Ο πόνος στη μέση είναι μία από τις συχνότερες ενοχλήσεις που αντιμετωπίζουμε στην καθημερινότητά μας. Μπορεί να εμφανιστεί μετά από έντονη σωματική δραστηριότητα, πολλές ώρες μπροστά στον υπολογιστή ή ακόμη και όταν ξυπνάμε το πρωί, χωρίς να γνωρίζουμε τι τον προκάλεσε.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η οσφυαλγία αποτελεί την κυριότερη αιτία περιορισμού της λειτουργικότητας παγκοσμίως, επηρεάζοντας την ικανότητα εκατομμυρίων ανθρώπων να εργάζονται και να ανταποκρίνονται στις καθημερινές τους δραστηριότητες. Το 2020 επηρέαζε περίπου 619 εκατομμύρια ανθρώπους, αριθμός που εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 843 εκατομμύρια έως το 2050.
Όπως εξηγούν ειδικοί στον βρετανικό Guardian, πίσω από τον πόνο στη μέση μπορεί να βρίσκονται παράγοντες που συχνά δεν υποψιαζόμαστε. Μάλιστα, αρκετές από τις αντιλήψεις μας για τη σωστή στάση του σώματος, τη σωματική δραστηριότητα και τις εξετάσεις χρειάζονται επανεξέταση.
1. Κινούμαστε υπερβολικά ή ελάχιστα
Ένας πόνος που εμφανίζεται το πρωί δεν οφείλεται απαραίτητα στο στρώμα μας.
«Οι άνθρωποι συχνά παραβλέπουν τι έκαναν την προηγούμενη ημέρα», εξηγεί η οστεοπαθητικός Χάνα Γουίτκομπ. Μια ασυνήθιστα δραστήρια ημέρα μπορεί να προκαλέσει μυϊκές ενοχλήσεις, αλλά το ίδιο μπορεί να συμβεί και ύστερα από πολλές ώρες ακινησίας.
Η παρατεταμένη καθιστική ζωή, η ξαφνική έντονη άσκηση και οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις μπορούν να επιβαρύνουν τη μέση, ιδιαίτερα όταν το σώμα δεν είναι εξοικειωμένο με αυτές.
Η λύση δεν είναι να αποφεύγουμε τη δραστηριότητα, αλλά να την αυξάνουμε σταδιακά και να φροντίζουμε να κινούμαστε τακτικά.
2. Προσπαθούμε να καθόμαστε υπερβολικά ίσια
«Ίσια την πλάτη σου!». Πόσες φορές δεν ακούσαμε αυτή την προτροπή από τους γονείς μας όταν ήμασταν παιδιά; Ωστόσο, η προσπάθεια να διατηρούμε μια αυστηρά όρθια στάση για πολλές ώρες μπορεί να δημιουργήσει περιττή μυϊκή ένταση.
«Είναι γενικά προτιμότερο να διατηρούμε μια χαλαρή στάση του σώματος, την οποία μπορούμε να αλλάζουμε ανάλογα με τις ανάγκες μας, παρά να προσπαθούμε να παραμείνουμε σε μία συγκεκριμένη “σωστή” θέση για ώρες», εξηγεί η οστεοπαθητικός Ανίσα Τζόσι.
Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να αναζητούμε διαρκώς την τέλεια στάση. Σημαντικότερο είναι να αλλάζουμε θέση, να σηκωνόμαστε τακτικά και να επιτρέπουμε στο σώμα μας να κινείται φυσικά.
3. Το παρατεταμένο στρες επιδεινώνει τον πόνο
Η σχέση ανάμεσα στο άγχος και τον σωματικό πόνο είναι πιο ουσιαστική απ’ όσο πιστεύουμε.
Το χρόνιο στρες μπορεί να αυξήσει τη μυϊκή ένταση και να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο το νευρικό μας σύστημα επεξεργάζεται τα επώδυνα ερεθίσματα.
«Το στρες ουσιαστικά ανεβάζει την ένταση του πόνου», επισημαίνει η οστεοπαθητικός Έμα Χέιγουορντ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο πόνος είναι φανταστικός ή ότι έχει αποκλειστικά ψυχολογική προέλευση. Αντιθέτως, υπογραμμίζει ότι η σωματική και η ψυχική μας κατάσταση αλληλεπιδρούν.
Η διαχείριση του άγχους, η ξεκούραση και οι τεχνικές χαλάρωσης μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης.
4. Δίνουμε πάρα πολύ μεγάλη σημασία στις απεικονιστικές εξετάσεις
Μια μαγνητική τομογραφία μπορεί να αποκαλύψει αλλοιώσεις στους μεσοσπονδύλιους δίσκους ή στις αρθρώσεις, χωρίς αυτές να εξηγούν απαραίτητα τον πόνο.
