Η 2α Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Καρύδας (World Coconut Day), με στόχο όχι μόνο να προβάλει έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους τροπικούς καρπούς, αλλά και να αναδείξει την οικονομική σημασία του για εκατομμύρια καλλιεργητές και εργαζομένους στις χώρες παραγωγής.
Η Παγκόσμια Ημέρα Καρύδας καθιερώθηκε από την Κοινότητα Καρύδας Ασίας και Ειρηνικού (APCC), ενώ η ημερομηνία συνδέεται με την επέτειο ίδρυσης του οργανισμού. Τα κράτη που συμμετέχουν σε αυτόν αντιπροσωπεύουν πάνω από το 90% της παγκόσμιας παραγωγής και των εξαγωγών καρύδας.
Δεν είναι στην πραγματικότητα… καρύδι
Η καρύδα είναι ο καρπός του κοκοφοίνικα, Cocos nucifera. Παρά την ονομασία της, βοτανικά δεν θεωρείται πραγματικό κάρυο αλλά δρύπη, δηλαδή ανήκει στην ίδια γενική κατηγορία καρπών με εκείνους και άλλων φοινίκων.
Ο κοκοφοίνικας θεωρείται ότι προέρχεται από την ευρύτερη περιοχή του Κεντρικού Ινδο-Ειρηνικού. Εξαπλώθηκε στην Ασία και στον Ειρηνικό μέσω των μετακινήσεων των πληθυσμών και αργότερα μεταφέρθηκε και στην Αμερική από Ευρωπαίους θαλασσοπόρους
Σχεδόν 65 εκατομμύρια τόνοι τον χρόνο
Η καρύδα αποτελεί τεράστια αγροτική οικονομία. Σύμφωνα με στοιχεία που βασίζονται στη βάση FAOSTAT, η παγκόσμια παραγωγή το 2023 κινήθηκε περίπου στους 64,7 εκατομμύρια τόνους.
Οι τρεις γίγαντες της παραγωγής είναι η Ινδονησία, η Ινδία και οι Φιλιππίνες. Στα στοιχεία του 2023 η Ινδονησία εμφανίζεται με περίπου 18 εκατ. τόνους, οι Φιλιππίνες με περίπου 14,9 εκατ. και η Ινδία με περισσότερους από 14 εκατ. τόνους. Ακολουθούν, σε μεγάλη απόσταση, Βραζιλία, Βιετνάμ, Σρι Λάνκα, Μεξικό, Παπούα Νέα Γουινέα και Ταϊλάνδη. (divercitytimes.com)
Είναι χαρακτηριστικό ότι ήδη στα στοιχεία που παραθέτει το «Σαν Σήμερα» για το 2020, οι βασικές παραγωγικές δυνάμεις ήταν οι ίδιες, γεγονός που δείχνει πόσο συγκεντρωμένη παραμένει γεωγραφικά η συγκεκριμένη καλλιέργεια.
Τι προσφέρει διατροφικά
Η φρέσκια σάρκα της καρύδας είναι ιδιαίτερα ενεργειακή τροφή. Ανά 100 γραμμάρια αποδίδει περίπου:
- 354 θερμίδες
- 33,5 γρ. λιπαρών
- 29,7 γρ. κορεσμένων λιπαρών
- 15,2 γρ. υδατανθράκων
- 9 γρ. φυτικών ινών
- 6,2 γρ. σακχάρων
- 3,3 γρ. πρωτεΐνης
Περιέχει επίσης μαγγάνιο, χαλκό, σίδηρο και σελήνιο. (Food For Health)
Εδώ, πάντως, χρειάζεται μία σημαντική επισήμανση: η καρύδα είναι μεν θρεπτική, αλλά η σάρκα της και κυρίως το λάδι καρύδας περιέχουν πολύ υψηλό ποσοστό κορεσμένων λιπαρών. Συνεπώς, το γεγονός ότι πρόκειται για φυτικό προϊόν δεν σημαίνει ότι πρέπει να καταναλώνεται χωρίς μέτρο.
Άλλο το νερό και άλλο το γάλα καρύδας
Μία συνηθισμένη σύγχυση αφορά το νερό και το γάλα καρύδας.
Το νερό καρύδας είναι το φυσικό διαυγές υγρό που βρίσκεται στο εσωτερικό, ιδιαίτερα της νεαρής καρύδας.
Το γάλα καρύδας, αντίθετα, παράγεται από την επεξεργασία της τριμμένης σάρκας της. Είναι πολύ πιο πλούσιο σε λιπαρά και χρησιμοποιείται ευρύτατα στη μαγειρική της Νοτιοανατολικής Ασίας, της Ινδίας και της Καραϊβικής.
Από το κάρι μέχρι τα γλυκά
Ελάχιστοι καρποί έχουν τόσες διαφορετικές χρήσεις.
Η φρέσκια σάρκα τρώγεται αυτούσια, η αποξηραμένη και τριμμένη καρύδα χρησιμοποιείται σε κέικ, μπισκότα, σοκολάτες και γλυκά, ενώ το γάλα καρύδας αποτελεί βασικό συστατικό σε κάρι, σούπες, σάλτσες, πιάτα με ρύζι, ψάρια και θαλασσινά.
Το νερό της πίνεται ως δροσιστικό ρόφημα, ενώ από την καρύδα παράγονται επίσης λάδι, κρέμα, αλεύρι και ζάχαρη καρύδας.
Ακόμη και όσα δεν τρώγονται αξιοποιούνται: το κέλυφος και οι ίνες χρησιμοποιούνται για σχοινιά, χαλάκια, βούρτσες, χειροτεχνίες και διάφορα βιομηχανικά προϊόντα.
Γι’ αυτό και στις τροπικές περιοχές ο κοκοφοίνικας έχει αποκτήσει εδώ και αιώνες τη φήμη του «δέντρου της ζωής»: ένας καρπός από τον οποίο σχεδόν τίποτα δεν πηγαίνει χαμένο.
