. Σε πολλές δυτικές χώρες οι vegans αποτελούν μικρότερο αλλά ορατό τμήμα του πληθυσμού, ενώ η αγορά φυτικών υποκατάστατων κρέατος και γάλακτος έχει εξελιχθεί σε παγκόσμια βιομηχανία δισεκατομμυρίων. Πηγή
Και στην Ελλάδα;
Σύμφωνα με έρευνα του ΙΕΛΚΑ του 2021, περίπου 4% των Ελλήνων καταναλωτών, δηλαδή γύρω στις 400.000 εκείνη την περίοδο, αυτοπροσδιορίζονταν ως χορτοφάγοι. Περίπου οι μισοί δήλωναν vegan και οι υπόλοιποι vegetarian. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η κατηγορία των flexitarians, δηλαδή όσων τρώνε κρέας αλλά προσπαθούν συνειδητά να μειώσουν την κατανάλωσή του: περίπου 15%, ή 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι με τα τότε πληθυσμιακά δεδομένα. Πηγή
Νεότερη πανελλαδική έρευνα της HellasVeg, σε συνεργασία με την Kantar, πραγματοποιήθηκε το 2024 σε 750 άτομα από όλη την Ελλάδα και καταγράφει συστηματικά τη στάση των καταναλωτών απέναντι στη φυτική διατροφή και τα προϊόντα φυτικής προέλευσης. Πηγή
Υπάρχουν αποκλειστικά vegan εστιατόρια στην Ελλάδα
Ναι. Η Αθήνα έχει πλέον ιδιαίτερα ανεπτυγμένη vegan σκηνή. Μεταξύ των γνωστών επιλογών βρίσκονται το Rhino Vegan Beat Athens, το Veganaki, το Cookoomela Grill Vegan, το Peas Vegan και το Veganistan. Στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν επίσης αμιγώς χορτοφαγικές επιλογές, ενώ δεκάδες ακόμη εστιατόρια σε μεγάλες ελληνικές πόλεις έχουν εντάξει vegan πιάτα στα μενού τους. Πηγή
Από πού παίρνει πρωτεΐνη ένας vegan;
Η πρωτεΐνη δεν υπάρχει μόνο στο κρέας. Όσπρια — φακές, φασόλια, ρεβίθια και φάβα — σόγια, τόφου, τέμπε, ξηροί καρποί, φυστικοβούτυρο, ταχίνι, σπόροι, βρώμη, κινόα και άλλα δημητριακά μπορούν, μέσα σε μία σωστά οργανωμένη διατροφή, να συμβάλουν στην κάλυψη των αναγκών σε πρωτεΐνη.
Το αγελαδινό γάλα αντικαθίσταται από ροφήματα σόγιας, βρώμης, αμυγδάλου κ.ά., ενώ υπάρχουν φυτικά γιαούρτια, τυριά και πλέον burgers, κιμάδες και άλλα προϊόντα φυτικής πρωτεΐνης.
Σε μία αποκλειστικά vegan διατροφή ιδιαίτερη σημασία έχουν η βιταμίνη Β12, ο σίδηρος, το ασβέστιο, το ιώδιο, η βιταμίνη D, το σελήνιο και τα ωμέγα-3. Η Β12 ειδικά χρειάζεται να εξασφαλίζεται από εμπλουτισμένα τρόφιμα ή συμπλήρωμα. Πηγή
Υπάρχει οργανωμένο κίνημα στην Ελλάδα
Ναι. Ο Σύλλογος Ελλήνων Χορτοφάγων – HellasVeg δραστηριοποιείται στην ενημέρωση και προώθηση της χορτοφαγικής διατροφής και είναι μέλος της European Vegetarian Union. Παράλληλα λειτουργεί η Vegan Life NGO, μη κερδοσκοπική οργάνωση που δραστηριοποιείται από το 2016 και διοργανώνει το Vegan Life Festival. Πηγή
Η Vegan Life NGO έχει οργανώσει φεστιβάλ στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και στα Χανιά, συμβάλλοντας στη διάδοση της vegan φιλοσοφίας και των φυτικών προϊόντων. Πηγή
Και μία γνωστή Ελληνίδα χορτοφάγος
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ηθοποιός Θεοφανία Παπαθωμά, η οποία έχει δηλώσει δημόσια ότι είναι χορτοφάγος εδώ και χρόνια και ότι ακολουθεί την αποκαλούμενη πυθαγόρειο διατροφή, την οποία περιγράφει ως κατά 80–90% ωμοφαγική και vegan. Πηγή
Μία τάση που μάλλον ήρθε για να μείνει
Η Ελλάδα δύσκολα θα εγκαταλείψει τη σχάρα, το σουβλάκι και τις παραδοσιακές κρεατοφαγικές συνήθειες. Διαθέτει όμως ταυτόχρονα μία κουζίνα με εκπληκτική παράδοση φυτικών πιάτων: φασολάδα, φακές, ρεβίθια, φάβα, γεμιστά, μπριάμ, λαδερά, χόρτα και δεκάδες νηστίσιμες συνταγές.
Ίσως γι’ αυτό η σύγχρονη χορτοφαγία, παρά την ξενική ορολογία των vegetarian και vegan, δεν είναι τελικά τόσο ξένη προς το ελληνικό τραπέζι όσο νομίζουμε.