Ο φυσικοθεραπευτής Νιλ Ο’ Κόνελ, ο οποίος συμμετείχε στη διαμόρφωση των βρετανικών κατευθυντήριων οδηγιών NICE για την οσφυαλγία, παρομοιάζει ορισμένες εκφυλιστικές αλλοιώσεις της σπονδυλικής στήλης με τις ρυτίδες του προσώπου: αποτελούν συχνά φυσιολογικό μέρος της γήρανσης.
Γι’ αυτό και οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες δεν συνιστούν τη διενέργεια απεικονιστικών εξετάσεων ως διαδικασία ρουτίνας για κάθε επεισόδιο πόνου στη μέση.
Οι εξετάσεις έχουν ασφαλώς σημαντικό ρόλο όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ιατρικές ενδείξεις.
5. Έχουμε μάθει να φοβόμαστε τον πόνο
Ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον πόνο μπορεί να επηρεάζει την αντίδρασή μας σε αυτόν.
Η φυσικοθεραπεύτρια και ερευνήτρια Μίντι Κερνς εξηγεί ότι οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, ακόμη και η συμπεριφορά των γονέων απέναντι στον πόνο, ενδέχεται να διαμορφώνουν τις προσδοκίες και τους φόβους μας.
Έτσι, μια μικρή ενόχληση μπορεί να προκαλεί δυσανάλογη ανησυχία, ιδιαίτερα εάν έχουμε συνδέσει τον πόνο στη μέση με σοβαρή βλάβη.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι ο πόνος δεν αποτελεί πάντοτε ένδειξη τραυματισμού. Η καλύτερη κατανόησή του μπορεί να περιορίσει τον φόβο της κίνησης και να μας βοηθήσει να ανακτήσουμε την εμπιστοσύνη στο σώμα μας.
6. Η αιτία μπορεί να βρίσκεται αλλού
Δεν προέρχεται κάθε πόνος στη μέση από τη σπονδυλική στήλη ή τους μυς της περιοχής.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ενδομητρίωση, μια γυναικολογική πάθηση κατά την οποία ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο αναπτύσσεται έξω από τη μήτρα.
Η πάθηση μπορεί να προκαλεί πόνο στην πύελο, στην κοιλιά και στη μέση, ενώ ορισμένες φορές τα συμπτώματα συγχέονται με εκείνα μιας μυοσκελετικής διαταραχής.
Επομένως, όταν ο πόνος επιμένει, παρουσιάζει ασυνήθιστα χαρακτηριστικά ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, είναι σημαντικό να αναζητούμε ιατρική αξιολόγηση αντί να θεωρούμε δεδομένη την προέλευσή του.
7. Υποτιμούμε την ανθεκτικότητα του σώματός μας
Παρά τον πόνο και την ανησυχία που μπορεί να προκαλεί, η μέση μας είναι συχνά πιο ανθεκτική απ’ όσο φανταζόμαστε.
Η σπονδυλική στήλη και οι μύες που τη στηρίζουν έχουν την ικανότητα να προσαρμόζονται σταδιακά στις απαιτήσεις της κίνησης και της σωματικής δραστηριότητας.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι ειδικοί ενθαρρύνουν τη διατήρηση της κινητικότητας, στον βαθμό που είναι ανεκτή, αντί της παρατεταμένης ακινησίας.
Το περπάτημα, η κατάλληλη άσκηση και η σταδιακή ενδυνάμωση μπορούν να συμβάλουν στη διαχείριση του πόνου και στη βελτίωση της λειτουργικότητας.
Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση;
Ο πόνος στη μέση συχνά υποχωρεί με τον χρόνο, αλλά δεν πρέπει να αγνοούμε τα προειδοποιητικά σημάδια. Επίμονος ή επιδεινούμενος πόνος, πυρετός, ανεξήγητη απώλεια βάρους ή πόνος έπειτα από σοβαρό τραυματισμό χρειάζονται ιατρική εκτίμηση. Νέα διαταραχή της ούρησης, απώλεια αισθητικότητας στην περιοχή των γεννητικών οργάνων ή σοβαρή αδυναμία στα πόδια απαιτούν άμεση επείγουσα αξιολόγηση.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ο πόνος στη μέση δεν έχει πάντοτε μία και μοναδική αιτία. Η κατανόηση των παραγόντων που τον επηρεάζουν, σε συνδυασμό με την κατάλληλη ιατρική καθοδήγηση, μπορεί να μας βοηθήσει να αντιμετωπίζουμε τις ενοχλήσεις χωρίς περιττό φόβο και περιορισμούς.
Με πληροφορίες από The Guardian, Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, NHS, NICE
