Η ηλικία μας δεν αποτυπώνει κατ’ ανάγκη τον ρυθμό με τον οποίο γερνά το σώμα μας. Δύο άνθρωποι της ίδιας ηλικίας μπορεί να γερνούν με εντελώς διαφορετικό ρυθμό. Νέα ερευνητικά δεδομένα υποδηλώνουν ότι ένα μέρος αυτής της διαφοράς ίσως είναι ορατό σε ένα απροσδόκητο σημείο -στον αμφιβληστροειδή του ματιού.
Ερευνητές του Εθνικού Πανεπιστημίου της Σεούλ ανέπτυξαν ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης που εκτιμά την ηλικία ενός ανθρώπου αναλύοντας εικόνες του αμφιβληστροειδούς. Η εργασία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό GeroScience.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν 29.530 εικόνες από 7.535 άτομα για την ανάπτυξη του μοντέλου και στη συνέχεια το αξιολόγησαν σε διαφορετικά σύνολα δεδομένων. Το μοντέλο κατάφερε να εκτιμήσει τη χρονολογική ηλικία με μέση απόκλιση περίπου 2,5 έως 2,7 ετών.
Όταν ο αμφιβληστροειδής φαίνεται «μεγαλύτερος»
Το ενδιαφέρον των ερευνητών στράφηκε στη λεγόμενη διαφορά ηλικίας του αμφιβληστροειδούς (retinal age gap – RAG), δηλαδή στη διαφορά ανάμεσα στην ηλικία που υπολογίζει το μοντέλο από την εικόνα του ματιού και στην πραγματική ηλικία του ανθρώπου.
Μεγαλύτερη RAG συνδέθηκε με ορισμένες παθήσεις και συνήθειες του τρόπου ζωής. Στα άτομα με διαβήτη, για παράδειγμα, η εκτιμώμενη ηλικία του αμφιβληστροειδούς ήταν κατά μέσο όρο 2,52 χρόνια μεγαλύτερη. Στους καπνιστές η διαφορά ήταν περίπου μισό έτος και στους πρώην καπνιστές 0,46 έτη. Αντίθετα, δεν διαπιστώθηκε αντίστοιχη συσχέτιση με την υπέρταση ή την υπερλιπιδαιμία.
Συσχετίσεις εντοπίστηκαν και με παθήσεις των ματιών. Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας συνδέθηκε με αύξηση της RAG κατά 0,60 έτη και ο καταρράκτης κατά 1,86 έτη. Οι ερευνητές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι στην περίπτωση του καταρράκτη ένα μέρος της διαφοράς μπορεί να οφείλεται στην αλλοίωση της ποιότητας της εικόνας και όχι απαραίτητα σε ταχύτερη γήρανση του αμφιβληστροειδούς.
Ένα «παράθυρο» στην υγεία του οργανισμού
Ο αμφιβληστροειδής παρουσιάζει ιδιαίτερο ερευνητικό ενδιαφέρον επειδή επιτρέπει τη μη επεμβατική παρατήρηση αγγείων και νευρικού ιστού. Γι’ αυτό και τα τελευταία χρόνια διερευνάται κατά πόσο οι εικόνες του μπορούν να προσφέρουν πληροφορίες όχι μόνο για τα μάτια, αλλά και για τη γενικότερη κατάσταση της υγείας.
Πρόσφατη μελέτη στο Nature Communications, η οποία ανέλυσε δεδομένα 71.343 συμμετεχόντων της UK Biobank, συνέδεσε επίσης τη μεγαλύτερη «ηλικία» του αμφιβληστροειδούς με καρδιομεταβολικούς δείκτες, φλεγμονή, γνωστικές επιδόσεις και και την εμφάνιση διαφόρων προβλημάτων υγείας.
Παράλληλα, άλλη έρευνα του 2026 έδειξε ότι η μεγαλύτερη διαφορά ηλικίας του αμφιβληστροειδούς εμφανιζόταν συχνότερα σε ανθρώπους με διαβήτη, καρδιακή νόσο ή ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου.
Τι δεν γνωρίζουμε ακόμη
Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι μια φωτογραφία του ματιού μπορεί σήμερα να μας πει με ακρίβεια πόσο «βιολογικά γερασμένοι» είμαστε. Η νέα μελέτη δεν συνέκρινε το μοντέλο με καθιερωμένες μεθόδους εκτίμησης της βιολογικής γήρανσης, ενώ πολλές από τις διαφορές που εντόπισε ήταν μικρότερες από το περιθώριο σφάλματος του ίδιου του συστήματος.
Οι ερευνητές θεωρούν επομένως ότι, στην παρούσα φάση, η μέθοδος είναι περισσότερο κατάλληλη για τη μελέτη τάσεων σε μεγάλες ομάδες πληθυσμού παρά για την εξατομικευμένη εκτίμηση του κινδύνου για την υγεία ενός συγκεκριμένου ανθρώπου.
Το επόμενο βήμα είναι η παρακολούθηση σε βάθος χρόνου, ώστε να διαπιστωθεί εάν οι μεταβολές στην «ηλικία» του αμφιβληστροειδούς συμβαδίζουν πράγματι με τη γήρανση του οργανισμού και εάν επηρεάζονται από αλλαγές στον τρόπο ζωής ή από θεραπευτικές παρεμβάσεις. Εφόσον αυτό επιβεβαιωθεί, μια εξέταση που ήδη πραγματοποιείται ευρέως στα οφθαλμολογικά ιατρεία θα μπορούσε στο μέλλον να προσφέρει πληροφορίες που ξεπερνούν κατά πολύ την υγεία των ματιών.
Με πληροφορίες από Science Alert, GeroScience, Nature Communications
