Πόσων ετών «ακούγεται» ένας άνθρωπος όταν μιλά; Η απάντηση μπορεί να κρύβει περισσότερες πληροφορίες από όσες φανταζόμαστε. Ερευνητές ανέπτυξαν ένα «ρολόι ομιλίας» με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο εκτιμά την πραγματική ηλικία ενός ανθρώπου αναλύοντας εκατοντάδες χαρακτηριστικά του τρόπου με τον οποίο μιλά. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Science Advances.
Στην έρευνα συμμετείχαν 2.928 ισπανόφωνοι, ηλικίας 18 έως 88 ετών, από την Αργεντινή, τη Χιλή, την Κολομβία, το Μεξικό και το Περού. Περίπου οι μισοί δεν παρουσίαζαν γνωστικά προβλήματα, ενώ οι υπόλοιποι είχαν ήπια γνωστική διαταραχή, νόσο Αλτσχάιμερ ή μετωποκροταφική άνοια.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να ολοκληρώσουν επτά διαφορετικές δοκιμασίες: μεταξύ άλλων, να περιγράψουν ένα βίντεο, να αναφέρουν μέσα σε ένα λεπτό όσες περισσότερες λέξεις ή ονομασίες ζώων μπορούσαν και να αφηγηθούν μια σύντομη ιστορία αμέσως μόλις την άκουσαν και ξανά έπειτα από 20 έως 30 λεπτά.
Από τις ηχογραφήσεις οι ερευνητές άντλησαν περισσότερα από 700 χαρακτηριστικά. Δεν εξέτασαν δηλαδή μόνο το πόσο «γερασμένη» ακούγεται μια φωνή, αλλά στοιχεία όπως οι παύσεις, η ταχύτητα της ομιλίας, ο τόνος, το λεξιλόγιο και η συναισθηματική έκφραση. Με αυτά εκπαίδευσαν ένα μοντέλο μηχανικής μάθησης να υπολογίζει την ηλικία κάθε συμμετέχοντος.
Όταν η ομιλία «μεγαλώνει» γρηγορότερα
Στη συνέχεια συνέκριναν την πραγματική ηλικία με εκείνη που υπολόγιζε το μοντέλο. Οι γνωστικά υγιείς συμμετέχοντες παρουσίαζαν τις μικρότερες αποκλίσεις. Αντίθετα, μεγαλύτερη «απόσταση» ανάμεσα στις δύο ηλικίες καταγράφηκε σε ανθρώπους με ήπια γνωστική διαταραχή ή άνοια, με τη μεγαλύτερη να εμφανίζεται σε ασθενείς με μορφή μετωποκροταφικής άνοιας που επηρεάζει κυρίως τη γλώσσα.
Η μεγαλύτερη «ηλικία ομιλίας» συνδέθηκε επίσης με χαμηλότερες επιδόσεις σε δοκιμασίες μνήμης, προσοχής και γλώσσας, αλλά και με μεγαλύτερη βιολογική γήρανση, όπως αυτή εκτιμήθηκε μέσω τριών επιγενετικών «ρολογιών». Στους συμμετέχοντες με Αλτσχάιμερ βρέθηκε ακόμη συσχέτιση με υψηλότερα επίπεδα p-tau217, ενός βιοδείκτη που σχετίζεται με τη νόσο.
Δεν είναι τεστ για την άνοια
Τα ευρήματα είναι εντυπωσιακά, αλλά χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία. Το «ρολόι ομιλίας» δεν μπορεί σήμερα να προβλέψει ότι κάποιος θα εμφανίσει άνοια ούτε αποτελεί διαγνωστικό τεστ.
Η Manisha Parulekar, ειδική στη Γηριατρική Ιατρική και συνδιευθύντρια του Κέντρου για τις Διαταραχές Μνήμης και την Υγεία του Εγκεφάλου στο Hackensack University Medical Center, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη, επισημαίνει στο Live Science ότι η ομιλία επηρεάζεται από τη συνολική κατάσταση ενός ανθρώπου: σοβαρή κατάθλιψη, εξάντληση ή έντονο στρες μπορούν επίσης να επηρεάσουν την ομιλία, με αποτέλεσμα το μοντέλο να την αντιστοιχίσει σε μεγαλύτερη ηλικία.
Υπάρχει και ένας ακόμη σημαντικός περιορισμός. Το μοντέλο εκπαιδεύτηκε αποκλειστικά σε ισπανόφωνους από πέντε χώρες της Λατινικής Αμερικής και δεν μπορεί να εφαρμοστεί αυτούσιο σε άλλες γλώσσες και πληθυσμούς.
Οι ερευνητές σχεδιάζουν τώρα να το δοκιμάσουν σε περισσότερες γλώσσες και κυρίως, να παρακολουθήσουν ανθρώπους σε βάθος χρόνου. Αυτό είναι το κρίσιμο επόμενο βήμα: να διαπιστωθεί εάν οι αλλαγές στον τρόπο που μιλάμε μπορούν πράγματι να προηγηθούν της γνωστικής έκπτωσης και κάποτε να λειτουργήσουν ως ένα απλό πρώτο σήμα ότι ο εγκέφαλος χρειάζεται πιο προσεκτικό έλεγχο.
Με πληροφορίες από Live Science, Science Advances
