Ανάμεσα στη Ρώμη και τη Νάπολη εκτείνεται μια από τις πιο όμορφες αλλά λιγότερο γνωστές ακτές της Ιταλίας. Η επονομαζόμενη Ριβιέρα του Οδυσσέα (Riviera di Ulisse) απλώνεται για περίπου 70 χιλιόμετρα κατά μήκος της Τυρρηνικής Θάλασσας και αποτελεί μια πιο ήρεμη και αυθεντική εναλλακτική σε σχέση με την πολυσύχναστη Ακτή Αμάλφι και το Κάπρι.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της όμως, δεν είναι μόνο οι παραλίες και τα γραφικά παραθαλάσσια χωριά, αλλά και οι στενοί δεσμοί της με την «Οδύσσεια» του Ομήρου.
Στην καρδιά της περιοχής δεσπόζει το όρος Τσιρτσέο (Monte Circeo), ένας βραχώδης ορεινός όγκος που υψώνεται απότομα πάνω από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι τον αποκαλούν ακόμη και σήμερα «la Maga Circe», το βουνό της μάγισσας Κίρκης, καθώς σύμφωνα με την παράδοση, εκεί βρισκόταν το νησί Αιαία, που κατά τον Όμηρο ήταν το παλάτι της Κίρκης όπου μεταμόρφωσε τους συντρόφους του Οδυσσέα σε χοίρους.
Αν και δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ο Όμηρος είχε ταξιδέψει στην Ιταλία (ακόμα και ότι υπήρξε πραγματικά), ή ότι η Αιαία ταυτιζόταν πράγματι με το σημερινό Τσιρτσέο, οι αρχαίοι Έλληνες άποικοι που έφτασαν στη νότια Ιταλία τον 8ο αιώνα π.Χ. συνέδεσαν σταδιακά τον άγνωστο τόπο με τους ομηρικούς μύθους. Τα έπη του ποιητή ήταν δημοφιλή μεταξύ των ναυτικών που ίδρυαν αποικίες. Για τους θαλασσοπόρους της εποχής, η αντιστοίχιση νέων τόπων με γνωστές αφηγήσεις αποτελούσε έναν τρόπο να ερμηνεύσουν και να οικειοποιηθούν έναν άγνωστο κόσμο, γεγονός που τους έδινε ένα αίσθημα ασφάλειας.
Σύμφωνα με την ίδια παράδοση, η σημερινή πόλη της Τερατσίνα ταυτίστηκε με τη χώρα των Λαιστρυγόνων, των γιγάντων που επιτέθηκαν στα πλοία του Οδυσσέα. Αργότερα, οι Ρωμαίοι υιοθέτησαν αυτές τις αφηγήσεις, αξιοποιώντας τες για να προσδώσουν μυθικό κύρος στις καταβολές της αυτοκρατορίας τους. Δεν είναι τυχαίο ότι και ο Βιργίλιος, στην Αινειάδα, ενσωμάτωσε αρκετές από αυτές τις συνδέσεις ανάμεσα στους ομηρικούς ήρωες και την ιταλική χερσόνησο.
Σήμερα, η μυθολογία εξακολουθεί να αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητας της περιοχής. Το όνομα «Ριβιέρα του Οδυσσέα» καθιερώθηκε τον 20ό αιώνα για την τουριστική προβολή της ακτής, ενώ ξενοδοχεία, παραλίες και επιχειρήσεις έχουν ονόματα ηρώων της Οδύσσειας. Παράλληλα, όμως, οι κάτοικοι διατηρούν ζωντανή και τη μακραίωνη αλιευτική παράδοση της περιοχής, η οποία εξακολουθεί να καθορίζει την καθημερινότητά τους.
Η περιοχή προσφέρει επίσης σημαντικά αξιοθέατα για τους λάτρεις της φύσης και της ιστορίας. Το Εθνικό Πάρκο Τσιρτσέο καλύπτει περίπου 90.000 στρέμματα με αμμοθίνες, λίμνες, δάση και μονοπάτια πεζοπορίας. Στην κορυφή του βουνού σώζονται τα ερείπια ρωμαϊκού ιερού αφιερωμένου στην Κίρκη, ενώ η θέα προς τις αμμώδεις ακτές και τον ναό του Δία Ανξούρ -όπως λεγόταν η περιοχή στην αρχαιότητα- είναι εντυπωσιακή. Στο πάρκο βρίσκεται και το σπήλαιο Γκουατάρι, όπου το 1939 ανακαλύφθηκαν σημαντικά λείψανα Νεάντερταλ.
Ξεχωριστή θέση έχει και η παραθαλάσσια Σπερλόνγκα. Το 1957, στη ρωμαϊκή έπαυλη του αυτοκράτορα Τιβέριου, ανακαλύφθηκε ένα εντυπωσιακό σύνολο μαρμάρινων γλυπτών που απεικονίζουν σκηνές από την Οδύσσεια. Τα έργα εκτίθενται σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης και αποτελούν μία από τις σημαντικότερες μαρτυρίες της γοητείας που ασκούσε ο Οδυσσέας στη ρωμαϊκή ελίτ.
Παρά τον φυσικό της πλούτο και τη μοναδική μυθολογική της κληρονομιά, η Ριβιέρα του Οδυσσέα παραμένει σχετικά άγνωστη στο διεθνές κοινό. Οι επισκέπτες θα βρουν μικρές παραθαλάσσιες πόλεις με μεσαιωνικές και ρωμαϊκές γειτονιές, ψαροχώρια, εξαιρετικές παραλίες, τοπικά πιάτα με φρέσκα θαλασσινά, μοτσαρέλα από βουβαλίσιο γάλα και γλυκά κρασιά Moscato. Το καλοκαίρι η περιοχή ζωντανεύει με συναυλίες και πολιτιστικές εκδηλώσεις, ενώ τους υπόλοιπους μήνες προσφέρει έναν πολύ πιο ήρεμο ρυθμό ζωής.Σε κάθε περίπτωση, με ή χωρίς τουριστικό branding, ο μύθος παραμένει ζωντανός. «Σαν ένας έρωτας που δεν ξεθωριάζει ποτέ. Ένας ανεκπλήρωτος έρωτας, γιατί δεν μπορείς ποτέ να ξέρεις αν ήταν αληθινός», όπως λέει στο BBC, η κάτοικος της περιοχής Λίντα Κοντρέρας.
Με πληροφορίες από BBC
